Thuốc tiêm điều trị ung thư gồm những loại nào?

Trong y học hiện đại, các phương pháp điều trị ung thư đã có những bước tiến vượt bậc, chuyển dịch từ các liệu pháp truyền thống sang các phương pháp nhắm trúng đích và huy động hệ miễn dịch. Trong đó, các loại thuốc tiêm điều trị ung thư đóng vai trò quan trọng, giúp đưa hoạt chất trực tiếp vào cơ thể để phát huy tác dụng nhanh chóng và hiệu quả.

Thuốc tiêm điều trị ung thư là gì?

Thuốc tiêm điều trị ung thư là các loại dược phẩm được bào chế ở dạng lỏng hoặc dạng bột đông khô cần pha tiêm và đưa vào cơ thể thông qua đường tiêm, thay vì đường uống. Tùy thuộc vào loại thuốc và phác đồ điều trị, thuốc có thể được tiêm vào tĩnh mạch (truyền tĩnh mạch - IV) hoặc tiêm dưới da (SQ).

Ưu điểm chính của đường tiêm là giúp thuốc nhanh chóng đi vào hệ tuần hoàn và phân bố đến các cơ quan, tiếp cận khối u một cách hiệu quả. Phương pháp này giúp kiểm soát chính xác liều lượng thuốc đưa vào cơ thể và đảm bảo thuốc đạt nồng độ tối ưu trong máu để tiêu diệt tế bào ung thư. Đặc biệt, các dạng tiêm dưới da thế hệ mới còn mang lại sự tiện lợi, rút ngắn thời gian tiêm thuốc hơn so với đường tĩnh mạch.

Các nhóm thuốc tiêm thường được sử dụng trong điều trị ung thư

Y học hiện đại đã phát triển nhiều nhóm thuốc tiêm với các cơ chế hoạt động khác nhau, cho phép bác sĩ lựa chọn phác đồ phù hợp nhất với từng loại ung thư và đặc điểm sinh học của khối u.

Hóa trị liệu

Đây là nhóm thuốc kinh điển, hoạt động bằng cách tiêu diệt các tế bào có khả năng phân chia nhanh, bao gồm cả tế bào ung thư. Hóa trị thường được truyền qua đường tĩnh mạch và là nền tảng trong điều trị nhiều loại ung thư khác nhau.

Liệu pháp nhắm trúng đích

Các loại thuốc này được thiết kế để tấn công vào những đặc điểm phân tử riêng biệt của tế bào ung thư, chẳng hạn như các đột biến gen EGFR hay thụ thể MET. Bằng cách khóa các con đường tín hiệu này, thuốc ngăn chặn tế bào ung thư phát triển và lan rộng. Amivantamab là một ví dụ điển hình cho liệu pháp này, thuộc nhóm kháng thể đặc hiệu kép.

Liệu pháp miễn dịch

Liệu pháp miễn dịch không trực tiếp tiêu diệt tế bào ung thư mà hoạt động bằng cách “đánh thức” và tăng cường khả năng của hệ miễn dịch tự thân. Các thuốc này giúp các tế bào miễn dịch của cơ thể nhận diện và tấn công các tế bào ác tính một cách hiệu quả hơn. Nhiều kháng thể đơn dòng dùng trong liệu pháp miễn dịch được sử dụng qua đường tiêm.

Thuốc tiêm điều trị ung thư được sử dụng như thế nào?

Quy trình và cách thức sử dụng thuốc tiêm phụ thuộc vào loại thuốc và chỉ định của bác sĩ. Về cơ bản, có hai đường dùng chính:

• Truyền tĩnh mạch (IV): Thuốc được pha loãng trong dung dịch và truyền từ từ vào tĩnh mạch thông qua một cây kim hoặc catheter. Quá trình này có thể kéo dài từ 30 phút đến vài giờ và cần được thực hiện tại các cơ sở y tế dưới sự giám sát chặt chẽ của nhân viên y tế.
• Tiêm dưới da (SQ): Thuốc được tiêm vào lớp mô mỡ ngay dưới da, thường là ở vùng bụng hoặc đùi. Phương pháp này rất nhanh chóng, có thể chỉ mất vài giây đến khoảng 5 phút tùy thuộc vào loại thuốc và thể tích tiêm. Xu hướng hiện nay đang dần chuyển sang dạng tiêm dưới da cho nhiều loại thuốc mới vì sự tiện lợi, giảm thời gian nằm viện và cải thiện chất lượng sống cho bệnh nhân.

Tác dụng phụ thường gặp

Mặc dù mang lại hiệu quả cao, các liệu pháp tiêm điều trị ung thư cũng có thể gây ra một số tác dụng không mong muốn. Mức độ và loại tác dụng phụ phụ thuộc vào loại thuốc, liều lượng và cơ địa của mỗi người.

• Phản ứng tại vị trí tiêm/truyền: Đau, đỏ, sưng hoặc ngứa tại nơi tiêm (thường gặp với tiêm dưới da).
• Tác dụng toàn thân: Sốt, ớn lạnh, phát ban có thể xảy ra trong hoặc ngay sau khi truyền tĩnh mạch. Bên cạnh đó, mệt mỏi là tác dụng phụ rất phổ biến; người bệnh cũng có thể gặp phải tình trạng buồn nôn, nôn, tiêu chảy hoặc táo bón.
• Ảnh hưởng đến da và móng: Một số liệu pháp trúng đích có thể gây phát ban dạng mụn, da khô, ngứa. Móng tay, móng chân có thể trở nên giòn, dễ gãy hoặc viêm quanh móng.
• Ảnh hưởng đến huyết học: Hóa trị có thể làm giảm số lượng bạch cầu (tăng nguy cơ nhiễm trùng), hồng cầu (gây thiếu máu, mệt mỏi) và tiểu cầu (dễ bị bầm tím, chảy máu).
• Các tác dụng phụ khác: Tùy vào nhóm thuốc, có thể xuất hiện các tác dụng phụ ít gặp hơn nhưng nghiêm trọng như viêm phổi kẽ, các vấn đề về thị lực hoặc phản ứng tự miễn.

Những lưu ý khi sử dụng thuốc tiêm điều trị ung thư

Để đảm bảo an toàn và hiệu quả trong suốt quá trình điều trị, người bệnh và gia đình cần ghi nhớ một số điểm quan trọng sau đây:

• Tuân thủ tuyệt đối phác đồ: Luôn tuân thủ đúng lịch trình tiêm/truyền thuốc do bác sĩ chỉ định. Không tự ý bỏ liều hay thay đổi lịch trình.
• Thông báo cho bác sĩ: Cung cấp cho bác sĩ danh sách tất cả các loại thuốc, thảo dược, thực phẩm chức năng bạn đang dùng để tránh các tương tác thuốc nguy hiểm.
• Theo dõi và báo cáo tác dụng phụ: Ghi nhận lại bất kỳ triệu chứng bất thường nào và thông báo ngay cho đội ngũ y tế để có biện pháp xử trí kịp thời.
• Dinh dưỡng hợp lý: Duy trì một chế độ ăn uống cân bằng, đủ chất để cơ thể có đủ sức khỏe chống chọi với bệnh tật và tác dụng phụ của thuốc.
• Chăm sóc tinh thần: Giữ tinh thần lạc quan, chia sẻ với người thân hoặc tham gia các nhóm hỗ trợ bệnh nhân để giải tỏa căng thẳng.
• Phòng ngừa nhiễm trùng: Khi số lượng bạch cầu giảm, cơ thể dễ bị nhiễm trùng hơn. Cần giữ vệ sinh cá nhân tốt, rửa tay thường xuyên và hạn chế tiếp xúc với người đang mắc bệnh truyền nhiễm.

Sự ra đời của các liệu pháp tiêm tiên tiến đã và đang thay đổi cục diện trong cuộc chiến chống ung thư. Dù hành trình điều trị có thể còn nhiều thử thách, việc hiểu rõ về phương pháp, chủ động theo dõi sức khỏe và hợp tác chặt chẽ với bác sĩ sẽ là chìa khóa giúp người bệnh đạt được kết quả tốt nhất, hướng tới một cuộc sống chất lượng hơn.