Thuốc trị ký sinh trùng trên da​ phổ biến và lưu ý khi sử dụng

Ký sinh trùng trên da không chỉ gây khó chịu mà còn tiềm ẩn nhiều nguy cơ lây lan nếu không được điều trị kịp thời. Các loại thuốc trị ký sinh trùng có vai trò quan trọng trong việc khắc phục tình trạng này. Tuy nhiên, việc lựa chọn thuốc phù hợp và hiểu rõ về cơ chế hoạt động của chúng là rất cần thiết để đạt được hiệu quả cao trong điều trị. Bài viết này sẽ giúp bạn có cái nhìn tổng quan về các phương pháp trị liệu và những loại thuốc thông dụng hiện nay.

Thuốc trị ký sinh trùng trên da​ phổ biến

Thuốc trị ký sinh trùng được chia thành hai loại chính: Thuốc bôi ngoài da và thuốc uống. Mỗi loại có cơ chế tác động và hiệu quả riêng, tùy thuộc vào loại ký sinh trùng gây bệnh.

Thuốc bôi

Đây là nhóm thuốc được sử dụng trực tiếp lên da để tiêu diệt ký sinh trùng tại chỗ:

Permethrin:

Permethrin là một loại thuốc bôi ngoài da phổ biến được sử dụng để điều trị ghẻ và rận. Thuốc có tác dụng diệt ký sinh trùng bằng cách phá vỡ cấu trúc thần kinh của chúng, làm chúng không thể di chuyển và sống sót. Permethrin thường được bôi trực tiếp lên da và để khô trong vài giờ. Đặc biệt, thuốc này có thể được sử dụng để điều trị cho cả người lớn và trẻ em ≥ 2 tháng tuổi nhưng cần phải tuân thủ đúng chỉ dẫn của bác sĩ để tránh tác dụng phụ.

Benzyl Benzoate:

Benzyl Benzoate hoạt động bằng cách ức chế hoạt động của ký sinh trùng và diệt chúng nhanh chóng. Benzyl Benzoate thường được sử dụng khi các phương pháp điều trị khác không đạt hiệu quả. Tuy nhiên, thuốc có thể gây kích ứng da nhẹ và cần được thử nghiệm dị ứng trước khi sử dụng toàn bộ cơ thể.

Crotamiton:

Crotamiton là một loại thuốc bôi ngoài da giúp điều trị ghẻ và ngứa do ký sinh trùng. Tuy nhiên, nó thường được sử dụng khi các thuốc khác không có hiệu quả. Crotamiton không chỉ giúp giảm ngứa mà còn có tác dụng làm dịu da. Tuy nhiên, việc sử dụng thuốc này phải theo chỉ dẫn của bác sĩ vì nếu dùng quá liều có thể gây kích ứng da hoặc các vấn đề phụ khác.

Thuốc uống

Thuốc uống có tác dụng toàn thân, giúp tiêu diệt ký sinh trùng từ bên trong cơ thể:

Ivermectin:

Ivermectin là một loại thuốc uống có tác dụng diệt ký sinh trùng và được sử dụng trong điều trị nhiều loại bệnh ký sinh trùng, bao gồm các bệnh ngoài da do ký sinh trùng như rận và ghẻ. Thuốc hoạt động bằng cách tấn công hệ thống thần kinh của ký sinh trùng, làm cho chúng chết đi. Ivermectin có thể được sử dụng để điều trị nhiều loại ký sinh trùng khác nhau nhưng cần được kê đơn bởi bác sĩ và tuân thủ liều lượng chính xác.

Albendazole:

Albendazole được sử dụng chủ yếu để điều trị ký sinh trùng nội tạng, giun, sán và một số thể nhiễm trùng qua da như ấu trùng di trú ở da, gnathostomiasis nhưng đây là điều trị nhiễm trùng sâu của ấu trùng di trú, không phải ký sinh trùng bám ngoài da đơn thuần như ghẻ. Việc sử dụng thuốc này cần có sự giám sát của bác sĩ để tránh tác dụng phụ không mong muốn.

Các lưu ý khi sử dụng

Việc sử dụng thuốc trị ký sinh trùng cần tuân thủ một số nguyên tắc để đảm bảo hiệu quả điều trị và tránh tác dụng phụ:

Tuân thủ liều lượng và thời gian điều trị

Mỗi loại thuốc đều có liều lượng và thời gian sử dụng riêng biệt. Người bệnh cần tuân thủ đúng chỉ định của bác sĩ để tránh việc điều trị không hiệu quả hoặc gây tác dụng phụ. Việc tự ý điều chỉnh liều lượng có thể làm giảm hiệu quả điều trị hoặc gây hại cho sức khỏe.

Kiểm tra phản ứng dị ứng

Trước khi sử dụng thuốc, nên thử nghiệm một lượng nhỏ thuốc lên một vùng da nhỏ để kiểm tra khả năng phản ứng dị ứng. Điều này giúp tránh được các phản ứng dị ứng nghiêm trọng như nổi mẩn đỏ, ngứa ngáy hoặc viêm da.

Không tự ý ngừng thuốc

Một số thuốc trị ký sinh trùng có thể cần thời gian dài để đạt được hiệu quả. Việc ngừng thuốc sớm có thể khiến bệnh tái phát và các ký sinh trùng không được loại bỏ hoàn toàn.

Những nguyên nhân gây ký sinh trùng trên da

Ký sinh trùng có thể xâm nhập vào cơ thể qua nhiều con đường khác nhau. Những nguyên nhân phổ biến bao gồm:

Tiếp xúc trực tiếp với người bệnh

Các bệnh ký sinh trùng như ghẻ và rận có thể lây qua tiếp xúc trực tiếp với người bị nhiễm bệnh. Vì vậy, việc tránh tiếp xúc gần gũi với người bệnh hoặc các vật dụng của họ là điều quan trọng.

Điều kiện vệ sinh kém

Môi trường sống bẩn và thiếu vệ sinh là yếu tố thuận lợi cho ký sinh trùng sinh sống và phát triển. Vệ sinh kém có thể tạo điều kiện cho ký sinh trùng xâm nhập vào cơ thể qua da.

Môi trường ẩm ướt

Ký sinh trùng phát triển mạnh trong các khu vực có độ ẩm cao, vì vậy việc sinh sống ở những khu vực này làm tăng nguy cơ nhiễm bệnh. Đặc biệt, những người thường xuyên làm việc trong môi trường ẩm ướt hoặc có điều kiện sinh sống như vậy sẽ có nguy cơ mắc các bệnh ký sinh trùng cao hơn.

Cách phòng ngừa ký sinh trùng

Chủ động phòng tránh là biện pháp quan trọng giúp hạn chế nguy cơ nhiễm ký sinh trùng và bảo vệ sức khỏe làn da.

Giữ gìn vệ sinh cơ thể

Việc giữ gìn cơ thể luôn sạch sẽ không chỉ giúp phòng ngừa ký sinh trùng mà còn bảo vệ da khỏi các tác nhân gây bệnh khác:

• Tắm rửa sạch sẽ và thay quần áo thường xuyên giúp giảm nguy cơ bị ký sinh trùng tấn công.
• Cắt móng tay sạch sẽ để hạn chế việc trứng ký sinh trùng bám và phát tán.

Tránh tiếp xúc với người bệnh

Tránh tiếp xúc với người bị nhiễm ký sinh trùng, đặc biệt là khi các vết thương chưa lành hoặc đang có triệu chứng của bệnh:

• Không dùng chung quần áo, khăn tắm, giường chiếu, mền gối với người có biểu hiện nhiễm ghẻ, rận hoặc có triệu chứng ngứa bất thường.
• Tránh tiếp xúc da kề da kéo dài với người đang điều trị bệnh ký sinh trùng ngoài da cho đến khi khỏi hoàn toàn.

Vệ sinh đồ dùng cá nhân và không gian sống

Giữ môi trường sống sạch sẽ và vệ sinh các vật dụng cá nhân thường xuyên là cách hữu hiệu để ngăn chặn sự lây lan của ký sinh trùng.

• Giặt sạch quần áo, khăn, drap giường bằng nước nóng ≥ 60°C và sấy khô nhiệt độ cao để diệt trứng và ký sinh trùng.
• Hút bụi và làm sạch bề mặt tiếp xúc như ghế sofa, thảm, sàn nhà thường xuyên.

Ký sinh trùng trên da là một vấn đề sức khỏe không thể xem thường nhưng nếu được phát hiện và điều trị kịp thời, bạn hoàn toàn có thể tránh được các biến chứng nghiêm trọng. Các loại thuốc trị ký sinh trùng trên da hiện nay có nhiều lựa chọn, từ thuốc bôi cho đến thuốc uống. Tuy nhiên, để đạt được hiệu quả cao nhất, người bệnh cần tuân thủ chỉ định của bác sĩ và duy trì thói quen vệ sinh cơ thể tốt.