Ung thư phổi thường khởi phát với những biểu hiện nào?

Ung thư phổi đứng thứ hai về số ca mắc mới tại Việt Nam

Theo GLOBOCAN 2024, Việt Nam ghi nhận 23.085 ca ung thư phổi mới trong năm 2024, chiếm khoảng 13% tổng số ca ung thư mới. Trong khi đó, số ca tử vong do căn bệnh này lên tới 21.340, chiếm khoảng 19,2% tổng số ca tử vong vì ung thư.

Trên toàn cầu, ung thư phổi cũng đứng đầu cả về số ca mắc mới và tử vong do ung thư. IARC ước tính năm 2024 có khoảng 2,6 triệu ca mắc mới và 1,9 triệu ca tử vong vì bệnh này.

Tại Việt Nam, ung thư phổi là loại ung thư phổ biến nhất ở nam giới xét theo số ca mắc mới, với 16.127 trường hợp mỗi năm. Ở nữ giới, bệnh ghi nhận 6.958 ca mắc mới mỗi năm và là nguyên nhân tử vong do ung thư đứng thứ hai.

Những số liệu này cho thấy việc kiểm soát yếu tố nguy cơ và phát hiện bệnh ở giai đoạn sớm vẫn là những vấn đề quan trọng trong phòng, chống ung thư phổi.

Hút thuốc lá là yếu tố nguy cơ hàng đầu

Hút thuốc lá là nguyên nhân hàng đầu gây ung thư phổi. Theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hoa Kỳ (CDC), người hút thuốc có nguy cơ mắc ung thư phổi cao khoảng 15 đến 25 lần so với người không hút thuốc. Tiếp xúc với khói thuốc thụ động cũng làm tăng nguy cơ mắc bệnh.

Khói thuốc chứa nhiều chất gây ung thư, có thể làm tổn thương tế bào phổi và tích lũy những biến đổi di truyền theo thời gian. Nguy cơ mắc bệnh tăng theo mức độ và thời gian phơi nhiễm.

Ngoài thuốc lá, các yếu tố nguy cơ khác bao gồm:

• Khí radon: Khí phóng xạ tự nhiên có thể tích tụ trong không gian kín.
• Hóa chất độc hại: Tiếp xúc kéo dài với amiăng, thạch tín, niken, silic và một số tác nhân nghề nghiệp.
• Ô nhiễm không khí: Phơi nhiễm lâu dài với các chất ô nhiễm có thể làm tăng nguy cơ ung thư phổi.
• Tiền sử gia đình: Có người thân mắc ung thư phổi có thể liên quan đến nguy cơ cao hơn.
• Tiền sử bệnh và điều trị: Một số bệnh phổi mạn tính hoặc tiền sử xạ trị vùng ngực có thể làm tăng nguy cơ.

Ho kéo dài, đau ngực và khó thở cần được chú ý

Ung thư phổi có thể tiến triển âm thầm trong giai đoạn đầu, khiến người bệnh chưa nhận thấy biểu hiện rõ ràng. Khi triệu chứng xuất hiện, chúng có thể tương tự nhiều bệnh lý hô hấp khác.

Các dấu hiệu cần lưu ý gồm:

• Ho kéo dài hoặc thay đổi tính chất cơn ho.
• Ho ra máu.
• Khó thở, thở khò khè hoặc khàn tiếng kéo dài.
• Đau ngực dai dẳng.
• Sụt cân không rõ nguyên nhân.
• Nhiễm trùng hô hấp tái diễn.
• Đau vai, cánh tay hoặc lưng không rõ nguyên nhân.
• Đau đầu hoặc xuất hiện triệu chứng thần kinh bất thường.

Các biểu hiện này không đặc hiệu cho ung thư phổi và có thể xuất phát từ nhiều bệnh lý khác. Tuy nhiên, nếu triệu chứng kéo dài, tái diễn hoặc ngày càng nặng, người bệnh nên đi khám để xác định nguyên nhân. Ho ra máu cần được đánh giá y tế sớm.

Ai nên tầm soát ung thư phổi bằng chụp CT liều thấp?

Theo khuyến cáo của Lực lượng Đặc nhiệm Dịch vụ Dự phòng Hoa Kỳ (USPSTF), nhóm nên được tầm soát ung thư phổi hằng năm bằng chụp cắt lớp vi tính liều thấp (LDCT) gồm người từ 50 đến 80 tuổi, có tiền sử hút thuốc từ 20 gói/năm trở lên và hiện đang hút thuốc hoặc đã bỏ thuốc trong vòng 15 năm.

LDCT có khả năng phát hiện các tổn thương nhỏ ở phổi tốt hơn X-quang ngực thông thường trong bối cảnh tầm soát. Tuy nhiên, phương pháp này không dành cho tất cả mọi người. Cần đánh giá tiền sử hút thuốc, tuổi, tình trạng sức khỏe và khả năng tiếp nhận điều trị để xác định lợi ích và nguy cơ.

Chủ động phòng bệnh, giảm nguy cơ ung thư phổi

Bỏ thuốc lá và tránh tiếp xúc với khói thuốc thụ động là những biện pháp quan trọng giúp giảm nguy cơ ung thư phổi. Người làm việc trong môi trường có hóa chất độc hại cần tuân thủ quy định an toàn lao động và sử dụng phương tiện bảo hộ phù hợp.

Người thuộc nhóm nguy cơ cao nên trao đổi với nhân viên y tế về chỉ định tầm soát bằng LDCT thay vì tự ý thực hiện các xét nghiệm không cần thiết. Khi xuất hiện dấu hiệu hô hấp bất thường kéo dài, cần chủ động thăm khám, không chờ đến khi triệu chứng trở nên nghiêm trọng.

Gánh nặng tử vong do ung thư phổi tại Việt Nam cho thấy tầm quan trọng của việc giảm phơi nhiễm với các yếu tố nguy cơ và phát hiện bệnh đúng thời điểm. Chủ động bỏ thuốc lá, nhận biết dấu hiệu cảnh báo và tầm soát theo khuyến cáo có thể góp phần cải thiện cơ hội phát hiện bệnh sớm.