Vắc xin Flumist: Đối tượng sử dụng và những điều cần biết

Bên cạnh hình thức tiêm truyền thống, sự xuất hiện của vắc xin sử dụng qua đường mũi mang đến thêm một lựa chọn trong phòng bệnh. Flumist cũng là một trong những sản phẩm đáng chú ý với cách sử dụng khác biệt này.

Vắc xin Flumist là gì?

Vắc xin Flumist là vắc xin cúm sống giảm độc lực (LAIV), được sử dụng dưới dạng xịt qua đường mũi. Vắc xin chứa các chủng virus cúm đã được làm giảm độc lực, giúp kích thích hệ miễn dịch nhận diện và tạo khả năng bảo vệ trước những chủng virus cúm mùa có trong thành phần.

Sau khi xịt, virus vắc xin có thể nhân lên giới hạn tại niêm mạc đường hô hấp trên nhưng không gây bệnh cúm ở người khỏe mạnh đủ điều kiện sử dụng. Quá trình này kích thích cơ thể tạo kháng thể tại niêm mạc, kháng thể trong máu và đáp ứng miễn dịch qua tế bào T, góp phần bảo vệ cơ thể trước virus cúm.

Flumist được sản xuất bởi AstraZeneca Pharmaceuticals LP (Mỹ), thuộc tập đoàn dược phẩm AstraZeneca có trụ sở tại Anh. Vắc xin đã được sử dụng tại nhiều quốc gia, với hơn 200 triệu liều được phân phối tính đến tháng 09/2025.

Mỗi liều Flumist có tổng thể tích 0,2ml, chia đều thành 0,1ml cho mỗi bên mũi. Vắc xin được thiết kế dưới dạng dụng cụ xịt định liều, giúp đưa chế phẩm vào niêm mạc mũi thuận tiện mà không cần sử dụng kim tiêm.

Đối tượng sử dụng và lịch dùng vắc xin Flumist

Tại Việt Nam, vắc xin xịt mũi Flumist được chỉ định cho trẻ từ 2 tuổi đến dưới 18 tuổi. Vắc xin không sử dụng cho trẻ dưới 2 tuổi do nhóm này có nguy cơ khò khè và nhập viện cao hơn sau khi dùng vắc xin cúm sống giảm độc lực.

Lịch sử dụng phụ thuộc vào độ tuổi và tiền sử tiêm phòng cúm của trẻ. Cụ thể:

Vắc xin cúm cần được sử dụng nhắc lại hằng năm vì virus cúm thường xuyên biến đổi, khiến thành phần vắc xin được cập nhật theo mùa. Phụ huynh nên cung cấp đầy đủ thông tin về những lần tiêm cúm trước đó để nhân viên y tế xác định lịch sử dụng phù hợp.

Những trường hợp không nên sử dụng vắc xin Flumist

Do chứa virus cúm sống giảm độc lực, Flumist có một số chống chỉ định riêng và không phù hợp với tất cả mọi người. Trước khi sử dụng, trẻ cần được sàng lọc tiền sử bệnh lý, tình trạng sức khỏe và các loại thuốc đang dùng.

Vắc xin không được sử dụng trong những trường hợp sau:

• Trẻ dưới 2 tuổi.
• Người suy giảm miễn dịch do bệnh lý hoặc đang sử dụng thuốc ức chế miễn dịch, chẳng hạn người mắc bệnh bạch cầu, lymphoma hoặc HIV có triệu chứng.
• Người từng bị phản vệ độ III trở lên với thành phần của vắc xin hoặc vắc xin cúm trước đó.
• Người đã cắt lách hoặc không có chức năng lách.
• Người có tình trạng rò dịch não tủy.
• Trẻ từ 2 đến 4 tuổi được chẩn đoán mắc hen suyễn hoặc có tiền sử khò khè trong vòng 12 tháng trước đó.
• Người dưới 18 tuổi đang sử dụng aspirin hoặc các thuốc chứa salicylate.
• Người vừa sử dụng thuốc kháng virus cúm nhưng chưa đủ khoảng thời gian chờ theo hướng dẫn.

Ngoài ra, một số trường hợp cần thận trọng hoặc cân nhắc hoãn sử dụng. Người đang bị nghẹt mũi, chảy nước mũi nghiêm trọng có thể không hấp thu vắc xin hiệu quả do chế phẩm khó tiếp xúc với niêm mạc. Khi đó, nhân viên y tế có thể đề nghị trì hoãn hoặc cân nhắc vắc xin cúm bất hoạt dạng tiêm.

Trẻ đang mắc bệnh cấp tính, người có bệnh mạn tính nặng chưa ổn định hoặc người từng mắc hội chứng Guillain-Barré trong vòng 6 tuần sau tiêm vắc xin cúm cũng cần được đánh giá trước khi sử dụng. Flumist không được khuyến cáo cho phụ nữ mang thai; người đang cho con bú có thể sử dụng nếu đáp ứng điều kiện về độ tuổi và sức khỏe.

Những lưu ý sau khi sử dụng vắc xin Flumist

Sau khi xịt, trẻ có thể gặp một số phản ứng nhẹ như chảy nước mũi, nghẹt mũi, hắt hơi, đau họng hoặc sốt trên 37,8°C. Những biểu hiện này thường tự thuyên giảm sau một thời gian ngắn; sốt có thể gặp nhiều hơn ở trẻ từ 2 đến 6 tuổi. Nếu trẻ sốt cao kéo dài, khó thở, phát ban lan rộng hoặc có dấu hiệu bất thường nghiêm trọng, phụ huynh cần đưa trẻ đến cơ sở y tế để được đánh giá.

Thuốc kháng virus cúm có thể ảnh hưởng đến khả năng tạo miễn dịch của Flumist. Vì vậy, nếu trẻ đang hoặc vừa sử dụng các thuốc điều trị cúm, phụ huynh cần thông báo với nhân viên y tế trước khi cho trẻ xịt vắc xin để được tư vấn thời điểm phù hợp. Việc sử dụng thuốc kháng virus trong vòng 2 tuần sau khi xịt cũng có thể làm giảm hiệu quả bảo vệ của vắc xin.

Sau khi sử dụng, trẻ nên hạn chế tiếp xúc gần với người suy giảm miễn dịch nghiêm trọng trong khoảng 1 - 2 tuần theo hướng dẫn của nhân viên y tế, do nguy cơ lây truyền virus vắc xin. Vắc xin cần được bảo quản đúng điều kiện nhiệt độ và duy trì dây chuyền lạnh trong quá trình vận chuyển, sử dụng. Phụ huynh không nên tự mua và tự xịt tại nhà mà cần đưa trẻ đến cơ sở y tế đủ điều kiện để được khám sàng lọc và thực hiện đúng kỹ thuật.

Câu hỏi thường gặp về vắc xin Flumist

Vắc xin xịt mũi Flumist có cách sử dụng khác với vắc xin cúm dạng tiêm nên phụ huynh có thể băn khoăn về thời điểm sử dụng, hiệu quả bảo vệ và những phản ứng sau xịt. Dưới đây là một số câu hỏi thường gặp cần lưu ý.

Đã tiêm vắc xin cúm trong năm có được dùng vắc xin Flumist nữa không?

Nếu trẻ đã hoàn thành lịch tiêm phòng cúm mùa hiện tại, thông thường không cần sử dụng thêm Flumist trong cùng mùa cúm. Tuy nhiên, tiền sử tiêm chủng vẫn cần được xem xét khi xác định số liều, đặc biệt ở trẻ từ 2 đến dưới 9 tuổi. Phụ huynh nên thông báo loại vắc xin và thời điểm tiêm trước đó để nhân viên y tế tư vấn phù hợp, tránh tự ý sử dụng thêm liều.

So sánh giữa vắc xin cúm dạng xịt và vắc xin bất hoạt

Flumist và vắc xin cúm bất hoạt đều giúp phòng bệnh cúm mùa nhưng khác nhau về thành phần, đường sử dụng và cơ chế tạo miễn dịch. Một số điểm khác biệt cơ bản gồm:

Việc lựa chọn loại vắc xin cần dựa trên độ tuổi, tình trạng sức khỏe, tiền sử bệnh lý và chỉ định của nhân viên y tế. Không nên tự lựa chọn Flumist chỉ vì hình thức xịt mũi thuận tiện hơn.

Vắc xin Flumist cần bao lâu để phát huy tác dụng?

Sau khi xịt Flumist, cơ thể cần thời gian để hình thành đáp ứng miễn dịch bảo vệ. Thông thường, khoảng 2 tuần sau khi sử dụng, vắc xin bắt đầu phát huy hiệu quả. Vì vậy, phụ huynh nên chủ động cho trẻ sử dụng vắc xin trước thời điểm cúm mùa có xu hướng gia tăng, thay vì chờ đến khi dịch bệnh lan rộng.

Bị hắt hơi hoặc chảy nước mũi sau khi xịt Flumist thì có phải xịt lại không?

Hắt hơi, nghẹt mũi hoặc chảy nước mũi có thể xuất hiện sau khi sử dụng Flumist do phản ứng tại niêm mạc đường hô hấp. Nếu trẻ hắt hơi hoặc chảy nước mũi nhẹ sau xịt, thông thường không cần dùng lại liều vắc xin. Phụ huynh không nên tự ý xịt bổ sung mà cần thông báo cho nhân viên y tế nếu trẻ có biểu hiện bất thường hoặc phản ứng nghiêm trọng.

Flumist có thể sử dụng đồng thời với các loại vắc xin khác không?

Flumist có thể được sử dụng cùng ngày với vắc xin bất hoạt, vắc xin sống dạng uống hoặc các chế phẩm kháng thể mà không cần khoảng cách đặc biệt. Với vắc xin sống dạng tiêm, hai loại có thể được sử dụng trong cùng ngày; nếu tiêm vào những ngày khác nhau, cần cách nhau ít nhất 28 ngày. Nhân viên y tế sẽ kiểm tra lịch sử tiêm chủng để sắp xếp thời điểm phù hợp.

Vắc xin Flumist là lựa chọn phòng cúm mùa dành cho trẻ từ 2 đến dưới 18 tuổi tại Việt Nam, với ưu điểm sử dụng qua đường mũi thay vì tiêm bắp. Tuy nhiên, vắc xin có những chống chỉ định và lưu ý riêng do chứa virus sống giảm độc lực. Phụ huynh nên tham khảo ý kiến nhân viên y tế để xác định trẻ có phù hợp sử dụng hay không và lựa chọn lịch phòng cúm an toàn, phù hợp.