Tiêm vắc xin cúm có phòng được cúm A không?

Cúm A là một trong những chủng virus cúm mùa phổ biến, có khả năng gây ra các triệu chứng từ nhẹ đến nặng và dẫn đến các biến chứng nguy hiểm. Do đó, việc chủ động phòng ngừa, đặc biệt là tiêm chủng, luôn là mối quan tâm hàng đầu của cộng đồng.

Tiêm vắc xin cúm có phòng được cúm A không?

Câu trả lời là có. Tiêm vắc xin cúm là một trong những biện pháp hiệu quả nhất để phòng ngừa cúm A. Vắc xin hoạt động bằng cách đưa vào cơ thể các kháng nguyên từ những chủng virus cúm được dự đoán sẽ lưu hành trong mùa cúm sắp tới, bao gồm cả các chủng cúm A. Điều này kích thích hệ miễn dịch của cơ thể sản xuất ra các kháng thể đặc hiệu để chống lại virus.

Tuy nhiên, cần hiểu rằng hiệu quả của vắc xin không phải là 100%. Vắc xin cúm giúp giảm đáng kể nguy cơ mắc bệnh. Quan trọng hơn, ngay cả khi người đã tiêm vắc xin vẫn không may mắc bệnh, vắc xin cũng giúp làm giảm mức độ nghiêm trọng của các triệu chứng, từ đó hạn chế nguy cơ nhập viện và các biến chứng nguy hiểm như viêm phổi, viêm cơ tim, hay làm trầm trọng thêm các bệnh nền mạn tính.

Hằng năm, Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) phối hợp với Hệ thống Giám sát và Đáp ứng Cúm Toàn cầu (Global Influenza Surveillance and Response System - GISRS) để theo dõi sự lưu hành và biến đổi của virus cúm. Dựa trên dữ liệu giám sát này, WHO ban hành khuyến nghị về thành phần của vắc xin cúm cho từng mùa cúm nhằm tăng khả năng phù hợp với các chủng virus dự kiến lưu hành.

Những chủng cúm A phổ biến được vắc xin nhắm tới

Virus cúm A được phân loại dựa trên hai loại protein bề mặt là Hemagglutinin (H) và Neuraminidase (N). Có rất nhiều phân nhóm khác nhau, nhưng các chủng gây bệnh cúm mùa phổ biến ở người hiện nay chủ yếu là A/H1N1 và A/H3N2.

Các vắc xin cúm mùa hiện nay được thiết kế dựa trên khuyến nghị thành phần của WHO cho từng mùa cúm. Thành phần vắc xin thường bao gồm các chủng virus cúm A(H1N1)pdm09, A(H3N2) và một hoặc nhiều chủng virus cúm B đang lưu hành, nhằm tạo khả năng bảo vệ tốt nhất trước các chủng virus được dự đoán sẽ gây bệnh trong mùa cúm sắp tới.

Chủng A/H1N1 chính là chủng đã gây ra đại dịch cúm năm 2009 và hiện vẫn tiếp tục lưu hành như một loại virus cúm mùa thông thường. Trong khi đó, chủng cúm A H3N2 cũng có khả năng gây bệnh nặng, đặc biệt ở người lớn tuổi và trẻ nhỏ. Việc vắc xin bao phủ cả hai chủng cúm A phổ biến này giúp tăng cường khả năng bảo vệ cho cộng đồng.

Các loại vắc xin phòng cúm được lưu hành hiện nay

Tại Việt Nam, có nhiều loại vắc xin phòng cúm đã được cấp phép lưu hành, được sản xuất bởi các công ty dược phẩm uy tín trên thế giới. Dưới đây là một số loại phổ biến:

Vaxigrip

Đây là vắc xin cúm mùa tam giá của Sanofi (Pháp). Vắc xin giúp tạo miễn dịch phòng ngừa 3 chủng virus cúm mùa, gồm hai chủng cúm A (A/H1N1 và A/H3N2) và một chủng cúm B theo khuyến nghị của WHO.

Influvac Tetra

Vắc xin này được sản xuất bởi công ty Abbott Biologicals B.V. (Hà Lan). Tương tự Vaxigrip, Influvac Tetra cũng là vắc xin tứ giá, bất hoạt, giúp tạo miễn dịch chủ động phòng ngừa 4 chủng virus cúm mùa đang lưu hành.

GC Flu Quadrivalent

Đây là vắc xin đến từ công ty Green Cross Corporation (Hàn Quốc). GC Flu Quadrivalent cũng là một lựa chọn vắc xin cúm tứ giá, đã được chứng minh về tính an toàn và hiệu quả trong việc phòng ngừa cúm mùa.

Ivacflu-S

Đây là vắc xin cúm mùa tam giá do Viện Vắc xin và Sinh phẩm Y tế (IVAC), Việt Nam sản xuất. Ivacflu-S là vắc xin cúm bất hoạt, giúp phòng ngừa 3 chủng virus cúm mùa gồm hai chủng cúm A (A/H1N1 và A/H3N2) và một chủng cúm B theo khuyến nghị của WHO.

Vì sao tiêm cúm rồi vẫn có thể mắc cúm A?

Đây là một băn khoăn rất chính đáng của nhiều người. Dù đã tiêm phòng, một số trường hợp vẫn có thể mắc cúm. Điều này xảy ra do một vài nguyên nhân chính sau đây:

• Sự không tương thích giữa vắc xin và virus lưu hành: Virus cúm có khả năng biến đổi liên tục. Đôi khi, các chủng virus cúm đang thực sự lây lan trong cộng đồng lại không hoàn toàn trùng khớp với các chủng virus đã được chọn để sản xuất vắc xin.
• Thời gian cần thiết để tạo miễn dịch: Cơ thể cần khoảng ít nhất 2 tuần sau khi tiêm để sản xuất đủ lượng kháng thể bảo vệ. Nếu một người tiếp xúc với virus cúm ngay trước hoặc trong khoảng thời gian 2 tuần sau tiêm, họ vẫn có thể bị bệnh.
• Đáp ứng miễn dịch của cơ thể: Hiệu quả của vắc xin còn phụ thuộc vào tuổi tác và tình trạng sức khỏe của mỗi người. Người lớn tuổi hoặc những người bị suy giảm miễn dịch (do bệnh lý hoặc điều trị) có thể tạo đáp ứng miễn dịch kém hơn. Ngoài ra, người mắc các bệnh mạn tính như đái tháo đường, bệnh tim hoặc bệnh thận cũng có nguy cơ diễn tiến nặng khi mắc cúm.
• Mắc các bệnh đường hô hấp khác: Một số bệnh do các virus khác gây ra cũng có triệu chứng tương tự cúm (như sổ mũi, ho khan, đau cơ). Người bệnh có thể nhầm lẫn rằng mình mắc cúm dù thực tế không phải do virus cúm gây ra.

Ai nên tiêm vắc xin cúm để phòng cúm A?

Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) và Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hoa Kỳ (CDC) khuyến cáo mọi người từ 6 tháng tuổi trở lên nên tiêm vắc xin cúm hàng năm, trừ một số trường hợp chống chỉ định đặc biệt. Việc tiêm phòng không chỉ bảo vệ cá nhân mà còn giúp bảo vệ những người xung quanh, đặc biệt là các nhóm đối tượng có nguy cơ cao gặp biến chứng nặng.

Các nhóm đối tượng được ưu tiên tiêm phòng cúm bao gồm:

• Trẻ em từ 6 tháng đến 5 tuổi.
• Người lớn từ 65 tuổi trở lên.
• Phụ nữ đang mang thai hoặc có kế hoạch mang thai trong mùa cúm.
• Người mắc các bệnh mạn tính như: bệnh hô hấp (hen suyễn, phổi tắc nghẽn mãn tính), bệnh tim mạch, bệnh thận, bệnh gan, rối loạn chuyển hóa.
• Người bị suy giảm miễn dịch do bệnh tật (HIV/AIDS) hoặc do điều trị (hóa trị ung thư, dùng thuốc ức chế miễn dịch).
• Nhân viên y tế và những người thường xuyên tiếp xúc, chăm sóc người bệnh.

Tóm lại, để trả lời cho câu hỏi tiêm vắc xin cúm có phòng được cúm A hay không, câu trả lời là có, nhưng không phải là một lá chắn tuyệt đối. Tiêm vắc xin cúm hàng năm là một hành động thiết thực và quan trọng để chủ động bảo vệ bản thân. Dù không đảm bảo phòng bệnh 100%, vắc xin giúp giảm đáng kể nguy cơ mắc bệnh nặng, nhập viện và tử vong. Ngoài tiêm vắc xin, người dân vẫn nên duy trì các biện pháp phòng ngừa như rửa tay thường xuyên, che miệng khi ho hoặc hắt hơi và hạn chế tiếp xúc gần với người mắc bệnh trong mùa cúm. Hãy tham khảo ý kiến bác sĩ hoặc dược sĩ để lựa chọn thời điểm và loại vắc xin phù hợp, góp phần xây dựng một cộng đồng khỏe mạnh.