Viêm cơ vân là gì? Nguyên nhân, dấu hiệu nhận biết và cách phòng ngừa

Các triệu chứng đau cơ, mỏi cơ thường bị nhầm lẫn với tình trạng vận động quá sức thông thường. Tuy nhiên, trong một số trường hợp, đây có thể là dấu hiệu của viêm cơ vân. Nếu không được phát hiện sớm và xử trí đúng cách, tổn thương cơ có thể tiến triển nặng, gây ảnh hưởng đến thận và nhiều cơ quan khác.

Đặc điểm của cơ vân

Cơ vân là một trong những thành phần quan trọng nhất của hệ cơ trong cơ thể người. Cơ vân chiếm khoảng một nửa tổng khối lượng cơ thể, đóng vai trò chính trong việc tạo ra các cử động có ý thức như đi lại, cầm nắm, đứng lên, ngồi xuống và nhiều hoạt động sinh hoạt hàng ngày khác.

Mỗi cơ vân được cấu tạo từ hàng triệu sợi cơ nhỏ liên kết chặt chẽ với nhau. Các sợi cơ này xếp song song và có hình dạng dài. Chúng bám vào xương thông qua gân, giúp cơ thể thực hiện các động tác linh hoạt. Nhờ có hệ thống dây thần kinh kết nối, cơ vân có thể nhận tín hiệu từ não và phản hồi bằng cách co hoặc giãn.

Cơ vân có những đặc điểm nổi bật sau:

• Có thể co giãn theo ý muốn;
• Phân bố quanh xương trên khắp cơ thể;
• Có khả năng đàn hồi tốt;
• Giúp bảo vệ xương và khớp khi có va chạm nhẹ;
• Tham gia duy trì tư thế và thăng bằng.

Nhờ tính đàn hồi, cơ vân giúp giảm bớt tác động khi cơ thể va chạm với vật mềm hoặc khi vận động mạnh. Tuy nhiên, chính vì thường xuyên tham gia vận động nên cơ vân cũng dễ bị tổn thương nếu gặp chấn thương hoặc làm việc quá sức.

Viêm cơ vân là gì?

Viêm cơ vân là tình trạng các cơ vân bị tổn thương và xuất hiện phản ứng viêm. Khi cơ bị tổn hại do nhiều nguyên nhân khác nhau, cơ thể sẽ phản ứng lại bằng cách gây viêm. Do cơ vân phân bố rộng khắp cơ thể nên khi bị viêm, người bệnh có thể cảm thấy đau ở nhiều vị trí khác nhau.

Đây là tình trạng không hiếm gặp, đặc biệt ở những người lao động nặng, chơi thể thao cường độ cao hoặc người lớn tuổi. Mặc dù không phải lúc nào cũng nguy hiểm, nhưng nếu không được chăm sóc và theo dõi đúng cách, viêm cơ vân có thể gây ảnh hưởng lớn đến chất lượng cuộc sống.

Triệu chứng thường gặp gồm:

• Đau nhức toàn thân vùng cơ;
• Cảm giác tê mỏi;
• Khó vận động hoặc vận động kém linh hoạt;
• Có thể sưng nhẹ hoặc bầm tím nếu tổn thương nặng.

Cơn đau có thể tăng dần nếu không được nghỉ ngơi hợp lý. Trong một số trường hợp, tình trạng viêm kéo dài có thể khiến người bệnh hạn chế vận động lâu dài.

Nguyên nhân gây viêm cơ vân

Có nhiều yếu tố làm tăng nguy cơ viêm cơ vân. Việc hiểu rõ nguyên nhân sẽ giúp phòng tránh hiệu quả hơn.

Thiếu hụt dinh dưỡng

Khi cơ thể không được cung cấp đầy đủ chất dinh dưỡng, đặc biệt là chất đạm, vitamin và khoáng chất, tế bào cơ sẽ suy yếu. Điều này khiến cơ dễ bị tổn thương và chậm phục hồi sau vận động.

Chấn thương mô mềm

Va chạm mạnh, té ngã hoặc tai nạn có thể gây tổn thương trực tiếp lên cơ. Nếu không được xử lý đúng cách, tổn thương này có thể dẫn đến viêm.

Di chứng chấn thương cũ

Những chấn thương trước đây nếu không được điều trị triệt để có thể tái phát nhiều lần, gây viêm mạn tính ở cơ.

Bệnh lý cơ xương khớp

Các bệnh liên quan đến xương và khớp có thể ảnh hưởng đến cơ xung quanh, gây đau lan rộng và viêm cơ.

Tuổi tác

Khi tuổi cao, sức đề kháng giảm, tế bào cơ suy yếu và khả năng phục hồi kém hơn. Người lớn tuổi vì thế dễ gặp các vấn đề về cơ hơn.

Phòng ngừa bệnh viêm cơ vân như thế nào?

Mặc dù không phải mọi trường hợp viêm cơ vân đều có thể phòng tránh hoàn toàn nhưng bạn vẫn có thể giảm nguy cơ mắc bệnh bằng các biện pháp sau.

Chế độ dinh dưỡng cân bằng

Bữa ăn nên có đầy đủ thịt, cá, trứng, sữa kết hợp với rau xanh và trái cây. Cung cấp đủ nước mỗi ngày cũng giúp cơ hoạt động tốt hơn. Bù đủ nước giúp:

• Cơ hoạt động hiệu quả hơn;
• Giảm nguy cơ tích tụ chất thải;
• Hạn chế tổn thương cơ.

Điều trị sớm các chấn thương

Khi có chấn thương hoặc bệnh lý xương khớp, cần điều trị đầy đủ theo hướng dẫn của nhân viên y tế để tránh biến chứng về sau.

Tập luyện hợp lý

Việc tập luyện đúng cách giúp cơ thích nghi dần và hạn chế tổn thương.

• Khởi động kỹ trước khi vận động;
• Tăng dần cường độ tập luyện;
• Tránh tập quá sức khi cơ thể mệt mỏi hoặc đang bệnh.

Tránh va chạm mạnh

Hạn chế các hoạt động có nguy cơ cao gây tổn thương mô mềm, đặc biệt với người lớn tuổi hoặc người có tiền sử bệnh cơ xương khớp.

Theo dõi khi dùng thuốc

Nếu đang sử dụng thuốc có nguy cơ ảnh hưởng đến cơ, bạn nên:

• Tái khám đúng lịch;
• Thông báo sớm khi có dấu hiệu đau cơ, yếu cơ bất thường;
• Không tự ý ngưng hoặc thay đổi liều thuốc.

Khám sức khỏe định kỳ

Đối với người có bệnh nền hoặc rối loạn miễn dịch, việc khám định kỳ giúp phát hiện sớm bất thường ở cơ và các cơ quan liên quan, từ đó can thiệp kịp thời.

Việc phòng ngừa thông qua tập luyện hợp lý, bù dinh dưỡng đầy đủ và theo dõi sức khỏe định kỳ đóng vai trò quan trọng trong bảo vệ hệ cơ. Nếu xuất hiện bất kỳ biểu hiện bất thường nào liên quan đến cơ, bạn nên đến cơ sở y tế để được tư vấn và đánh giá chính xác, tránh tự điều trị tại nhà.

Viêm cơ vân là tình trạng viêm và tổn thương có thể từ nhẹ đến nghiêm trọng tùy nguyên nhân và mức độ. Nhận biết sớm các dấu hiệu như đau cơ kéo dài, yếu cơ giúp người bệnh chủ động thăm khám kịp thời, hạn chế biến chứng nguy hiểm.