Viêm não mô cầu tiêm mấy mũi? Hướng dẫn lịch tiêm không nên bỏ qua

Hiệu quả của vắc xin viêm não mô cầu không chỉ phụ thuộc vào việc tiêm đúng loại mà còn cần tuân thủ đầy đủ số mũi và khoảng cách giữa các lần tiêm. Vậy viêm não mô cầu cần tiêm mấy mũi, có phải tiêm nhắc lại hay không? Hãy cùng tìm hiểu lịch tiêm được khuyến cáo để chủ động bảo vệ sức khỏe bạn nhé!

Viêm não mô cầu tiêm mấy mũi?

Viêm não mô cầu tiêm mấy mũi phụ thuộc vào loại vắc xin được sử dụng, độ tuổi khi bắt đầu tiêm và nguy cơ phơi nhiễm của từng người. Mỗi loại vắc xin được thiết kế để phòng ngừa một hoặc nhiều nhóm huyết thanh của vi khuẩn não mô cầu, vì vậy số mũi và lịch tiêm không giống nhau. Tại Việt Nam, các vắc xin phổ biến hiện nay gồm vắc xin phòng tuýp B và C, tuýp A, C, Y, W-135 và tuýp B chuyên biệt, với lịch tiêm được khuyến cáo như sau:

Vắc-xin phòng tuýp B và C

Đây là vắc xin giúp phòng ngừa bệnh do não mô cầu nhóm B và C gây ra (ví dụ VA-Mengoc-BC).

• Đối tượng chỉ định: Người từ 6 tháng đến 45 tuổi;
• Số mũi tiêm: 2 mũi;
• Khoảng cách giữa các mũi: 6 - 8 tuần;
• Tiêm nhắc: Hiện chưa có khuyến cáo tiêm nhắc định kỳ cho người khỏe mạnh sau khi hoàn thành đủ phác đồ.

Loại vắc xin này phù hợp cho trẻ em và người lớn có nhu cầu phòng bệnh do hai nhóm huyết thanh B và C, đặc biệt khi sống hoặc làm việc tại khu vực có nguy cơ lưu hành bệnh.

Vắc-xin phòng tuýp A, C, Y, W-135

Đây là nhóm vắc xin cộng hợp hoặc vắc xin polysaccharide giúp phòng ngừa 4 nhóm huyết thanh A, C, Y và W-135 (ví dụ Menactra, MenQuadfi, Nimenrix hoặc Menomune tùy thời điểm và cơ sở tiêm chủng).

• Đối tượng chỉ định: Tùy từng loại vắc xin, có thể sử dụng từ 9 tháng tuổi hoặc từ 12 tháng tuổi trở lên.
• Số mũi tiêm: Lịch tiêm phụ thuộc từng loại vắc xin. Ví dụ Menactra có thể bắt đầu từ 9 tháng tuổi, MenQuadfi từ 12 tháng tuổi, còn Nimenrix có thể sử dụng từ 6 tuần tuổi theo chỉ định.
• Tiêm nhắc: Người có nguy cơ cao (như mắc bệnh suy giảm miễn dịch, không có lách, làm việc trong phòng xét nghiệm hoặc chuẩn bị đến vùng dịch) có thể cần tiêm nhắc sau mỗi 5 năm nếu nguy cơ vẫn còn.

Loại vắc xin này thường được chỉ định cho trẻ em, thanh thiếu niên, người đi du học, đi du lịch hoặc làm việc tại các quốc gia có nguy cơ cao mắc bệnh não mô cầu.

Vắc-xin phòng tuýp B chuyên biệt

Viêm não mô cầu tiêm mấy mũi nếu là vắc xin phòng tuýp B chuyên biệt? Đây là vắc xin chuyên phòng não mô cầu nhóm B (ví dụ Bexsero), đặc biệt được khuyến cáo cho trẻ nhỏ, thanh thiếu niên và những người có nguy cơ cao mắc bệnh não mô cầu nhóm B, nhất là người suy giảm miễn dịch hoặc không có lách.

• Đối tượng chỉ định: Có thể sử dụng cho trẻ từ 2 tháng tuổi trở lên, thanh thiếu niên và người lớn theo chỉ định.
• Số mũi tiêm và lịch tiêm: Trẻ 2 - 5 tháng tuổi tiêm 3 mũi cơ bản, mỗi mũi cách nhau ít nhất 1 tháng, sau đó 1 mũi nhắc khi trẻ khoảng 12 - 15 tháng tuổi (cách mũi cuối của loạt cơ bản ít nhất 6 tháng). Trẻ 6 - 11 tháng tuổi, tiêm 2 mũi, cách nhau ít nhất 2 tháng, sau đó 1 mũi nhắc trong năm thứ hai của cuộc đời. Trẻ 12 - 23 tháng tuổi tiêm 2 mũi, cách nhau ít nhất 2 tháng, sau đó 1 mũi nhắc sau 12 - 23 tháng. Đối với người từ 2 tuổi trở lên, lịch cơ bản thường gồm 2 mũi, một số đối tượng nguy cơ cao có thể cần tiêm nhắc theo hướng dẫn của bác sĩ.

Lịch tiêm có thể được điều chỉnh theo loại vắc xin cụ thể đang lưu hành, độ tuổi khi bắt đầu tiêm và khuyến cáo mới nhất của nhà sản xuất cũng như cơ quan y tế. Nếu chưa từng tiêm hoặc không nhớ lịch sử tiêm chủng, bạn nên đến cơ sở tiêm chủng để được bác sĩ tư vấn phác đồ phù hợp.

Tại sao cần tiêm vắc xin phòng viêm não mô cầu?

Ngoài băn khoăn viêm não mô cầu tiêm mấy mũi, nhiều người cũng muốn biết lý do nên tiêm vắc xin này.

Phòng ngừa bệnh diễn tiến nhanh, nguy hiểm

Viêm não mô cầu có thể gây viêm màng não, nhiễm khuẩn huyết hoặc kết hợp cả hai. Chỉ trong vòng vài giờ đến 1 - 2 ngày sau khi xuất hiện triệu chứng, bệnh có thể chuyển nặng, dẫn đến sốc nhiễm khuẩn, suy đa cơ quan và tử vong. Tiêm vắc xin giúp cơ thể tạo đáp ứng miễn dịch và làm giảm đáng kể nguy cơ mắc bệnh do các nhóm huyết thanh mà vắc xin bao phủ.

Giảm nguy cơ biến chứng lâu dài

Ngay cả khi được điều trị kịp thời, một số người bệnh vẫn có thể gặp các di chứng như mất thính lực, tổn thương thần kinh, suy giảm nhận thức, co giật, sẹo hoại tử da hoặc phải cắt cụt chi do hoại tử. Tiêm phòng giúp hạn chế nguy cơ mắc bệnh, từ đó giảm khả năng xảy ra những biến chứng này.

Bảo vệ trẻ nhỏ và người có nguy cơ cao

Trẻ sơ sinh, trẻ nhỏ, thanh thiếu niên, người sống trong môi trường tập thể (ký túc xá, doanh trại), người không có lách, suy giảm miễn dịch hoặc chuẩn bị đến vùng có dịch là những đối tượng có nguy cơ mắc bệnh cao hơn. Tiêm vắc xin giúp tăng khả năng bảo vệ cho các nhóm đối tượng này.

Hạn chế lây lan trong cộng đồng

Vi khuẩn não mô cầu lây truyền qua đường hô hấp thông qua các giọt bắn khi ho, hắt hơi hoặc tiếp xúc gần. Một số người mang vi khuẩn ở vùng mũi họng nhưng không có triệu chứng vẫn có thể lây bệnh cho người khác. Tiêm chủng góp phần giảm nguy cơ lây truyền, bảo vệ cộng đồng và hạn chế nguy cơ bùng phát dịch.

Chủ động bảo vệ khi chưa có miễn dịch tự nhiên

Miễn dịch sau khi mắc bệnh hoặc sau khi tiêm chỉ bảo vệ đối với một số nhóm huyết thanh nhất định. Trong khi đó, vi khuẩn não mô cầu có nhiều nhóm huyết thanh khác nhau như A, B, C, W và Y. Việc lựa chọn và tiêm đúng loại vắc xin theo khuyến cáo giúp mở rộng phạm vi bảo vệ trước các nhóm vi khuẩn có nguy cơ lưu hành.

Một người có cần tiêm đủ mấy mũi để bảo vệ toàn diện?

Viêm não mô cầu tiêm mấy mũi và mỗi người cần tiêm đủ thế nào để được bảo vệ hiệu quả? Không có một số mũi tiêm cố định áp dụng cho tất cả mọi người. Để được bảo vệ toàn diện trước bệnh viêm não mô cầu, một người có thể cần tiêm nhiều loại vắc xin khác nhau, bởi mỗi loại chỉ phòng ngừa một hoặc một số nhóm huyết thanh của vi khuẩn Neisseria meningitidis.

Hiện nay, các loại vắc xin lưu hành tại Việt Nam kết hợp có thể phòng các nhóm huyết thanh A, B, C, W và Y. Trong đó, vắc xin phòng nhóm B và vắc xin phòng nhóm A, C, Y, W-135 không thay thế cho nhau mà bổ sung phạm vi bảo vệ. Vì vậy, nếu có chỉ định và điều kiện phù hợp, bác sĩ có thể khuyến cáo tiêm kết hợp các loại vắc xin để tăng khả năng phòng bệnh trước nhiều nhóm huyết thanh hơn.

Tổng số mũi cần tiêm sẽ phụ thuộc vào:

• Loại vắc xin được lựa chọn (vắc xin phòng não mô cầu nhóm B, B-C hoặc A-C-Y-W-135) sẽ quyết định số mũi cần tiêm và lịch tiêm phù hợp.
• Độ tuổi bắt đầu tiêm là yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến tổng số mũi và khoảng cách giữa các mũi tiêm.
• Tình trạng sức khỏe và nguy cơ phơi nhiễm, chẳng hạn như suy giảm miễn dịch, không có lách, chuẩn bị đến vùng có dịch hoặc du học, có thể làm thay đổi lịch tiêm và số mũi cần thiết.
• Lịch sử tiêm chủng trước đó và nhu cầu tiêm nhắc theo khuyến cáo của cơ quan y tế hoặc bác sĩ cũng sẽ ảnh hưởng đến tổng số mũi cần tiêm.

Việc tìm hiểu viêm não mô cầu tiêm mấy mũi giúp bạn chủ động xây dựng kế hoạch tiêm chủng phù hợp và không bỏ lỡ các mũi quan trọng. Do số mũi tiêm và lịch tiêm có thể khác nhau tùy loại vắc xin, độ tuổi và tình trạng sức khỏe, bạn nên tham khảo hướng dẫn của cơ sở tiêm chủng hoặc bác sĩ để được tư vấn cụ thể.