Virus Hanta dễ nhầm với cúm thông thường nhưng có thể trở nặng rất nhanh

Khi bị sốt, đau mỏi cơ, ớn lạnh hay mệt nhiều, nhiều người thường nghĩ đến cảm cúm thông thường. Tuy nhiên, nếu trước đó từng dọn kho, nhà cũ, gác xép, chuồng trại hoặc khu vực có phân chuột, người bệnh không nên chủ quan với nguy cơ nhiễm virus Hanta.

Virus Hanta dễ nhầm với cúm thông thường nhưng có thể trở nặng rất nhanh ở điểm nào?

Virus Hanta là nhóm virus có thể gây bệnh ở người, thường liên quan đến tiếp xúc với loài gặm nhấm, đặc biệt là chuột.

Ở giai đoạn đầu, bệnh có thể gây các triệu chứng dễ nhầm với cúm hoặc cảm siêu vi, bao gồm:

• Sốt, ớn lạnh.
• Đau đầu, đau cơ.
• Mệt mỏi nhiều.
• Buồn nôn, đau bụng.
• Tiêu chảy.

Điểm cần chú ý là một số trường hợp có thể tiến triển sang giai đoạn nặng với ho, tức ngực, khó thở, thở nhanh, mệt lả hoặc choáng. Nếu các triệu chứng giống cúm xuất hiện sau khi dọn kho, nhà cũ, chuồng trại hoặc nơi có phân chuột, người bệnh nên đi khám và nói rõ yếu tố tiếp xúc này để được đánh giá phù hợp.

Vì sao người bệnh dễ chủ quan?

Người bệnh dễ chủ quan với virus Hanta vì các dấu hiệu ban đầu thường không quá đặc biệt, dễ bị nhầm với những bệnh nhiễm trùng thông thường. Một số lý do thường gặp gồm:

• Triệu chứng ban đầu khá giống cúm: Người bệnh có thể sốt, đau mỏi, đau đầu, mệt mỏi nên dễ nghĩ là cúm mùa hoặc nhiễm lạnh.
• Dễ nhầm với rối loạn tiêu hóa: Một số trường hợp có buồn nôn, đau bụng hoặc tiêu chảy, khiến người bệnh nghĩ đến vấn đề tiêu hóa thông thường.
• Yếu tố tiếp xúc với chuột dễ bị bỏ qua: Nếu không nhớ hoặc không nói rõ việc từng dọn kho, nhà cũ, nơi có phân chuột, nguy cơ nhiễm virus Hanta có thể không được chú ý.
• Dấu hiệu hô hấp nặng thường đến sau: Người bệnh có thể mệt, sốt, đau cơ vài ngày rồi mới bắt đầu ho, tức ngực hoặc khó thở.
• Dễ trì hoãn việc đi khám: Khoảng thời gian chuyển từ triệu chứng nhẹ sang khó thở khiến nhiều người tiếp tục theo dõi tại nhà thay vì đến cơ sở y tế sớm.

Virus Hanta lây sang người như thế nào?

Virus Hanta thường tồn tại trong cơ thể một số loài gặm nhấm, đặc biệt là chuột. Con người có thể phơi nhiễm khi tiếp xúc với phân, nước tiểu hoặc nước bọt của chuột nhiễm virus. Khi các chất thải này khô lại, lẫn vào bụi và phát tán trong không khí lúc quét dọn, nguy cơ hít phải hạt bụi nhiễm bẩn có thể tăng lên.

Các tình huống cần chú ý gồm:

• Dọn kho cũ, nhà bỏ trống, gác xép hoặc chuồng trại.
• Vệ sinh nơi chứa nông sản, thực phẩm hoặc khu vực có nhiều dấu vết chuột.
• Chạm vào phân, nước tiểu, nước bọt chuột qua vết thương hở.
• Bị chuột cắn hoặc xử lý thực phẩm bị chuột cắn phá.

Virus Hanta không lây phổ biến như cúm mùa. Cúm thường lây qua giọt bắn đường hô hấp khi tiếp xúc gần với người bệnh. Trong khi đó, nguy cơ điển hình của virus Hanta thường đến từ môi trường bị nhiễm chất thải của loài gặm nhấm.

Virus Hanta có lây từ người sang người không?

Phần lớn các chủng virus Hanta không lây từ người sang người theo cách thông thường như cúm. Tuy nhiên, một số chủng nhất định từng được ghi nhận có khả năng lây giữa người với người trong bối cảnh cụ thể tại một số khu vực.

Vì vậy, người dân không nên xem virus Hanta giống hoàn toàn với các bệnh hô hấp lây lan trong cộng đồng. Cách phòng bệnh thực tế nhất vẫn là kiểm soát chuột, giữ vệ sinh nơi ở và thận trọng khi dọn dẹp khu vực có dấu hiệu nhiễm bẩn. Nếu từng tiếp xúc với môi trường có chuột và sau đó xuất hiện triệu chứng giống cúm, người bệnh nên theo dõi sát, đặc biệt là dấu hiệu khó thở.

Dấu hiệu nào giúp phân biệt nhiễm virus Hanta với cúm thông thường?

Việc phân biệt virus Hanta với cúm thông thường không thể chỉ dựa vào triệu chứng ban đầu, vì cả hai đều có thể gây sốt, đau cơ, mệt mỏi và đau đầu. Bảng dưới đây giúp người đọc dễ theo dõi hơn:

Virus Hanta cần được nghĩ đến khi người bệnh có triệu chứng giống cúm nhưng trước đó từng tiếp xúc với chuột, phân chuột hoặc khu vực có dấu vết loài gặm nhấm, đặc biệt nếu sau đó xuất hiện khó thở hoặc tức ngực.

Ai có nguy cơ phơi nhiễm virus Hanta cao hơn?

Nguy cơ phơi nhiễm virus Hanta thường cao hơn ở những nhóm sau:

• Người sống hoặc làm việc trong môi trường có nhiều chuột, loài gặm nhấm.
• Người thường xuyên dọn kho, chuồng trại, nhà cũ, nhà bỏ trống.
• Người làm việc tại khu vực chứa nông sản, thực phẩm hoặc nơi có nhiều bụi bẩn.
• Người làm nông nghiệp, vệ sinh môi trường, kiểm soát côn trùng hoặc bảo trì nhà kho.
• Người đi du lịch, cắm trại hoặc lưu trú tại nơi có dấu hiệu chuột xâm nhập.
• Người phát hiện trong nhà có phân chuột, mùi khai, tổ chuột, bao bì thực phẩm bị cắn phá.

Khi nhận thấy các dấu hiệu này, người dân nên xử lý vệ sinh đúng cách, tránh quét khô ngay vì có thể làm bụi nhiễm bẩn phát tán trong không khí.

Làm gì để phòng tránh virus Hanta?

Phòng tránh virus Hanta chủ yếu dựa vào việc hạn chế tiếp xúc với chuột và chất thải của chuột. Người dân nên giữ nhà cửa thông thoáng, che đậy thức ăn, đổ rác đúng nơi, bịt kín khe hở quanh nhà và tránh để thức ăn thừa thu hút loài gặm nhấm.

Khi dọn khu vực nghi có phân chuột, không nên quét khô hoặc dùng máy hút bụi ngay vì bụi nhiễm bẩn có thể phát tán vào không khí. Người dọn nên mở cửa cho thông thoáng nếu có thể, làm ẩm khu vực cần vệ sinh, mang găng tay, khẩu trang phù hợp và rửa tay kỹ sau khi hoàn tất.

Một số cách giúp giảm nguy cơ phơi nhiễm gồm:

• Bảo quản thực phẩm trong hộp kín, tránh để chuột cắn phá.
• Dọn rác thường xuyên, không để thức ăn thừa qua đêm.
• Bịt kín khe hở, lỗ thông hoặc vị trí chuột có thể chui vào nhà.
• Không chạm trực tiếp vào phân, nước tiểu hoặc xác chuột.
• Làm ẩm khu vực có dấu hiệu chuột trước khi lau dọn.
• Bỏ thực phẩm bị chuột cắn phá hoặc nghi nhiễm bẩn.
• Rửa tay bằng xà phòng sau khi vệ sinh khu vực có nguy cơ.

Hiện chưa có vắc xin phòng virus Hanta được khuyến nghị rộng rãi cho cộng đồng. Vì vậy, biện pháp quan trọng vẫn là phòng phơi nhiễm, vệ sinh môi trường và đi khám sớm nếu xuất hiện sốt, đau cơ, mệt nhiều hoặc khó thở sau khi tiếp xúc với nơi có chuột.

Virus Hanta dễ nhầm với cúm thông thường nhưng có thể trở nặng rất nhanh, nhất là khi người bệnh xuất hiện khó thở, tức ngực hoặc mệt lả sau khi tiếp xúc với môi trường có chuột. Người dân không cần hoang mang, nhưng nên chú ý vệ sinh nhà cửa, kiểm soát chuột, dọn dẹp đúng cách và đi khám sớm khi có dấu hiệu bất thường.