Xét nghiệm nước tiểu bao lâu có kết quả? Trường hợp nào cần xét nghiệm nước tiểu?

Thông thường, thời gian trả kết quả xét nghiệm nước tiểu không cố định mà phụ thuộc vào loại chỉ định, mục đích kiểm tra và quy trình xử lý mẫu tại từng cơ sở y tế. Có những trường hợp chỉ cần vài chục phút đến vài giờ, nhưng cũng có xét nghiệm cần thêm thời gian phân tích chuyên sâu hoặc nuôi cấy để cho kết quả chính xác hơn.

Xét nghiệm nước tiểu bao lâu có kết quả

Nhiều người đi khám lần đầu thường sốt ruột vì muốn có kết quả nhanh để kịp chẩn đoán và điều trị. Thực tế, thời gian trả kết quả xét nghiệm nước tiểu không cố định mà phụ thuộc vào loại xét nghiệm, mức độ chuyên sâu và quy trình xử lý mẫu tại phòng xét nghiệm.

Xét nghiệm nước tiểu thường quy thường nhanh trong 1-2 giờ

Với các xét nghiệm phổ biến như tổng phân tích nước tiểu (đo các chỉ số cơ bản: pH, bạch cầu, nitrit, protein, đường, ketone, hồng cầu…), thời gian có kết quả thường dao động 1-2 giờ. Ở những cơ sở có hệ thống máy tự động đồng bộ, người bệnh có thể nhận kết quả trong ngày, thậm chí sớm hơn tùy lượng mẫu tiếp nhận.

Xét nghiệm chuyên sâu, nuôi cấy vi khuẩn có thể 1-2 ngày hoặc lâu hơn

Một số trường hợp bác sĩ cần đánh giá sâu hơn, ví dụ:

• Nuôi cấy vi khuẩn nước tiểu để xác định có nhiễm khuẩn hay không, loại vi khuẩn nào, mức độ nhạy/kháng thuốc.
• Phân tích sinh hóa phức tạp hoặc các xét nghiệm cần xử lý kỹ hơn.

Khi đó, thời gian trả kết quả thường từ 1-2 ngày, đôi khi lâu hơn tùy quy trình ủ cấy và xác định tác nhân gây bệnh.

Vì sao cùng xét nghiệm nước tiểu nhưng người nhận sớm, người nhận muộn?

Một số yếu tố ảnh hưởng trực tiếp đến thời gian có kết quả gồm:

• Loại xét nghiệm được chỉ định: Thường quy nhanh hơn chuyên sâu/nuôi cấy.
• Số lượng thông số cần phân tích: Càng nhiều chỉ số, càng mất thời gian xử lý.
• Chất lượng và thời điểm gửi mẫu: Mẫu gửi muộn, để lâu ở nhiệt độ phòng, hoặc không đạt yêu cầu có thể phải làm lại.
• Quy trình vận hành của phòng xét nghiệm: Giờ nhận mẫu, giờ trả kết quả, tình trạng quá tải.

Khi nào nên xét nghiệm nước tiểu theo chỉ định y khoa?

Nhiều người chỉ nghĩ đến xét nghiệm khi đã có bệnh rõ ràng, nhưng thực tế xét nghiệm nước tiểu được dùng cả trong tầm soát định kỳ lẫn hỗ trợ chẩn đoán nhiều nhóm bệnh. Việc hiểu đúng “khi nào cần xét nghiệm” giúp bạn chủ động đi kiểm tra kịp thời, hạn chế bỏ sót dấu hiệu bất thường.

Khám sức khỏe định kỳ

Trong các gói khám định kỳ, xét nghiệm nước tiểu thường được làm song song với xét nghiệm máu và một số xét nghiệm cơ bản khác. Mục tiêu là tầm soát sớm những dấu hiệu bất thường, kể cả khi chưa có triệu chứng.

Khi có triệu chứng bất thường liên quan đường tiểu

Bác sĩ có thể chỉ định xét nghiệm nếu bạn gặp các biểu hiện sau, đặc biệt khi kéo dài hoặc tái diễn:

• Tiểu buốt, tiểu rắt, tiểu khó, cảm giác muốn tiểu liên tục nhưng lượng ít.
• Đau bụng dưới, căng tức vùng bàng quang hoặc đau vùng hông lưng (có thể liên quan đến thận).
• Nước tiểu đục, mùi nặng, đổi màu bất thường, tiểu ra máu hoặc nghi có lẫn cặn.
• Sốt, mệt kèm triệu chứng tiểu tiện bất thường.

Xét nghiệm giúp bác sĩ đánh giá tình trạng viêm/nhiễm, định hướng nguyên nhân và quyết định có cần làm thêm xét nghiệm chuyên sâu (như nuôi cấy) hay không.

Khi có bệnh lý cần theo dõi thường xuyên

Một số bệnh lý có thể cần xét nghiệm nước tiểu định kỳ để theo dõi diễn tiến và phát hiện biến chứng sớm, ví dụ:

• Tiểu đường (theo dõi đường niệu, protein niệu…).
• Bệnh thận, rối loạn chức năng thận.
• Một số tình trạng sức khỏe khác theo chỉ định bác sĩ.

Sàng lọc trong một số mục tiêu đặc biệt

Tùy trường hợp, xét nghiệm nước tiểu có thể được dùng để:

• Thử thai (ở người lớn).
• Sàng lọc chất gây nghiện theo yêu cầu chuyên môn hoặc quy định.

Trước phẫu thuật

Nhiều bệnh nhân trước khi phẫu thuật được chỉ định xét nghiệm nước tiểu để phát hiện nhiễm trùng tiết niệu hoặc bệnh thận tiềm ẩn, từ đó giảm nguy cơ biến chứng hậu phẫu.

Quy trình lấy mẫu xét nghiệm nước tiểu

Kết quả xét nghiệm nước tiểu có thể bị sai lệch nếu bạn lấy mẫu không đúng cách hoặc để mẫu nhiễm bẩn. Vì vậy, tuân thủ đúng quy trình lấy mẫu xét nghiệm nước tiểu là bước quan trọng giúp bác sĩ đánh giá chính xác tình trạng sức khỏe và hạn chế phải lấy lại mẫu.

Lấy nước tiểu đầu dòng và giữa dòng

Hiện nay, hai cách lấy mẫu thường gặp là đầu dòng và giữa dòng, trong đó giữa dòng phổ biến hơn.

Lấy nước tiểu đầu dòng (thường áp dụng trong một số trường hợp đặc thù):

• Nhân viên y tế phát lọ đựng nước tiểu vô khuẩn và hướng dẫn vị trí đặt mẫu.
• Người bệnh lấy khoảng 30-60 ml nước tiểu đầu dòng.
• Đậy kín, đặt mẫu đúng nơi được hướng dẫn.

Lấy nước tiểu giữa dòng (thường dùng nhất):

• Vệ sinh bộ phận sinh dục ngoài sạch sẽ.
• Bắt đầu đi tiểu, bỏ qua một ít nước tiểu ban đầu, sau đó hứng phần giữa dòng vào lọ vô khuẩn.
• Đậy kín nắp, gửi mẫu sớm theo hướng dẫn để hạn chế nhiễm bẩn/biến đổi mẫu.

Lấy mẫu nước tiểu sau 24 giờ

Xét nghiệm nước tiểu 24 giờ thường được chỉ định để đánh giá một số chỉ số phản ánh hoạt động của thận và chuyển hóa dựa trên tổng lượng bài tiết trong ngày. Quy trình thu thập mẫu tại nhà thường gồm:

Quy trình thu thập tại nhà thường gồm:

• Nhận thùng chứa từ cơ sở xét nghiệm.
• Đi tiểu vào buổi sáng sớm sau khi ngủ dậy nhưng bỏ qua lần đầu.
• Từ lần tiểu tiếp theo, thu toàn bộ nước tiểu trong 24 giờ vào thùng chứa.
• Lấy lần nước tiểu đầu tiên của ngày hôm sau vào thùng (là lần cuối của chu kỳ 24 giờ).

Bài viết trên đây đã giúp bạn hiểu rõ xét nghiệm nước tiểu bao lâu có kết quả. Xét nghiệm này thường được chỉ định khi khám sức khỏe định kỳ, lúc xuất hiện triệu chứng bất thường ở đường tiểu, cần theo dõi bệnh mạn tính hoặc trước phẫu thuật. Để hạn chế sai lệch và kết quả xét nghiệm diễn ra đúng dự kiến, bạn nên lấy mẫu đúng quy trình, sử dụng dụng cụ vô khuẩn và bảo quản mẫu theo đúng hướng dẫn của nhân viên y tế.