Xoắn tinh hoàn có bị vô sinh không? Những điều nam giới cần biết

Xoắn tinh hoàn là một tình trạng cấp cứu nam khoa cực kỳ khẩn cấp. Chỉ cần một sự chậm trễ trong việc phát hiện và xử lý cũng có thể dẫn đến biến chứng hoại tử và mất tinh hoàn. Bài viết này sẽ cung cấp cái nhìn toàn diện từ cơ chế sinh học đến các phương pháp can thiệp hiện đại, giúp nam giới chủ động bảo vệ sức khỏe sinh sản và duy trì ổn định chức năng sinh lý nam khoa.

Xoắn tinh hoàn có bị vô sinh không?

Để trả lời cho câu hỏi xoắn tinh hoàn có bị vô sinh không, chúng ta cần hiểu rằng khả năng sinh sản của nam giới phụ thuộc vào sự sống còn của các tế bào sinh tinh bên trong tinh hoàn.

Mối liên hệ giữa dòng máu và khả năng sinh sản

Tinh hoàn được nuôi dưỡng bởi động mạch tinh hoàn nằm trong thừng tinh. Khi hiện tượng xoắn xảy ra, thừng tinh bị vặn xoắn làm tắc nghẽn dòng máu nuôi dưỡng. Giống như một cái cây bị cắt đứt nguồn nước, các mô tinh hoàn sẽ bắt đầu chết đi (hoại tử). Nếu quá trình hoại tử diễn ra hoàn toàn, khả năng sản xuất tinh trùng tại tinh hoàn đó sẽ biến mất vĩnh viễn.

Những tình huống ảnh hưởng đến khả năng sinh sản

Thực tế, câu trả lời "có" hay "không" phụ thuộc vào các tình huống sau:

• Cấp cứu trong "thời gian vàng" (dưới 6 giờ): Nếu được can thiệp sớm, tỉ lệ cứu sống tinh hoàn gần như là 100%. Trong trường hợp này, không gây vô sinh. Chức năng nội tiết và ngoại tiết của tinh hoàn sẽ phục hồi hoàn toàn sau một thời gian ngắn.
• Can thiệp muộn (6 - 24 giờ): Tỉ lệ cứu sống giảm dần. Dù có thể giữ lại được tinh hoàn nhưng cơ quan này thường bị teo nhỏ (teo tinh hoàn). Điều này làm giảm số lượng và chất lượng tinh trùng, tăng nguy cơ hiếm muộn.
• Phải cắt bỏ một bên tinh hoàn: Khi tinh hoàn hoại tử hoàn toàn, bác sĩ buộc phải cắt bỏ. Nam giới vẫn có thể có con với một bên tinh hoàn còn lại nếu nó khỏe mạnh. Tuy nhiên, khả năng thụ thai tự nhiên sẽ giảm đi đáng kể và cần sự theo dõi sát sao.
• Biến chứng kháng thể kháng tinh trùng: Đây là yếu tố nguy hiểm nhất dẫn đến vô sinh. Khi một bên tinh hoàn bị tổn thương do xoắn, hàng rào máu - tinh hoàn bị phá vỡ, khiến cơ thể tự sản sinh ra kháng thể tấn công chính tinh trùng của mình (kể cả ở bên tinh hoàn không bị xoắn). Điều này có thể dẫn đến vô sinh toàn diện.

Xoắn tinh hoàn có thể gây vô sinh nếu không được điều trị kịp thời hoặc xảy ra biến chứng miễn dịch tự thân. Tuy nhiên, nếu xử lý đúng cách, nam giới vẫn duy trì được chức năng sinh sản tự nhiên.

Dấu hiệu nhận biết và cách xử lý khẩn cấp khi bị xoắn tinh hoàn

Nhận biết sớm các triệu chứng là yếu tố sống còn để cứu vãn khả năng sinh sản. Xoắn tinh hoàn thường có những biểu hiện rất kịch tính và dễ phân biệt với các bệnh lý thông thường khác.

Các dấu hiệu nhận biết điển hình

Nam giới cần đặc biệt lưu ý các triệu chứng sau:

• Đau nhói đột ngột: Cơn đau xuất hiện cực kỳ dữ dội ở một bên bìu. Đau thường xảy ra vào ban đêm hoặc sáng sớm, khiến người bệnh thức giấc.
• Bìu sưng to và biến màu: Vùng da bìu ở bên bị xoắn sưng phù nề, đỏ ửng hoặc chuyển sang màu tím thẫm.
• Vị trí tinh hoàn bất thường: Tinh hoàn bên bị xoắn thường bị kéo lên cao hơn bên lành hoặc nằm xoay ngang một cách bất thường.
• Triệu chứng tiêu hóa: Cơn đau quá mức có thể gây ra tình trạng buồn nôn và nôn mửa.
• Mất phản xạ da bìu: Khi kích thích nhẹ vào mặt trong đùi, tinh hoàn bên bị xoắn thường không co lên như bình thường.

Cách xử lý khi nghi ngờ bị xoắn tinh hoàn

Trong tình huống này, mỗi phút giây đều cực kỳ quý giá. Bạn cần tuân thủ quy trình xử lý sau:

• Đến ngay bệnh viện có chuyên khoa ngoại niệu: Đừng chần chừ chờ đợi xem cơn đau có tự hết hay không. Hãy đến phòng cấp cứu gần nhất ngay lập tức.
• Không uống thuốc giảm đau (vì có thể làm mờ triệu chứng, gây khó khăn cho bác sĩ chẩn đoán).
• Không chườm nóng hay chườm đá.
• Không đắp các loại lá thuốc dân gian.
• Hạn chế vận động mạnh: Di chuyển nhẹ nhàng đến bệnh viện để tránh làm tình trạng vặn xoắn trở nên nghiêm trọng hơn.
• Thông báo rõ triệu chứng: Hãy nhấn mạnh với nhân viên y tế về thời điểm bắt đầu đau và tính chất đột ngột của cơn đau để được ưu tiên xử lý theo quy trình cấp cứu khẩn cấp.

Các phương pháp điều trị xoắn tinh hoàn hiện nay

Tùy vào thời điểm bệnh nhân đến viện và tình trạng tổn thương của tinh hoàn, bác sĩ sẽ chỉ định phương pháp điều trị phù hợp nhất nhằm mục tiêu cao nhất là bảo tồn cơ quan.

Phẫu thuật tháo xoắn

Đây là tiêu chuẩn vàng trong điều trị xoắn tinh hoàn. Bác sĩ sẽ rạch một đường nhỏ ở bìu để tiếp cận thừng tinh:

• Tháo xoắn: Đưa tinh hoàn trở lại vị trí giải phẫu bình thường để phục hồi lưu thông máu.
• Đánh giá độ hồi phục: Sau khi tháo xoắn, bác sĩ sẽ đắp gạc ấm và chờ khoảng 10 - 20 phút để xem màu sắc tinh hoàn có hồng hào trở lại hay không.
• Cố định tinh hoàn: Nếu tinh hoàn còn sống, bác sĩ sẽ khâu cố định nó vào thành bìu để ngăn chặn tình trạng xoắn tái phát trong tương lai. Lưu ý: Bác sĩ thường sẽ cố định luôn cả bên tinh hoàn còn lại vì nguy cơ xoắn đối bên là rất cao do cấu tạo giải phẫu bẩm sinh.

Phẫu thuật cắt bỏ tinh hoàn

Trường hợp bệnh nhân đến quá muộn (thường sau 24 giờ), khi tinh hoàn đã đen mun, hoại tử và không còn khả năng phục hồi:

• Bác sĩ bắt buộc phải cắt bỏ tinh hoàn này để ngăn ngừa nhiễm trùng, áp xe bìu và đặc biệt là ngăn chặn sự hình thành kháng thể kháng tinh trùng gây hại cho bên còn lại.
• Sau khi vết thương lành, nam giới có thể thực hiện phẫu thuật đặt tinh hoàn giả để đảm bảo tính thẩm mỹ và tâm lý.

Phẫu thuật cắt bỏ tinh hoàn

Trong một số ít trường hợp rất sớm, bác sĩ có thể thử tháo xoắn bằng tay từ bên ngoài. Tuy nhiên, đây chỉ là biện pháp tạm thời để giảm đau và phục hồi một phần dòng máu trong khi chờ đợi kíp phẫu thuật chuẩn bị. Phẫu thuật vẫn là yêu cầu bắt buộc để cố định tinh hoàn chắc chắn.

Chăm sóc và theo dõi sau điều trị

Để đảm bảo câu trả lời cho việc xoắn tinh hoàn có bị vô sinh không là "Không", quá trình hậu phẫu cần được lưu tâm:

• Sử dụng thuốc: Tuân thủ đơn thuốc kháng sinh, giảm đau và chống viêm từ bác sĩ.
• Kiểm tra định kỳ: Tái khám sau 1 tháng, 3 tháng để siêu âm Doppler đánh giá kích thước và lưu lượng máu đến tinh hoàn.
• Xét nghiệm tinh dịch đồ: Sau 6 tháng, nam giới nên làm tinh dịch đồ để đánh giá chức năng sản xuất tinh trùng. Nếu có dấu hiệu suy giảm, bác sĩ sẽ có phương án hỗ trợ sinh sản sớm (như trữ đông tinh trùng hoặc dùng thuốc kích tinh).

Xoắn tinh hoàn có bị vô sinh không phụ thuộc nhiều vào việc nhận biết về bệnh lý và đưa đến cấp cứu kịp thời. Nếu được can thiệp trong vòng 6 giờ đầu, khả năng sinh sản hầu như không bị ảnh hưởng. Ngược lại, sự chậm trễ có thể dẫn đến mất tinh hoàn và những hệ lụy lâu dài về sức khỏe sinh sản.