Tinh hoàn bị sưng 1 bên: Nguyên nhân, dấu hiệu cảnh báo và cách xử lý

Tinh hoàn bị sưng 1 bên là triệu chứng không nên chủ quan, đặc biệt khi xuất hiện đột ngột hoặc kèm đau dữ dội. Nguyên nhân có thể liên quan đến viêm mào tinh hoàn, viêm tinh hoàn, giãn tĩnh mạch thừng tinh hoặc xoắn tinh hoàn… Chúng ta sẽ cùng tìm hiểu nguyên nhân, dấu hiệu cảnh báo và cách xử lý.

Nguyên nhân khiến tinh hoàn bị sưng 1 bên

Tinh hoàn bị sưng 1 bên có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân, từ viêm nhiễm, chấn thương đến các bệnh lý cần cấp cứu.

Viêm mào tinh hoàn

Mào tinh hoàn nằm ở phía sau tinh hoàn, có vai trò trong quá trình trưởng thành, lưu trữ và vận chuyển tinh trùng. Khi bộ phận này bị viêm, nam giới có thể bị sưng và đau một bên bìu. Một số trường hợp còn xuất hiện tiểu buốt, tiểu khó, tiểu nhiều lần hoặc tiết dịch niệu đạo. Ở nam giới trẻ có nguy cơ nhiễm STI, viêm mào tinh hoàn có thể liên quan đến các tác nhân như Chlamydia trachomatis hoặc Neisseria gonorrhoeae. Tuy nhiên, bệnh cũng có thể do các vi khuẩn đường tiết niệu - sinh dục khác.

Viêm tinh hoàn

Viêm tinh hoàn là tình trạng viêm xảy ra tại mô tinh hoàn, có thể khiến một bên tinh hoàn sưng, đau và gây cảm giác nặng ở bìu. Một số người có thể bị sốt, mệt mỏi hoặc có các triệu chứng toàn thân khác. Viêm tinh hoàn cũng có thể xảy ra đồng thời với viêm mào tinh hoàn, khiến tình trạng sưng đau rõ rệt hơn.

Xoắn tinh hoàn

Xoắn tinh hoàn xảy ra khi tinh hoàn xoay quanh thừng tinh, làm giảm hoặc cản trở nguồn máu cung cấp cho tinh hoàn. Tình trạng này thường gây đau và sưng đột ngột một bên bìu, đôi khi kèm buồn nôn hoặc nôn. Đây là cấp cứu tiết niệu cần được xử trí ngay.

Giãn tĩnh mạch thừng tinh

Giãn tĩnh mạch thừng tinh xảy ra khi các tĩnh mạch quanh thừng tinh bị giãn bất thường, thường gặp ở bên trái hơn bên phải. Người bệnh có thể cảm thấy nặng, tức hoặc đau âm ỉ ở bìu, đặc biệt sau khi đứng lâu hoặc vận động. Một số trường hợp không có triệu chứng rõ ràng.

Tràn dịch màng tinh hoàn

Tràn dịch màng tinh hoàn thường gây bìu to lên nhưng ít đau hoặc chỉ gây cảm giác nặng, khó chịu. Ở người trưởng thành, tình trạng này có thể liên quan đến viêm, chấn thương hoặc bệnh lý khác, do đó cần đánh giá khi xuất hiện khối sưng mới.

Thoát vị bẹn

Thoát vị bẹn xảy ra khi một phần ruột hoặc mô trong ổ bụng đi qua vùng yếu của thành bụng xuống vùng bẹn, thậm chí xuống bìu. Người bệnh có thể nhận thấy khối phồng ở bẹn hoặc bìu, rõ hơn khi ho, rặn hoặc đứng lâu. Nếu khối thoát vị trở nên đau nhiều, căng, không thể đẩy lên, đặc biệt kèm buồn nôn hoặc nôn, cần được đánh giá y tế khẩn cấp vì có thể là thoát vị nghẹt hoặc nghẹt ruột.

Chấn thương tinh hoàn

Chấn thương tinh hoàn có thể xảy ra sau va đập khi chơi thể thao, tai nạn hoặc các hoạt động có nguy cơ tác động mạnh vào vùng bìu. Người bệnh thường bị đau, sưng hoặc bầm tím vùng bìu. Chấn thương mạnh có thể gây tụ máu, tổn thương nhu mô hoặc vỡ tinh hoàn.

Khối u tinh hoàn

Ung thư tinh hoàn thường biểu hiện bằng một khối hoặc vùng cứng bất thường trong tinh hoàn, thường không đau. Người bệnh cũng có thể nhận thấy tinh hoàn thay đổi kích thước, cảm giác nặng hoặc khó chịu ở bìu.

Tinh hoàn bị sưng 1 bên có nguy hiểm không?

Tinh hoàn bị sưng 1 bên không phải lúc nào cũng là dấu hiệu của bệnh lý nguy hiểm. Mức độ nghiêm trọng phụ thuộc vào nguyên nhân và các triệu chứng đi kèm. Nếu nguyên nhân là viêm mào tinh hoàn do vi khuẩn, bác sĩ có thể chỉ định kháng sinh phù hợp với tác nhân nghi ngờ hoặc được xác định.

Đặc biệt, xoắn tinh hoàn là tình trạng cấp cứu cần được xử trí khẩn cấp vì có thể làm gián đoạn nguồn máu đến tinh hoàn. Nếu chậm điều trị, nguy cơ tổn thương nghiêm trọng hoặc mất tinh hoàn có thể tăng lên.

Khi bị sưng tinh hoàn 1 bên, nam giới không nên dựa vào việc có đau hay không để tự đánh giá mức độ nguy hiểm. Một số bệnh lý có thể gây sưng hoặc xuất hiện khối bất thường nhưng ít đau, thậm chí không đau. Vì vậy, nếu tình trạng sưng kéo dài, tái phát, tăng dần hoặc kèm khối bất thường, người bệnh nên đi khám để xác định nguyên nhân và có hướng xử trí phù hợp.

Dấu hiệu cảnh báo cần đi khám ngay

Tinh hoàn bị sưng 1 bên cần được thăm khám sớm nếu đi kèm các dấu hiệu bất thường như:

• Nam giới nên đến cơ sở y tế ngay khi xuất hiện đau tinh hoàn dữ dội và đột ngột, đau tăng nhanh hoặc không thuyên giảm.
• Tinh hoàn nằm cao hơn bình thường hoặc có tư thế bất thường, đặc biệt khi đi kèm đau đột ngột, có thể gợi ý xoắn tinh hoàn và cần được đánh giá cấp cứu.
• Ngoài ra, bìu đỏ, nóng, sưng nhanh, kèm sốt hoặc rét run có thể gợi ý tình trạng viêm hoặc nhiễm trùng cần được đánh giá.
• Trường hợp tinh hoàn sưng đau sau chấn thương mạnh cũng không nên chủ quan vì có thể xảy ra tổn thương bên trong.
• Nam giới cũng nên đi khám nếu nhận thấy khối bất thường trong tinh hoàn, tinh hoàn thay đổi kích thước hoặc tình trạng sưng kéo dài, ngày càng tăng và không có dấu hiệu cải thiện.

Tinh hoàn bị sưng 1 bên xử lý như thế nào?

Cách xử lý tinh hoàn bị sưng 1 bên phụ thuộc vào nguyên nhân cụ thể. Người bệnh không nên tự dùng thuốc hoặc áp dụng các biện pháp điều trị khi chưa được bác sĩ thăm khám và xác định nguyên nhân.

Nếu nghi ngờ viêm mào tinh hoàn do nhiễm khuẩn, bác sĩ có thể chỉ định kháng sinh theo tác nhân có khả năng gây bệnh và tình trạng cụ thể của người bệnh, đồng thời thực hiện các xét nghiệm cần thiết. Nếu đã được điều trị viêm mào tinh hoàn nhưng triệu chứng không cải thiện trong khoảng 72 giờ, người bệnh cần tái khám để đánh giá lại chẩn đoán và phương pháp điều trị. Với những trường hợp viêm không do vi khuẩn, việc điều trị chủ yếu tập trung vào nguyên nhân và kiểm soát các triệu chứng.

Giãn tĩnh mạch thừng tinh không phải trường hợp nào cũng cần can thiệp. Bác sĩ sẽ cân nhắc điều trị dựa trên triệu chứng, mức độ ảnh hưởng và các vấn đề liên quan đến chức năng sinh sản. Tràn dịch màng tinh hoàn cũng có thể được theo dõi hoặc điều trị tùy nguyên nhân, kích thước và mức độ khó chịu.

Nếu tinh hoàn sưng do thoát vị bẹn, người bệnh có thể cần phẫu thuật tùy tình trạng. Riêng xoắn tinh hoàn cần được xử trí khẩn cấp. Bác sĩ sẽ tháo xoắn và đánh giá khả năng bảo tồn tinh hoàn. Khả năng bảo tồn tinh hoàn cao nhất khi tháo xoắn sớm, lý tưởng trong khoảng 4 - 6 giờ đầu kể từ khi xuất hiện triệu chứng.

Tinh hoàn bị sưng 1 bên có thể do nhiều nguyên nhân với mức độ khác nhau. Người bệnh không nên tự chẩn đoán hoặc điều trị tại nhà. Nếu sưng xuất hiện đột ngột, đau dữ dội, buồn nôn hoặc tinh hoàn nằm cao bất thường, cần đi khám ngay để loại trừ xoắn tinh hoàn. Với các trường hợp khác, nam giới cũng nên thăm khám nếu triệu chứng kéo dài hoặc tái diễn.