7 rủi ro có thể gặp phải khi bổ sung canxi chưa đúng cách

Canxi cần thiết để duy trì cấu trúc xương, răng cũng như hoạt động của cơ, thần kinh và nhiều chức năng khác. Tuy nhiên, 7 rủi ro có thể gặp phải khi bổ sung canxi chưa đúng cách là vấn đề cần lưu ý, nhất là khi tự sử dụng sản phẩm bổ sung với liều cao hoặc trong thời gian dài.

Táo bón, đầy hơi và chướng bụng

Các triệu chứng ở đường tiêu hóa là một trong những vấn đề có thể xuất hiện khi sử dụng sản phẩm bổ sung canxi. Một số người có thể bị táo bón, đầy hơi hoặc chướng bụng, đặc biệt khi sử dụng lượng canxi lớn cùng lúc hoặc không phù hợp với khả năng dung nạp của cơ thể.

Dạng canxi cũng có thể ảnh hưởng đến khả năng dung nạp. Calcium carbonate có xu hướng gây các triệu chứng tiêu hóa như đầy hơi và táo bón nhiều hơn calcium citrate ở một số người. Khi gặp tình trạng này, việc chia nhỏ liều, sử dụng canxi cùng bữa ăn hoặc đổi sang dạng canxi khác có thể được cân nhắc theo hướng dẫn phù hợp.

Khả năng hấp thu canxi từ sản phẩm bổ sung cũng tốt hơn khi mỗi lần dùng khoảng 500 mg hoặc ít hơn. Vì vậy, nếu cần bổ sung lượng lớn trong ngày, chia thành nhiều lần thường hợp lý hơn so với uống toàn bộ cùng lúc. Không nên tự tăng liều với mục đích đẩy nhanh hiệu quả đối với xương.

Làm giảm hấp thu một số dưỡng chất

Sử dụng quá nhiều canxi có khả năng ảnh hưởng đến quá trình hấp thu của một số khoáng chất. Với lượng canxi cao, khả năng hấp thu sắt và kẽm có thể bị ảnh hưởng, mặc dù mức độ và ý nghĩa của tương tác này còn phụ thuộc vào chế độ ăn cũng như cách sử dụng sản phẩm bổ sung.

Đây cũng là lý do không nên uống nhiều loại viên bổ sung cùng lúc mà không kiểm tra thành phần. Một sản phẩm đa vitamin và khoáng chất có thể đã chứa canxi, trong khi người dùng đồng thời uống thêm viên canxi riêng, dẫn đến tổng lượng nạp vào cao hơn dự kiến.

Nếu đang bổ sung đồng thời canxi, sắt, kẽm hoặc các vi chất khác, người dùng nên đọc kỹ hướng dẫn sử dụng và trao đổi với bác sĩ hoặc dược sĩ khi cần. Không có một khoảng cách thời gian cố định phù hợp với mọi sản phẩm, vì cách dùng còn phụ thuộc thành phần và liều lượng cụ thể.

Tăng canxi huyết khi bổ sung quá mức

Tăng canxi huyết là tình trạng nồng độ canxi trong máu cao hơn bình thường. Tuy nhiên, cần hiểu rằng tình trạng này tương đối hiếm ở người khỏe mạnh và thường liên quan đến các nguyên nhân bệnh lý, chẳng hạn rối loạn tuyến cận giáp hoặc một số bệnh ung thư, hơn là chỉ do chế độ ăn giàu canxi.

Dù vậy, sử dụng canxi không kiểm soát, đặc biệt khi tổng lượng nạp vào quá cao hoặc người dùng có yếu tố nguy cơ, vẫn cần được lưu ý. Nồng độ canxi trong máu và nước tiểu cao có thể liên quan đến các biểu hiện như táo bón, buồn nôn, mệt mỏi, tiểu nhiều, giảm trương lực cơ và có thể ảnh hưởng đến chức năng thận trong một số trường hợp. Trường hợp nghiêm trọng còn có thể xuất hiện rối loạn nhịp tim.

Các biểu hiện này không đặc hiệu và có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác. Do đó, người đang uống canxi nếu xuất hiện triệu chứng bất thường kéo dài không nên tự kết luận mình bị thừa canxi hoặc tự ngừng thuốc đã được kê đơn mà cần được đánh giá y tế.

Tăng nguy cơ sỏi thận

Sỏi thận cũng là vấn đề thường được quan tâm khi nhắc đến bổ sung canxi. Một số nghiên cứu cho thấy lượng canxi cao từ sản phẩm bổ sung có thể làm tăng nguy cơ hình thành sỏi thận ở một số người.

Tuy nhiên, điều này không đồng nghĩa với việc người lo ngại sỏi thận nên tự loại bỏ thực phẩm chứa canxi. Canxi từ chế độ ăn và canxi từ viên bổ sung cần được xem xét khác nhau. Việc hạn chế canxi trong khẩu phần một cách không cần thiết có thể khiến cơ thể không đáp ứng đủ nhu cầu của xương và các chức năng sinh lý khác.

Người có tiền sử sỏi thận, bệnh thận hoặc đang được điều trị bệnh lý liên quan đến chuyển hóa canxi nên trao đổi với bác sĩ trước khi tự bổ sung. Liều dùng cần được xác định dựa trên tổng lượng canxi từ chế độ ăn và sản phẩm bổ sung thay vì chỉ nhìn vào số miligam trên viên uống.

Tương tác với một số loại thuốc

Canxi có thể tương tác với thuốc, làm thay đổi khả năng hấp thu hoặc nồng độ của một số thuốc trong cơ thể. Đây là rủi ro dễ bị bỏ qua khi người dùng xem viên canxi đơn thuần là một sản phẩm dinh dưỡng và không thông báo cho bác sĩ, dược sĩ về việc đang sử dụng.

Một ví dụ đáng chú ý là levothyroxine dùng trong điều trị bệnh tuyến giáp. Levothyroxine có thể bị giảm hấp thu khi dùng đồng thời với các sản phẩm bổ sung canxi; do đó cần tuân thủ khoảng cách sử dụng theo hướng dẫn của bác sĩ hoặc dược sĩ. Canxi cũng có khả năng tương tác với một số kháng sinh nhóm quinolone và một số thuốc khác.

Khoảng cách giữa canxi và thuốc không giống nhau trong mọi trường hợp. Vì vậy, người đang sử dụng thuốc kê đơn không nên tự áp dụng một quy tắc chung như “uống cách nhau 2 giờ”. Cần kiểm tra hướng dẫn của từng thuốc hoặc hỏi bác sĩ, dược sĩ để biết thời điểm sử dụng phù hợp.

Chọn sai dạng canxi có thể ảnh hưởng khả năng hấp thu

Calcium carbonate và calcium citrate là hai dạng thường gặp trong sản phẩm bổ sung, nhưng cách sử dụng có điểm khác biệt. Nếu không chú ý dạng canxi trên nhãn, người dùng có thể lựa chọn thời điểm uống chưa phù hợp.

Calcium carbonate được hấp thu tốt hơn khi dùng cùng thức ăn do môi trường axit của dạ dày hỗ trợ hòa tan dạng canxi này. Ngược lại, calcium citrate có thể được hấp thu khi bụng đói hoặc no. Ở những người có tình trạng giảm tiết axit dạ dày, trong đó có thể gặp ở một số người lớn tuổi, calcium citrate có thể phù hợp hơn calcium carbonate.

Ngoài dạng canxi, lượng canxi nguyên tố mới là thông tin quan trọng cần quan tâm trên nhãn. Chẳng hạn, calcium carbonate chứa khoảng 40% canxi nguyên tố, nên 1.250 mg calcium carbonate tương ứng khoảng 500 mg canxi nguyên tố. Người dùng không nên nhầm trọng lượng của hợp chất với lượng canxi thực tế nhận được.

Vượt quá tổng lượng canxi cơ thể cần

Một sai lầm khác là chỉ tính lượng canxi từ viên uống mà bỏ qua lượng có trong thực phẩm, đồ uống tăng cường canxi, thuốc kháng axit hoặc các sản phẩm bổ sung khác. Khi cộng tất cả các nguồn, tổng lượng canxi mỗi ngày có thể cao hơn người dùng nghĩ.

Giới hạn dung nạp tối đa của canxi phụ thuộc vào độ tuổi và hướng dẫn dinh dưỡng được áp dụng. Người dùng nên tham khảo nhu cầu cá nhân dựa trên chế độ ăn, tình trạng sức khỏe và chỉ định chuyên môn. Các con số trên tính tổng lượng canxi từ thực phẩm, đồ uống và sản phẩm bổ sung, đồng thời đây là giới hạn trên chứ không phải mục tiêu cần cố gắng đạt mỗi ngày.

Nhu cầu thực tế thay đổi theo độ tuổi và một số giai đoạn sinh lý. Vì vậy, trước khi dùng viên bổ sung, nên xem xét chế độ ăn hiện tại đã cung cấp bao nhiêu canxi. Uống thêm canxi khi khẩu phần đã đáp ứng đủ không đồng nghĩa với việc xương sẽ nhận được nhiều lợi ích hơn.

7 rủi ro có thể gặp phải khi bổ sung canxi chưa đúng cách bao gồm rối loạn tiêu hóa, ảnh hưởng hấp thu một số dưỡng chất, tăng canxi huyết, tăng nguy cơ sỏi thận, tương tác thuốc, giảm khả năng hấp thu do dùng sai cách và vượt quá tổng lượng cơ thể cần.

Canxi là khoáng chất thiết yếu nhưng không phải cứ bổ sung nhiều hơn sẽ tốt hơn. Nên ưu tiên đáp ứng nhu cầu qua chế độ ăn khi phù hợp, đồng thời đọc kỹ nhãn sản phẩm và tránh tự sử dụng liều cao kéo dài. Nếu có bệnh nền, tiền sử sỏi thận hoặc đang dùng thuốc, hãy trao đổi với bác sĩ hoặc dược sĩ trước khi bổ sung canxi.