7 tác nhân gây bệnh do thực phẩm phổ biến bạn cần cảnh giác

Bệnh do thực phẩm có thể xảy ra khi ăn hoặc uống thực phẩm nhiễm vi khuẩn, virus, ký sinh trùng hay các tác nhân có hại khác. Mỗi tác nhân có nguồn lây, thời gian khởi phát và mức độ ảnh hưởng khác nhau. Một số chủ yếu gây rối loạn tiêu hóa, trong khi một số khác có thể dẫn đến biến chứng nghiêm trọng, đặc biệt ở trẻ nhỏ, người cao tuổi, phụ nữ mang thai và người có sức đề kháng suy giảm.

Campylobacter

Campylobacter là một trong những vi khuẩn thường gặp gây bệnh tiêu hóa. Vi khuẩn này có thể lây sang người qua thực phẩm nhiễm khuẩn, đặc biệt là thịt gia cầm sống hoặc chưa chín kỹ, sữa chưa tiệt trùng và thực phẩm bị nhiễm chéo trong quá trình chế biến.

Người nhiễm Campylobacter thường có các biểu hiện như tiêu chảy, đau bụng, sốt, buồn nôn hoặc nôn. Phần lớn trường hợp có thể hồi phục, nhưng bệnh vẫn có nguy cơ diễn tiến nặng ở trẻ nhỏ, người cao tuổi và người suy giảm miễn dịch. Để phòng bệnh, thịt gia cầm cần được nấu chín kỹ, đồng thời tách riêng thực phẩm sống và thực phẩm đã chế biến để hạn chế nhiễm chéo.

Escherichia coli sinh độc tố Shiga (STEC)

STEC là nhóm Escherichia coli có khả năng sản sinh độc tố Shiga gây bệnh cho người. Vi khuẩn có thể liên quan đến thịt sống hoặc chưa chín kỹ, sữa và các sản phẩm từ sữa chưa tiệt trùng, rau lá xanh sống và nước ép chưa tiệt trùng.

Nhiễm STEC có thể gây đau bụng, tiêu chảy và một số trường hợp xuất hiện tiêu chảy ra máu. Một tỷ lệ nhỏ người bệnh có thể gặp biến chứng nghiêm trọng liên quan đến thận và máu, trong đó trẻ nhỏ là nhóm cần đặc biệt lưu ý. Vì vậy, thực phẩm cần được nấu chín kỹ, rau quả nên rửa sạch và tránh sử dụng sữa chưa tiệt trùng.

Listeria monocytogenes

Listeria monocytogenes là vi khuẩn có thể gây bệnh qua thực phẩm. Đáng chú ý, vi khuẩn này vẫn có khả năng phát triển ở nhiệt độ thấp, kể cả khi thực phẩm được bảo quản trong tủ lạnh. Vi khuẩn có thể xuất hiện trong sữa và sản phẩm từ sữa chưa tiệt trùng cũng như nhiều loại thực phẩm ăn liền bị nhiễm khuẩn.

Số người mắc bệnh do Listeria không cao như một số tác nhân khác, nhưng hậu quả có thể nghiêm trọng. Phụ nữ mang thai, trẻ sơ sinh, người cao tuổi và người suy giảm miễn dịch là những nhóm có nguy cơ cao. Nhiễm Listeria trong thai kỳ có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến thai nhi. Vì vậy, nhóm nguy cơ cao cần đặc biệt chú ý lựa chọn, bảo quản và sử dụng thực phẩm an toàn.

Vibrio cholerae

Vibrio cholerae là vi khuẩn gây bệnh tả và có thể lây qua nước hoặc thực phẩm bị ô nhiễm. Rau sống, hải sản sống hoặc chưa chín kỹ từng được ghi nhận liên quan đến các đợt bùng phát bệnh.

Biểu hiện đặc trưng của bệnh tả là tiêu chảy nhiều, thường dạng nước, có thể kèm nôn và đau bụng. Nếu không được bù nước kịp thời, người bệnh có nguy cơ mất nước nghiêm trọng và đe dọa tính mạng. Sử dụng nguồn nước an toàn, ăn chín, giữ vệ sinh tay và chế biến thực phẩm đúng cách là những biện pháp quan trọng để giảm nguy cơ mắc bệnh.

Norovirus

Norovirus là nguyên nhân phổ biến gây viêm dạ dày - ruột cấp và có thể lây truyền qua thực phẩm. Người nhiễm thường xuất hiện buồn nôn, nôn, tiêu chảy nhiều nước và đau bụng.

Thực phẩm có thể nhiễm virus trong quá trình sản xuất, chế biến hoặc khi được xử lý bởi người đang mang virus. Một số thực phẩm ăn liền, rau quả tươi và động vật có vỏ có thể liên quan đến sự lây truyền nếu bị nhiễm. Rửa tay đúng cách, giữ sạch khu vực chế biến và đảm bảo vệ sinh thực phẩm giúp hạn chế nguy cơ lây nhiễm.

Virus viêm gan A

Virus viêm gan A có thể lây theo đường phân - miệng, bao gồm qua thực phẩm hoặc nước bị nhiễm virus. Hải sản sống hoặc chưa chín kỹ và rau quả bị nhiễm bẩn là những nguồn thực phẩm cần lưu ý.

Khác với nhiều bệnh do thực phẩm chủ yếu gây triệu chứng đường tiêu hóa, viêm gan A ảnh hưởng đến gan. Người mắc bệnh có thể mệt mỏi, chán ăn, buồn nôn, đau bụng, nước tiểu sẫm màu hoặc vàng da. Giữ vệ sinh tay, lựa chọn thực phẩm an toàn, nấu chín hải sản và tiêm vắc xin viêm gan A theo khuyến cáo là những biện pháp giúp phòng bệnh.

Toxoplasma gondii

Toxoplasma gondii là ký sinh trùng gây bệnh toxoplasmosis. Con người có thể nhiễm ký sinh trùng khi ăn thịt chứa Toxoplasma chưa được nấu chín hoặc sử dụng thực phẩm, nước bị ô nhiễm. Bệnh do Toxoplasma lây qua thực phẩm là một trong những bệnh ký sinh trùng có ý nghĩa đối với sức khỏe cộng đồng.

Nhiều người khỏe mạnh nhiễm Toxoplasma gondii có thể không có triệu chứng rõ ràng. Tuy nhiên, nhiễm ký sinh trùng lần đầu trong thai kỳ có thể truyền sang thai nhi và gây hậu quả nghiêm trọng, người suy giảm miễn dịch cũng có nguy cơ mắc bệnh nặng hơn. Để giảm nguy cơ, thịt cần được chế biến chín, rau quả nên rửa kỹ, đồng thời vệ sinh tay và dụng cụ sau khi tiếp xúc với thực phẩm sống.

Nhìn chung, 7 tác nhân gây bệnh do thực phẩm phổ biến bạn cần cảnh giác có nguồn lây và mức độ nguy hiểm khác nhau, nhưng nhiều trường hợp có thể phòng ngừa bằng những nguyên tắc an toàn thực phẩm cơ bản. Giữ vệ sinh, tách riêng thực phẩm sống và chín, nấu chín kỹ, bảo quản ở nhiệt độ phù hợp và sử dụng nước, nguyên liệu an toàn là những biện pháp quan trọng giúp giảm nguy cơ mắc bệnh.