Bảo vệ mắt đúng cách để duy trì đôi mắt khỏe mạnh

Đôi mắt phải hoạt động liên tục trong học tập, làm việc và sinh hoạt. Việc sử dụng máy tính, điện thoại trong thời gian dài, tiếp xúc với ánh nắng hoặc bỏ qua các dấu hiệu bất thường có thể ảnh hưởng đến sự thoải mái và sức khỏe của mắt. Vì vậy, xây dựng những thói quen chăm sóc mắt phù hợp nên được thực hiện ở mọi lứa tuổi.

Vì sao cần bảo vệ mắt mỗi ngày?

Nhiều vấn đề về mắt có thể tiến triển âm thầm hoặc chỉ biểu hiện rõ khi đã ảnh hưởng đến thị lực. Bên cạnh đó, một số yếu tố trong môi trường và lối sống có thể gây mỏi, khô hoặc tổn thương mắt. Chăm sóc mắt hằng ngày mang lại nhiều lợi ích:

• Hạn chế mỏi mắt khi sử dụng thiết bị điện tử: Nhìn màn hình liên tục có thể liên quan đến mỏi mắt kỹ thuật số với các biểu hiện như khô mắt, nhìn mờ, đau đầu hoặc khó chịu ở mắt. Nghỉ mắt hợp lý giúp giảm tình trạng này.
• Giảm tác động của tia cực tím: Tia cực tím (UV) từ ánh nắng có thể gây hại cho mắt. Tiếp xúc UV kéo dài có liên quan đến nguy cơ mắc một số bệnh về mắt, vì vậy sử dụng kính chống tia UV khi ra ngoài là biện pháp bảo vệ cần thiết.
• Phát hiện sớm bất thường về thị lực: Một số bệnh mắt không gây triệu chứng rõ ràng ở giai đoạn đầu. Khám mắt theo lịch phù hợp với tuổi và nguy cơ giúp phát hiện những thay đổi về thị lực hoặc sức khỏe mắt để được xử trí kịp thời.
• Hạn chế chấn thương mắt: Mắt có thể bị tổn thương khi làm việc, chơi thể thao hoặc tiếp xúc với hóa chất, bụi và vật thể lạ. Sử dụng phương tiện bảo hộ phù hợp giúp giảm nguy cơ chấn thương trong những tình huống này.
• Hỗ trợ sức khỏe mắt lâu dài: Chế độ ăn cân đối, vận động, kiểm soát các bệnh mạn tính và không hút thuốc không chỉ tốt cho sức khỏe tổng thể mà còn góp phần duy trì sức khỏe của mắt.

Những cách bảo vệ mắt đơn giản và hiệu quả

Chăm sóc mắt không nhất thiết phải bắt đầu bằng những biện pháp phức tạp. Thay đổi một số thói quen trong sinh hoạt, làm việc và ăn uống có thể giúp mắt thoải mái hơn và giảm những yếu tố nguy cơ có thể phòng tránh.

Cho mắt thư giãn khi dùng thiết bị điện tử

Sử dụng máy tính và điện thoại trong thời gian dài thường khiến mắt phải tập trung ở khoảng cách gần. Đồng thời, chúng ta có xu hướng chớp mắt ít hơn khi nhìn màn hình, góp phần gây khô và khó chịu ở mắt.

Nên chủ động nghỉ mắt sau những khoảng thời gian làm việc liên tục. Có thể áp dụng quy tắc 20-20-20, khoảng mỗi 20 phút, nhìn một vật cách khoảng 20 feet (khoảng 6 mét) trong ít nhất 20 giây. Ngoài ra, hãy chớp mắt thường xuyên và điều chỉnh thời gian sử dụng màn hình phù hợp.

Điều chỉnh không gian làm việc

Màn hình nên được bố trí ở khoảng cách và vị trí tạo cảm giác thoải mái, tránh phải cúi, ngẩng hoặc căng mắt kéo dài. Ánh sáng trong phòng cũng cần phù hợp và hạn chế ánh sáng phản chiếu trực tiếp vào màn hình. Nếu thường xuyên bị khô hoặc mỏi mắt khi làm việc, hãy nghỉ ngắn giữa các phiên sử dụng thiết bị. Trường hợp triệu chứng kéo dài dù đã điều chỉnh thói quen, nên khám mắt để tìm nguyên nhân.

Đeo kính chống tia UV khi ra ngoài

Kính râm không chỉ có tác dụng giảm chói. Khi ra ngoài trời, nên chọn kính có khả năng ngăn tia UVA và UVB theo tiêu chuẩn phù hợp. Kính có thiết kế che phủ tốt cũng giúp giảm lượng ánh sáng đi vào mắt từ hai bên.

Ngoài kính râm, đội mũ rộng vành khi hoạt động lâu dưới trời nắng có thể tăng thêm khả năng che chắn. Không nên nhìn trực tiếp vào mặt trời, kể cả khi đang đeo kính râm thông thường.

Ăn uống cân đối

Không có một thực phẩm riêng lẻ nào có thể bảo đảm phòng tránh mọi bệnh về mắt. Tuy nhiên, chế độ ăn đa dạng cung cấp vitamin, khoáng chất và các dưỡng chất cần thiết cho hoạt động bình thường của cơ thể, bao gồm cả mắt. Nên ưu tiên rau xanh, rau củ nhiều màu sắc, trái cây, cá, trứng, các loại hạt và những nguồn thực phẩm giàu dinh dưỡng khác trong chế độ ăn cân đối.

Bảo vệ mắt khi làm việc và chơi thể thao

Khi làm việc trong môi trường có bụi, hóa chất, mảnh vụn hoặc nguy cơ vật thể văng vào mắt, cần sử dụng kính bảo hộ phù hợp. Một số môn thể thao cũng có nguy cơ gây chấn thương mắt và có thể cần dụng cụ bảo vệ chuyên dụng.

Kính mắt thông thường không phải lúc nào cũng thay thế được kính bảo hộ. Việc lựa chọn phương tiện bảo vệ nên dựa trên hoạt động và mức độ nguy cơ thực tế.

Sử dụng kính áp tròng đúng cách

Người sử dụng kính áp tròng cần rửa và làm khô tay trước khi chạm vào kính, vệ sinh kính đúng hướng dẫn và thay kính theo thời gian quy định. Không nên dùng nước máy để rửa hoặc bảo quản kính áp tròng. Tránh ngủ với kính áp tròng nếu loại kính đang dùng không được chỉ định cho việc này. Nếu mắt đỏ, đau, nhạy cảm với ánh sáng hoặc giảm thị lực khi đeo kính, nên tháo kính và đi khám.

Những thói quen có thể gây hại cho mắt

Một số hành động tưởng như vô hại nhưng nếu lặp lại thường xuyên có thể gây khó chịu hoặc làm tăng nguy cơ tổn thương mắt. Những thói quen dưới đây nên được hạn chế:

• Nhìn màn hình liên tục mà không nghỉ: Thói quen này có thể làm tăng mỏi mắt, khô mắt và các triệu chứng khó chịu liên quan đến sử dụng thiết bị kỹ thuật số.
• Dụi mắt thường xuyên: Dụi mạnh có thể làm mắt kích ứng hoặc tổn thương bề mặt mắt, đặc biệt khi tay không sạch hoặc có dị vật trong mắt.
• Tự ý dùng thuốc nhỏ mắt: Không phải loại thuốc nhỏ mắt nào cũng phù hợp với mọi tình trạng. Một số thuốc chứa hoạt chất cần được sử dụng đúng chỉ định và thời gian, do đó không nên tự dùng kéo dài.
• Đeo kính áp tròng không đúng cách: Ngủ qua đêm, vệ sinh không đúng, dùng kính quá thời hạn hoặc để kính tiếp xúc với nước có thể làm tăng nguy cơ nhiễm trùng mắt.
• Nhìn trực tiếp vào ánh sáng mặt trời: Ánh sáng mặt trời cường độ cao có thể gây tổn thương võng mạc. Không nên quan sát mặt trời trực tiếp nếu không sử dụng thiết bị bảo vệ chuyên dụng.
• Bỏ qua bệnh lý toàn thân: Đái tháo đường, tăng huyết áp và một số bệnh mạn tính có thể ảnh hưởng đến mắt. Kiểm soát bệnh theo hướng dẫn của bác sĩ cũng là một phần của chăm sóc sức khỏe thị giác.

Khi nào nên đi khám mắt?

Không nên đợi đến khi thị lực giảm rõ mới kiểm tra mắt. Lịch khám phù hợp phụ thuộc vào tuổi, tình trạng thị lực, bệnh nền, tiền sử gia đình và nguy cơ của mỗi người. Ngoài khám định kỳ, một số dấu hiệu cần được chú ý:

• Nhìn mờ, nhìn đôi hoặc giảm thị lực;
• Đau mắt, đỏ mắt hoặc sợ ánh sáng;
• Đột ngột xuất hiện nhiều chấm đen, “ruồi bay” hoặc chớp sáng;
• Cảm giác có màn che trước mắt;
• Khô, ngứa, cộm hoặc chảy nước mắt kéo dài;
• Chảy dịch hoặc chảy máu ở mắt;
• Mắt bị chấn thương hoặc tiếp xúc với hóa chất;
• Trẻ thường xuyên nheo mắt, nhìn quá gần hoặc nghiêng đầu khi nhìn.

Hiểu rõ các cách bảo vệ mắt giúp bạn chủ động chăm sóc thị lực và hạn chế những yếu tố có thể gây hại cho mắt trong sinh hoạt hằng ngày. Đồng thời, hãy chú ý các dấu hiệu bất thường và đi khám khi cần thiết để được đánh giá, xử trí phù hợp.