Người mệt mỏi mắt lờ đờ: Nguyên nhân và cách khắc phục

Một buổi chiều tại văn phòng, hình ảnh một người ngồi thẫn thờ trước màn hình máy tính, đôi mắt lờ đờ và những cái ngáp dài liên tục dù vừa mới nghỉ trưa là điều không hiếm gặp. Nhiều người cho rằng nguyên nhân chủ yếu đến từ việc thiếu ngủ, căng thẳng hoặc áp lực công việc kéo dài. Tuy nhiên, ngay cả khi đã ngủ đủ giấc, cơ thể vẫn có thể xuất hiện tình trạng mệt mỏi, thiếu tập trung và giảm năng lượng. Nếu tình trạng này diễn ra thường xuyên, nguyên nhân có thể liên quan đến thiếu hụt dinh dưỡng, rối loạn chuyển hóa hoặc một số vấn đề sức khỏe tiềm ẩn cần được kiểm tra.

Theo bác sĩ Từ Thái Sơn, thuộc Đội ngũ chuyên môn Long Châu: “Việc đánh đồng mọi trạng thái mệt mỏi, mắt lờ đờ với thiếu ngủ là một hiểu lầm phổ biến, bởi đây là những triệu chứng không đặc hiệu, có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân bệnh lý khác nhau.”

Để không bỏ lỡ những tín hiệu quan trọng từ cơ thể, chúng ta cần nhìn nhận tình trạng người mệt mỏi mắt lờ đờ dưới góc độ y khoa chi tiết hơn.

Tình trạng mệt mỏi kéo dài có thể là dấu hiệu cảnh báo điều gì?

Về mặt sinh lý, tình trạng mệt mỏi, buồn ngủ và giảm tập trung có thể liên quan đến sự rối loạn nhịp sinh học, chất lượng giấc ngủ hoặc thay đổi hoạt động của các hệ thống thần kinh tham gia duy trì trạng thái tỉnh táo, trong đó có dopamine và orexin. Bên cạnh đó, một số nghiên cứu cho thấy tình trạng viêm mạn tính mức độ thấp có thể liên quan đến cảm giác mệt mỏi kéo dài thông qua các cytokine gây viêm, ảnh hưởng đến hoạt động của hệ thần kinh trung ương và quá trình điều hòa năng lượng của cơ thể.

Có nhiều nhóm nguyên nhân dẫn đến tình trạng này, từ những thói quen sinh hoạt đến các vấn đề bệnh lý:

Thiếu hụt giấc ngủ và chất lượng ngủ kém: Ngủ không đủ giấc khiến cơ thể thiếu năng lượng, khó tập trung và suy giảm trí nhớ. Thiếu ngủ không chỉ ảnh hưởng đến thể chất mà còn làm suy giảm các chức năng nhận thức cao hơn như khả năng phán đoán và ra quyết định.

Mất nước: Mất nước có thể gây khát, khô miệng, chóng mặt và mệt mỏi. Khi tình trạng mất nước nghiêm trọng, người bệnh có thể xuất hiện lú lẫn, ngất hoặc các dấu hiệu nguy hiểm khác cần được chăm sóc y tế khẩn cấp.

Tác dụng phụ của thuốc: Một số loại thuốc có thể gây buồn ngủ như thuốc kháng histamine, thuốc an thần, thuốc ngủ và một số thuốc điều trị thần kinh. Nếu tình trạng mệt mỏi xuất hiện sau khi bắt đầu sử dụng thuốc, người bệnh nên trao đổi với bác sĩ để được đánh giá, không tự ý ngừng hay thay đổi liều thuốc đang được kê đơn.

Đáng chú ý, tình trạng mệt mỏi, mắt lờ đờ có thể liên quan đến một số tình trạng như thiếu hụt vi chất hoặc rối loạn đường huyết:

Thiếu máu thiếu sắt: Khi thiếu sắt tiến triển thành thiếu máu thiếu sắt, cơ thể không đủ hemoglobin để vận chuyển oxy đến các mô. Điều này dẫn đến các triệu chứng như mệt mỏi, hoa mắt, chóng mặt, giảm tập trung, da xanh và niêm mạc nhợt nhạt. Thiếu sắt kéo dài còn là một trong những yếu tố nguy cơ thứ phát dẫn đến rụng tóc và hội chứng chân không yên.

Hạ đường huyết: Đây là tình trạng nguy hiểm, thường gặp ở bệnh nhân đái tháo đường đang dùng insulin hoặc sulfonylurea. Các dấu hiệu ban đầu thường là chóng mặt, vã mồ hôi, run tay, tim đập nhanh. Khi tình trạng hạ glucose nặng hơn, người bệnh sẽ rơi vào trạng thái lơ mơ, rối loạn tri giác, thậm chí co giật hoặc hôn mê.

Người mệt mỏi, mắt lờ đờ khi nào cần đi khám?

Vì mệt mỏi và lờ đờ là những triệu chứng xuất hiện ở rất nhiều bệnh lý khác nhau, việc tự chẩn đoán tại nhà thường không chính xác và tiềm ẩn rủi ro.

Bác sĩ Từ Thái Sơn nhấn mạnh, việc quyết định thời điểm thăm khám cần dựa trên mức độ nghiêm trọng, thời gian kéo dài, diễn tiến của triệu chứng và các dấu hiệu đi kèm.

Bạn cần tìm đến các cơ sở y tế để thăm khám khi:

• Tình trạng mệt mỏi kéo dài, ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe và sinh hoạt hằng ngày.
• Xuất hiện các dấu hiệu thiếu máu rõ rệt như da xanh xao, niêm mạc nhợt nhạt.
• Có biểu hiện của hạ đường huyết như run rẩy, vã mồ hôi, lơ mơ hoặc rối loạn nhận thức.
• Mệt mỏi xuất hiện sau một đợt bệnh cấp tính (ví dụ sau mắc COVID-19) mà không có dấu hiệu hồi phục.

Cách cải thiện tình trạng mệt mỏi, mắt lờ đờ

Nếu tình trạng mệt mỏi xuất phát từ lối sống, bạn có thể cải thiện thông qua việc điều chỉnh thói quen hằng ngày.

Thiết lập vệ sinh giấc ngủ: Chất lượng giấc ngủ quyết định mức độ tỉnh táo vào ban ngày. Để cải thiện, bạn nên:

• Duy trì giờ ngủ và giờ thức dậy đều đặn mỗi ngày.
• Hạn chế sử dụng các thiết bị điện tử, giảm ánh sáng và tiếng ồn trong phòng ngủ.
• Tạo môi trường thư giãn trước khi ngủ, tránh các hoạt động kích thích mạnh về tinh thần hoặc thể chất.
• Cân nhắc các bài tập tâm - thân như yoga, thiền hoặc thực hành chánh niệm để giảm căng thẳng và cải thiện chất lượng giấc ngủ.

Điều chỉnh dinh dưỡng và năng lượng: Một chế độ ăn cân đối giúp duy trì mức năng lượng ổn định cho cơ thể:

• Đảm bảo nạp đủ năng lượng theo nhu cầu riêng của bản thân (về cân nặng, tuổi tác, công việc) để tránh sút cân hoặc thiếu hụt năng lượng.
• Ưu tiên chế độ dinh dưỡng lành mạnh, giàu protein và vi chất. Chế độ ăn dựa trên thực vật có thể cung cấp nhiều folate, magie và các vitamin nhóm B, giúp hỗ trợ mức năng lượng.
• Uống đủ nước trong ngày để tránh tình trạng giảm tỉnh táo do mất nước.

Đối với những người chán ăn hoặc không ăn đủ lượng cần thiết, người bệnh nên được đánh giá tình trạng sức khỏe và dinh dưỡng. Việc sử dụng sản phẩm bổ sung dinh dưỡng cần dựa trên nhu cầu thực tế và hướng dẫn phù hợp từ nhân viên y tế.

Hãy nhớ rằng những biện pháp trên chỉ có tác dụng hỗ trợ cho những trường hợp mệt mỏi do sinh lý. Nếu nguyên nhân nằm ở bệnh lý như thiếu máu hay đái tháo đường, việc điều trị bằng thuốc theo chỉ định của bác sĩ mới là yếu tố then chốt.

Mệt mỏi và mắt lờ đờ có thể chỉ là phản ứng của cơ thể sau một ngày làm việc vất vả, nhưng cũng có thể là tín hiệu của một vấn đề sức khỏe tiềm ẩn. Đừng chỉ mặc định đó là do thiếu ngủ; hãy lắng nghe các dấu hiệu đi kèm và thăm khám y khoa khi cần thiết để bảo vệ sức khỏe bền vững.

Nếu thường xuyên mệt mỏi kéo dài, bạn nên trao đổi với bác sĩ để được đánh giá tình trạng sức khỏe, xác định nguyên nhân và thực hiện các xét nghiệm cần thiết khi có chỉ định, từ đó có hướng điều trị phù hợp.

Tình huống mở đầu mang tính minh họa, không đại diện cho một cá nhân cụ thể.