Biến chứng cúm A: Những nguy cơ sức khỏe và cách phòng ngừa

Cúm A là bệnh truyền nhiễm đường hô hấp do virus cúm A gây ra, thường biểu hiện bằng sốt, ho, đau họng, đau cơ và mệt mỏi. Tuy nhiên, diễn tiến bệnh có thể khác nhau tùy theo độ tuổi và tình trạng sức khỏe.

Những biến chứng cúm A thường gặp

Cúm A có thể gây biến chứng tại đường hô hấp hoặc ảnh hưởng đến các cơ quan khác. Một số biến chứng cần được nhận biết gồm:

Viêm phổi

Viêm phổi là một trong những biến chứng nghiêm trọng của cúm A. Tình trạng này có thể xảy ra do virus cúm trực tiếp gây viêm phổi hoặc do nhiễm vi khuẩn thứ phát.

Người bệnh có thể ho nhiều, sốt kéo dài, đau ngực và khó thở. Một số trường hợp sốt trở lại sau khi triệu chứng cúm ban đầu đã cải thiện. Viêm phổi nặng có thể dẫn đến suy hô hấp và cần điều trị tại bệnh viện.

Viêm tai giữa và viêm xoang

Viêm tai giữa và viêm xoang là những biến chứng có thể gặp sau nhiễm cúm, đặc biệt ở trẻ em. Tình trạng viêm đường hô hấp khiến dịch tiết ứ đọng, tạo điều kiện cho nhiễm trùng phát triển.

Viêm tai giữa có thể gây đau tai, sốt hoặc giảm thính lực tạm thời. Trong khi đó, viêm xoang thường gây nghẹt mũi, đau vùng mặt và chảy dịch mũi kéo dài.

Suy hô hấp

Suy hô hấp xảy ra khi phổi không cung cấp đủ oxy cho cơ thể hoặc không loại bỏ carbon dioxide hiệu quả. Đây là biến chứng nguy hiểm, thường liên quan đến viêm phổi nặng.

Người bệnh có thể khó thở, thở nhanh, tím môi hoặc giảm tỉnh táo. Trường hợp nghiêm trọng có thể phát triển hội chứng suy hô hấp cấp tiến triển (ARDS), cần hỗ trợ hô hấp chuyên sâu.

Biến chứng tim mạch

Nhiễm cúm A có thể làm tăng gánh nặng lên hệ tim mạch do phản ứng viêm, sốt và nhu cầu oxy của cơ thể tăng cao.

Một số nghiên cứu ghi nhận mối liên hệ giữa nhiễm cúm và nguy cơ biến cố tim mạch cấp tính, đặc biệt ở người có bệnh tim nền. Ngoài ra, virus cúm có thể liên quan đến viêm cơ tim hoặc viêm màng ngoài tim, dù ít gặp.

Biến chứng thần kinh

Cúm A đôi khi có thể gây biến chứng thần kinh như co giật, viêm não hoặc bệnh não liên quan đến cúm. Những tình trạng này không phổ biến nhưng có thể nghiêm trọng.

Trẻ em có thể co giật khi sốt cao, tuy nhiên không phải mọi cơn co giật do sốt đều đồng nghĩa với tổn thương não. Các biểu hiện lú lẫn, giảm ý thức hoặc co giật cần được đánh giá y tế ngay.

Làm nặng thêm bệnh lý nền

Ở người mắc bệnh mạn tính, cúm A có thể khiến tình trạng sức khỏe trở nên khó kiểm soát hơn. Người bị hen suyễn hoặc bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính có thể xuất hiện đợt cấp với triệu chứng khó thở tăng lên. Người mắc bệnh tim có thể gặp tình trạng suy tim nặng hơn, trong khi người đái tháo đường có thể bị biến động đường huyết.

Những ai có nguy cơ cao gặp biến chứng cúm A?

Biến chứng có thể xảy ra ở bất kỳ người mắc cúm nào. Tuy nhiên, một số nhóm có nguy cơ nhập viện hoặc diễn tiến nặng cao hơn. Những đối tượng cần đặc biệt chú ý gồm:

• Trẻ dưới 5 tuổi: Đặc biệt là trẻ dưới 2 tuổi, do hệ miễn dịch và đường hô hấp còn đang phát triển.
• Người từ 65 tuổi trở lên: Nguy cơ biến chứng tăng do thay đổi miễn dịch và tỷ lệ mắc bệnh nền cao.
• Phụ nữ mang thai: Những thay đổi về miễn dịch, tim mạch và hô hấp có thể làm tăng nguy cơ cúm nặng.
• Người mắc bệnh mạn tính: Bao gồm bệnh tim, phổi, thận, gan, đái tháo đường và một số bệnh thần kinh.
• Người suy giảm miễn dịch: Khả năng kiểm soát nhiễm trùng có thể suy giảm do bệnh lý hoặc quá trình điều trị.

Dấu hiệu cảnh báo biến chứng cúm A cần đi khám

Người mắc cúm A cần theo dõi diễn tiến triệu chứng, đặc biệt khi tình trạng bệnh có dấu hiệu thay đổi. Một số dấu hiệu cảnh báo cần được đánh giá y tế khẩn cấp gồm:

• Khó thở, thở nhanh hoặc cảm giác thiếu không khí.
• Đau hoặc tức ngực kéo dài, ngày càng nghiêm trọng.
• Lú lẫn, co giật, giảm tỉnh táo hoặc khó đánh thức.
• Dấu hiệu mất nước nghiêm trọng, tiểu rất ít.
• Sốt hoặc ho đã cải thiện nhưng sau đó tái phát và nặng hơn.
• Bệnh nền trở nên khó kiểm soát hoặc xuất hiện triệu chứng bất thường.

Ở trẻ em, phụ huynh cần chú ý tình trạng thở khó, môi tím tái, bỏ bú, không đáp ứng như bình thường hoặc co giật.

Không nên chờ xuất hiện đầy đủ các dấu hiệu mới tìm kiếm sự trợ giúp y tế, đặc biệt đối với người thuộc nhóm nguy cơ cao.

Cách phòng ngừa biến chứng cúm A

Phòng ngừa biến chứng cúm A cần kết hợp tiêm vắc xin, hạn chế lây nhiễm và chăm sóc phù hợp khi mắc bệnh. Các biện pháp được khuyến cáo bao gồm:

• Tiêm vắc xin cúm hằng năm: Giúp giảm nguy cơ mắc cúm và các hậu quả nghiêm trọng, bao gồm nhập viện do cúm.
• Giữ vệ sinh cá nhân: Rửa tay thường xuyên, che miệng khi ho và hạn chế chạm tay lên mắt, mũi, miệng.
• Hạn chế tiếp xúc khi mắc bệnh: Nghỉ ngơi tại nhà khi có triệu chứng và thực hiện biện pháp phòng lây nhiễm phù hợp.
• Theo dõi sức khỏe: Chú ý dấu hiệu khó thở, sốt kéo dài hoặc triệu chứng tái phát sau khi cải thiện.
• Khám sớm khi có nguy cơ cao: Người thuộc nhóm nguy cơ có thể cần được bác sĩ đánh giá để cân nhắc điều trị kháng virus.
• Kiểm soát bệnh nền: Duy trì việc theo dõi và điều trị các bệnh mạn tính theo hướng dẫn chuyên môn.

Trong đó, tiêm vắc xin cúm hằng năm là biện pháp phòng bệnh quan trọng được WHO và CDC khuyến cáo. Người dân có thể đến Tiêm chủng Long Châu để được tư vấn lựa chọn vắc xin cúm phù hợp với độ tuổi, tình trạng sức khỏe và lịch sử tiêm chủng. Chủ động tiêm phòng giúp giảm nguy cơ mắc bệnh và hạn chế các biến chứng nghiêm trọng do cúm gây ra.

Nhìn chung, biến chứng cúm A có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến hệ hô hấp, tim mạch, thần kinh và làm nặng thêm bệnh lý nền. Tiêm vắc xin cúm hằng năm, nhận biết sớm dấu hiệu cảnh báo và tiếp cận chăm sóc y tế phù hợp là những biện pháp quan trọng giúp giảm nguy cơ bệnh diễn tiến nặng.