Cẩn trọng với món chuột đồng: “Đặc sản” có thể tiềm ẩn rủi ro sức khỏe

Chuột đồng sống ngoài ruộng không có nghĩa là “sạch”

Chuột đồng sống chủ yếu ở ruộng lúa, bờ mương và khu vực canh tác nông nghiệp nên đôi khi được cho là “sạch” hơn các loại chuột sống ở cống rãnh hoặc khu dân cư. Tuy nhiên, môi trường sống ngoài đồng không đồng nghĩa với việc chuột hoàn toàn an toàn để sử dụng làm thực phẩm.

Trong quá trình kiếm ăn và di chuyển, chuột có thể tiếp xúc với đất, nguồn nước ô nhiễm, chất thải động vật hoặc các tác nhân gây bệnh tồn tại trong môi trường. Chuột cũng có thể mang một số vi khuẩn, virus hoặc ký sinh trùng mà không biểu hiện bất thường rõ ràng bên ngoài. Vì vậy, một con chuột trông khỏe mạnh chưa chắc đã an toàn.

Trên thực tế đã ghi nhận các trường hợp người dân bị ngộ độc sau khi ăn thịt chuột đồng, trong đó có những trường hợp nghi liên quan đến chuột đã ăn phải bả hoặc thuốc diệt chuột. Chuột sống tự do trên đồng ruộng có thể tiếp cận các loại hóa chất được sử dụng để kiểm soát chuột phá hoại mùa màng. Do đó, chuột chết không rõ nguyên nhân, có biểu hiện bất thường hoặc nghi đã ăn phải bả tuyệt đối không nên được sử dụng làm thực phẩm.

Ăn và làm thịt chuột đồng có thể tiềm ẩn những rủi ro nào?

Rủi ro không chỉ đến từ việc ăn thịt chuột mà còn có thể xuất hiện trong quá trình bắt, làm thịt và sơ chế. Một số nguy cơ đáng lưu ý gồm:

• Ngộ độc hóa chất diệt chuột: Chuột đồng có thể ăn phải bả hoặc thuốc diệt chuột ngoài đồng. Nếu sử dụng những con chuột này làm thực phẩm, người ăn có nguy cơ phơi nhiễm hóa chất và bị ngộ độc.
• Phơi nhiễm tác nhân gây bệnh: Chuột có thể mang Leptospira, Hantavirus và một số tác nhân gây bệnh khác. Tùy tác nhân, con người có thể phơi nhiễm qua phân, nước tiểu, nước bọt hoặc môi trường nhiễm bẩn.
• Bị chuột cắn hoặc cào: Khi săn bắt, vết cắn hoặc cào có thể tạo đường để tác nhân gây bệnh xâm nhập vào cơ thể.
• Tiếp xúc khi làm thịt: Máu, mô, phân, nước tiểu hoặc dịch tiết của chuột có thể tiếp xúc với da, đặc biệt nguy hiểm khi tay có vết thương hoặc trầy xước.
• Bệnh truyền qua thực phẩm: Thịt chưa được nấu chín kỹ hoặc tình trạng nhiễm chéo trong quá trình sơ chế có thể làm tăng nguy cơ mắc bệnh truyền qua thực phẩm.

Khi nào nên đi khám sau khi ăn hoặc tiếp xúc với chuột?

Biểu hiện sau khi ăn hoặc tiếp xúc với chuột có thể khác nhau tùy nguyên nhân. Người dân không nên chủ quan nếu xuất hiện các tình trạng sau:

• Có triệu chứng tiêu hóa: Buồn nôn, nôn, đau bụng hoặc tiêu chảy, đặc biệt khi nhiều người cùng có triệu chứng sau khi ăn chung một món.
• Xuất hiện dấu hiệu toàn thân: Sốt, đau đầu, đau cơ, chóng mặt, mệt mỏi nhiều, phát ban hoặc vàng da sau khi bắt, làm thịt hoặc ăn chuột.
• Có dấu hiệu bất thường nghiêm trọng: Chảy máu bất thường, khó thở, lơ mơ, rối loạn ý thức hoặc tình trạng sức khỏe xấu đi nhanh cần được đánh giá y tế sớm.
• Nghi đã ăn phải chuột có tiếp xúc với bả: Nếu biết hoặc nghi ngờ chuột đã ăn thuốc diệt chuột, không nên chờ đến khi xuất hiện triệu chứng mới tìm kiếm hỗ trợ y tế.
• Bị chuột cắn hoặc cào: Cần làm sạch vết thương và theo dõi sức khỏe. Nếu vết thương sâu, sưng đỏ, đau tăng, xuất hiện sốt hoặc các biểu hiện bất thường, nên đến cơ sở y tế.

Khi đi khám, cần thông báo rõ với nhân viên y tế về việc đã ăn, bắt hoặc làm thịt chuột, cũng như khả năng chuột tiếp xúc với bả diệt chuột nếu có. Không nên tự gây nôn hoặc tự sử dụng thuốc để xử trí ngộ độc khi chưa xác định được nguyên nhân.

Tóm lại, cần cẩn trọng với món chuột đồng, đây là món ăn quen thuộc ở một số địa phương miền Tây, nhưng “chuột sống ngoài đồng” không phải là bảo chứng cho sự an toàn. Nguy cơ từ hóa chất diệt chuột, tác nhân gây bệnh và quá trình săn bắt, sơ chế là những vấn đề cần được nhận diện để tránh những hậu quả sức khỏe đáng tiếc.