Chăm người thân bị đột quỵ, đừng để người kiệt sức tiếp theo là bạn

Khi người bệnh hồi phục, người chăm sóc thường âm thầm xuống sức

Nhiều gia đình chỉ thật sự cảm nhận sức nặng của đột quỵ sau khi xuất viện. Lúc này, không còn đội ngũ y tế ở cạnh, mọi việc dồn về nhà: Thuốc men, bữa ăn, tập vận động, vệ sinh cá nhân, tái khám, xử lý những thay đổi cảm xúc của người bệnh.

Người chăm sóc thường tự nhủ: “Ráng thêm chút nữa rồi nghỉ.” Nhưng “chút nữa” có thể kéo dài hàng tháng. Căng thẳng liên tục khiến bạn mệt mỏi, cáu gắt, đau đầu, ngủ chập chờn, ăn uống thất thường hoặc thấy mình không còn hứng thú với những điều từng yêu thích. Đây là những dấu hiệu rất thường gặp của quá tải chăm sóc.

Vì sao nhiều người không nhận ra mình đang quá sức?

Một lý do phổ biến là cảm giác có lỗi. Nhiều người nghĩ rằng nếu nghỉ ngơi nghĩa là ích kỷ, nhờ người khác giúp là vô trách nhiệm, than mệt là yếu đuối. Chính suy nghĩ đó khiến họ gồng mình đến mức cạn năng lượng.

Ngoài ra, người chăm sóc dễ đặt toàn bộ sự chú ý vào bệnh nhân và bỏ qua cơ thể mình. Bạn vẫn nhớ giờ uống thuốc của người thân, nhưng quên bữa sáng của chính mình. Bạn nhắc người bệnh tái khám đúng hẹn, nhưng hoãn khám sức khỏe của bản thân nhiều tháng liền.

Tự chăm sóc không phải xa xỉ, mà là một phần của trách nhiệm

Nếu bạn khỏe hơn, thoải mái hơn, người bệnh cũng được lợi. Người chăm sóc ổn định về thể chất và tinh thần thường hỗ trợ bệnh nhân tốt hơn trong tập luyện, giao tiếp và duy trì sinh hoạt hằng ngày.

Tự chăm sóc không nhất thiết là nghỉ dưỡng dài ngày. Bắt đầu từ những việc nhỏ nhưng đều đặn:

• Giữ giấc ngủ càng ổn định càng tốt, tranh thủ ngủ bù khi có người thay ca.
• Ăn đủ bữa, ưu tiên món đơn giản nhưng đủ chất.
• Đi bộ 10 - 15 phút, giãn cơ hoặc hít thở sâu mỗi ngày.
• Uống đủ nước, hạn chế lạm dụng trà, cà phê để kích thích sự tỉnh táo.
• Dành ít phút làm việc mình thích: Nghe nhạc, đọc vài trang sách, gọi cho bạn bè.

Những việc nhỏ này không giải quyết hết khó khăn, nhưng giúp cơ thể có cơ hội hồi phục từng ngày.

Khi nào nên nhờ giúp đỡ?

Rất nhiều người chờ đến lúc kiệt sức, bế tắt hoặc xung đột trong gia đình mới tìm hỗ trợ. Thực ra, nhờ giúp từ sớm sẽ tốt hơn nhiều.

Bạn có thể chia việc cụ thể thay vì nói chung chung. Ví dụ: Nhờ người thân trông 2 giờ chiều thứ Bảy, đưa bệnh nhân đi tái khám, mua thuốc, nấu một bữa tối hoặc ngồi trò chuyện cùng người bệnh để bạn nghỉ ngơi. Khi nhiệm vụ rõ ràng, người khác thường dễ hỗ trợ hơn.

Nếu cảm giác buồn bã, lo âu, mất ngủ kéo dài trên 2 tuần, hãy chủ động gặp bác sĩ hoặc chuyên gia tâm lý. Sức khỏe tinh thần của người chăm sóc cũng cần được điều trị nghiêm túc như bất kỳ bệnh lý nào khác.

Đừng quên kiến thức khẩn cấp về đột quỵ

Dù đang trong giai đoạn phục hồi, người bệnh vẫn cần được theo dõi dấu hiệu bất thường. Hãy nhớ nguyên tắc FAST: Méo miệng, yếu tay chân, nói khó và cần cấp cứu ngay khi xuất hiện đột ngột. Điều trị càng sớm càng giảm nguy cơ tổn thương não nặng hơn.

Bạn không cần trở thành người chăm sóc hoàn hảo. Chỉ cần là người chăm sóc đủ bền bỉ để đi đường dài. Muốn vậy, hãy giữ sức cho chính mình ngay từ hôm nay.