Chăm sóc người đột quỵ tại bệnh viện: Sai một bước, nguy cơ tàn phế suốt đời

Những giờ đầu sau đột quỵ: Khi từng phút đều có giá trị

Nhiều gia đình thở phào khi người thân được đưa vào viện kịp thời. Nhưng thực tế, đây mới là giai đoạn căng thẳng nhất. Sau đột quỵ não đang ở trạng thái tổn thương cấp và rất nhạy cảm với thay đổi huyết áp, oxy và tuần hoàn, thiếu oxy hoặc rối loạn huyết động đáng kể có thể làm tình trạng não tổn thương nặng thêm.

Không ít người nhà có tâm lý “để bác sĩ lo hết”, dẫn đến bỏ sót những dấu hiệu nhỏ như bệnh nhân lơ mơ hơn, nói khó hơn hoặc tay chân yếu thêm. Chính những thay đổi này lại là cảnh báo sớm của biến chứng nguy hiểm.

Tại bệnh viện, bệnh nhân thường được theo dõi sát các chỉ số như huyết áp, nhịp tim, oxy máu, thân nhiệt và đường huyết. Đây không chỉ là con số, mà là “tín hiệu sống còn” giúp bác sĩ điều chỉnh điều trị kịp thời.

Tâm lý chủ quan: Rào cản lớn trong chăm sóc

Sau khi qua cơn cấp cứu, người bệnh và gia đình dễ rơi vào hai trạng thái: Hoặc quá lo lắng, hoặc quá chủ quan. Một số người nghĩ rằng chỉ cần nằm nghỉ là sẽ hồi phục dần, nên không hợp tác tập phục hồi chức năng sớm.

Thực tế, não có khả năng “học lại” chức năng đã mất, nhưng chỉ khi được kích thích đúng cách. Nếu nằm lâu, không vận động, cơ sẽ teo nhanh, khớp cứng lại, làm giảm cơ hội phục hồi.

Ngược lại, có người quá sốt ruột, muốn bệnh nhân vận động mạnh sớm. Điều này cũng nguy hiểm vì có thể làm tăng nguy cơ tái đột quỵ hoặc chảy máu não. Vận động cần đúng thời điểm và mức độ theo hướng dẫn chuyên môn; gắng sức không phù hợp có thể làm bệnh nhân mệt, té ngã hoặc ảnh hưởng ổn định nội khoa.

Nhận biết các nguy cơ biến chứng ngay trong viện

Trong những ngày đầu, bệnh nhân đột quỵ có thể đối mặt với nhiều biến chứng mà người nhà cần chú ý.

Viêm phổi là tình trạng rất thường gặp do bệnh nhân nuốt kém, dễ bị sặc. Chỉ cần một lần ăn uống không đúng cách cũng có thể khiến thức ăn lọt vào đường thở.

Loét tỳ đè xuất hiện khi bệnh nhân nằm lâu một tư thế. Những vùng như lưng, mông, gót chân dễ bị tổn thương nếu không được xoay trở thường xuyên.

Bệnh nhân nằm lâu còn có nguy cơ hình thành huyết khối tĩnh mạch sâu ở chân, có thể gây biến chứng nguy hiểm như thuyên tắc phổi.

Ngoài ra, nguy cơ tái phát đột quỵ luôn hiện hữu, đặc biệt nếu huyết áp, đường huyết không được kiểm soát tốt. Những dấu hiệu như đau đầu dữ dội, yếu thêm một bên cơ thể, hoặc rối loạn ý thức cần báo ngay cho nhân viên y tế.

Chăm sóc đúng cách: Vai trò không thể thay thế của người nhà

Tại bệnh viện, đội ngũ y tế giữ vai trò chính, nhưng người nhà chính là “cánh tay nối dài” trong chăm sóc hằng ngày.

Việc đơn giản như giúp bệnh nhân thay đổi tư thế mỗi 2 giờ có thể giảm đáng kể nguy cơ loét tỳ đè. Khi cho ăn, cần tuân thủ hướng dẫn của điều dưỡng, thường là thức ăn mềm, dễ nuốt và cho ăn chậm để tránh sặc.

Giao tiếp cũng rất quan trọng. Dù bệnh nhân nói khó hoặc không nói được, việc trò chuyện nhẹ nhàng giúp kích thích não và cải thiện tinh thần. Nhiều người bệnh chia sẻ rằng chính sự kiên nhẫn của người thân giúp họ có động lực phục hồi.

Phục hồi chức năng sớm: “Chìa khóa” để trở lại cuộc sống

Một trong những sai lầm phổ biến là đợi khỏe hẳn mới tập luyện. Trên thực tế, phục hồi chức năng thường bắt đầu ngay tại giường bệnh, khi tình trạng bệnh nhân đã ổn định, dưới sự hướng dẫn của chuyên viên.

Các bài tập ban đầu rất nhẹ, như cử động tay chân thụ động hoặc tập ngồi dậy. Những hoạt động này giúp duy trì cơ, cải thiện tuần hoàn và kích thích não tái tổ chức.

Quan trọng hơn, việc tập luyện sớm còn giúp người bệnh lấy lại sự tự tin. Khi thấy mình có thể cử động dù rất nhỏ, họ sẽ có thêm động lực để tiếp tục.

Sau giai đoạn cấp: Chuẩn bị cho hành trình dài phía trước

Chăm sóc tại bệnh viện chỉ là bước khởi đầu. Khi xuất viện, người bệnh vẫn cần theo dõi lâu dài để phòng ngừa tái phát.

Việc tuân thủ thuốc, kiểm soát huyết áp, đường huyết và duy trì lối sống lành mạnh là yếu tố quyết định. Đồng thời, phục hồi chức năng cần được duy trì đều đặn, không nên dừng lại khi thấy cải thiện ban đầu.

Nhiều gia đình cảm thấy mệt mỏi sau thời gian chăm sóc trong viện. Nhưng hiểu đúng rằng đột quỵ là một hành trình dài sẽ giúp họ chuẩn bị tốt hơn, cả về tâm lý lẫn kiến thức.