Dấu hiệu cảnh báo đột quỵ: Nhận biết sớm có thể cứu sống người bệnh

Khi cơ thể đột ngột “không nghe lời”: Dấu hiệu nhiều người bỏ qua

Đột quỵ thường xuất hiện trong những tình huống rất bình thường: đang nói chuyện, đang ăn cơm hoặc vừa thức dậy buổi sáng. Người bệnh có thể đột ngột xuất hiện các rối loạn như yếu tay chân, méo miệng hoặc nói khó. Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), đột quỵ là một trong những nguyên nhân gây tử vong đứng hàng đầu và là nguyên nhân gây tàn phế phổ biến trên toàn cầu.

Nhiều người xung quanh lúc đó thường nghĩ rằng người bệnh chỉ bị mệt, tụt huyết áp hoặc chóng mặt thoáng qua. Chính sự chần chừ vài phút đầu này lại khiến “thời gian vàng” để cấp cứu bị bỏ lỡ.

Thực tế, các bác sĩ thần kinh thường nhắc đến quy tắc FAST để nhận biết nhanh đột quỵ. Chỉ cần quan sát vài dấu hiệu rất đơn giản, bất cứ ai cũng có thể phát hiện tình huống nguy hiểm.

Quy tắc FAST giúp nhận biết đột quỵ nhanh

FAST là cách đơn giản giúp người nhà nhận biết đột quỵ trong vài phút:

F – Face (khuôn mặt)

Khi người bệnh cười hoặc nói chuyện, một bên miệng có thể xệ xuống hoặc khuôn mặt bị lệch.

A – Arm (tay)

Người bệnh có thể yếu hoặc tê một bên tay. Khi yêu cầu giơ hai tay lên, một tay có thể rơi xuống hoặc không thể nâng lên.

S – Speech (lời nói)

Người bệnh nói khó, nói ngọng, nói không rõ chữ hoặc không hiểu lời người khác.

T – Time (thời gian)

Nếu xuất hiện bất kỳ dấu hiệu nào ở trên, cần gọi cấp cứu hoặc đưa người bệnh đến bệnh viện ngay lập tức.

Những dấu hiệu sớm khác không nên xem nhẹ

Không phải lúc nào đột quỵ cũng biểu hiện giống nhau. Trong một số trường hợp, các dấu hiệu ban đầu khá mơ hồ nên dễ bị bỏ qua.

Một số biểu hiện cảnh báo có thể bao gồm:

• Đau đầu dữ dội bất thường;
• Chóng mặt, mất thăng bằng;
• Nhìn mờ hoặc nhìn đôi;
• Tê bì một bên mặt, tay hoặc chân;
• Khó nuốt hoặc nói chậm bất thường.

Những dấu hiệu này có thể xuất hiện trong thời gian ngắn rồi tự hết. Đây có thể là cơn thiếu máu não thoáng qua (TIA), một dấu hiệu cảnh báo nguy cơ đột quỵ.

Phản ứng đúng trong những phút đầu có thể cứu sống người bệnh

Đột quỵ là tình trạng cần chạy đua với thời gian. Điều trị đột quỵ thiếu máu não bằng thuốc tiêu sợi huyết có hiệu quả nhất khi được thực hiện trong vòng 4,5 giờ từ khi khởi phát triệu chứng.

Nếu nghi ngờ có dấu hiệu đột quỵ, điều quan trọng nhất là gọi cấp cứu hoặc đưa người bệnh đến bệnh viện ngay lập tức. Không nên chờ xem triệu chứng có tự hết hay không.

Trong lúc chờ hỗ trợ y tế, nên để người bệnh nằm nghiêng an toàn, nới lỏng quần áo và tránh cho ăn uống vì có thể gây sặc.

Ai là người cần cảnh giác hơn với đột quỵ?

Đột quỵ có thể xảy ra ở bất kỳ ai, nhưng nguy cơ cao hơn ở một số nhóm người. Những người có bệnh nền tim mạch thường cần đặc biệt chú ý đến các dấu hiệu sớm.

• Các yếu tố nguy cơ phổ biến gồm:
• Tăng huyết áp;
• Tiểu đường;
• Rối loạn mỡ máu;
• Hút thuốc lá;
• Thừa cân hoặc ít vận động.

Việc kiểm soát tốt các yếu tố nguy cơ này, cùng với thói quen kiểm tra sức khỏe định kỳ, có thể giúp giảm đáng kể nguy cơ đột quỵ.

Chỉ cần hiểu rõ những dấu hiệu cảnh báo cơ bản, mỗi người đều có thể trở thành “người phát hiện sớm”. Trong nhiều trường hợp, chính vài phút chú ý của người xung quanh lại là yếu tố quyết định giúp người bệnh giữ lại cơ hội hồi phục.