Dinh dưỡng mất cân đối tiếp tục là thách thức sức khỏe cộng đồng

Việt Nam vẫn đối mặt đồng thời nhiều vấn đề về dinh dưỡng

Mặc dù tình trạng dinh dưỡng của người Việt Nam đã có nhiều cải thiện trong những năm gần đây, nước ta vẫn đang phải giải quyết đồng thời ba vấn đề gồm suy dinh dưỡng, thiếu vi chất và thừa cân - béo phì.

Theo số liệu được công bố, tỷ lệ suy dinh dưỡng thể thấp còi ở trẻ em giảm xuống còn khoảng 14,8% vào năm 2025. Dù vậy, kết quả này chưa đồng đều giữa các khu vực khi nhiều địa phương khó khăn, đặc biệt là vùng đồng bào dân tộc thiểu số, vẫn ghi nhận tỷ lệ suy dinh dưỡng ở mức cao.

Bên cạnh đó, thiếu vi chất dinh dưỡng vẫn là thách thức đối với sức khỏe cộng đồng. Khoảng 19,6% trẻ dưới 5 tuổi bị thiếu máu, trong khi tỷ lệ thiếu máu ở phụ nữ trong độ tuổi sinh sản vẫn ở mức đáng lưu ý.

Ngược lại, tình trạng thừa cân - béo phì tiếp tục gia tăng. Năm 2020, gần 20% người trưởng thành bị thừa cân hoặc béo phì, trong đó khu vực thành thị ghi nhận tỷ lệ cao hơn nông thôn.

Sự tồn tại đồng thời của ba vấn đề này tạo nên gánh nặng về dinh dưỡng, đồng thời làm gia tăng nguy cơ mắc các bệnh không lây nhiễm như tăng huyết áp, đái tháo đường và bệnh tim mạch.

Chế độ ăn và lối sống có ảnh hưởng lớn đến nguy cơ mắc bệnh

Theo các chuyên gia, nhiều yếu tố nguy cơ của bệnh không lây nhiễm liên quan trực tiếp đến chế độ ăn uống và thói quen sinh hoạt.

Người Việt hiện đang tiêu thụ lượng muối gần gấp đôi mức khuyến nghị của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO). Trong khi đó, hơn 60% dân số chưa ăn đủ 400g rau, quả mỗi ngày và trên 30% người trưởng thành chưa đạt mức vận động thể lực cần thiết.

Các nghiên cứu cũng cho thấy chế độ ăn giàu rau xanh, trái cây và thực phẩm có nguồn gốc thực vật có thể giúp giảm nguy cơ mắc bệnh tim mạch từ 20 - 32%. Sử dụng nhiều ngũ cốc nguyên hạt cũng góp phần giảm khoảng 30% nguy cơ mắc đái tháo đường type 2.

Theo các chuyên gia dinh dưỡng, xu hướng dinh dưỡng hiện nay không chỉ hướng đến việc ăn đủ mà còn chú trọng chất lượng thực phẩm, cân đối các nhóm chất và duy trì chế độ ăn bền vững trong thời gian dài.

Khuyến khích xây dựng chế độ dinh dưỡng lành mạnh từ sớm

Ngành dinh dưỡng khuyến nghị người dân duy trì chế độ ăn đa dạng, tăng cường rau xanh, trái cây, các loại đậu và hạt. Ưu tiên ăn các loại cá thay cho thịt đỏ. Đồng thời, hạn chế sử dụng thực phẩm nhiều muối, đường, chất béo bão hòa, đồ uống có đường và rượu bia.

Bên cạnh đó, việc duy trì ba bữa ăn mỗi ngày, uống đủ nước, bảo đảm an toàn thực phẩm và vận động tối thiểu 30 phút/ngày cũng được xem là những biện pháp hỗ trợ kiểm soát cân nặng và phòng ngừa bệnh không lây nhiễm.

Phụ nữ mang thai, bà mẹ cho con bú và trẻ nhỏ cần bổ sung vi chất theo hướng dẫn chuyên môn, cho trẻ bú mẹ hoàn toàn trong 6 tháng đầu và tiếp tục đến 24 tháng tuổi hoặc lâu hơn vẫn là những khuyến nghị quan trọng nhằm cải thiện tình trạng dinh dưỡng.

Nhìn chung, dinh dưỡng mất cân đối vẫn là một trong những thách thức tại Việt Nam. Việc xây dựng chế độ ăn hợp lý kết hợp duy trì lối sống lành mạnh được xem là giải pháp quan trọng nhằm giảm gánh nặng bệnh không lây nhiễm trong thời gian tới.