Trên 5 năm công tác trong lĩnh vực Tiêm chủng và Nội khoa.
22/05/2026
Mặc định
Lớn hơn
Sau đột quỵ, nhiều người nghĩ chỉ cần qua cơn nguy kịch là đã “ổn”. Nhưng thực tế, giai đoạn quyết định khả năng hồi phục lại nằm ở những tháng ngày sau đó. Không ít bệnh nhân dần mất hy vọng khi tập mãi vẫn chưa đi vững, tay chân vẫn yếu hoặc nói chuyện còn khó khăn. Điều đáng tiếc là chính việc bỏ tập quá sớm khiến cơ thể mất thêm cơ hội phục hồi. Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), phục hồi chức năng và duy trì vận động đều đặn là một phần quan trọng giúp người bệnh cải thiện chất lượng sống sau đột quỵ, giảm nguy cơ tàn tật kéo dài và hạn chế tái phát.
Nhiều bệnh nhân từng rất năng động trước khi đột quỵ. Sau biến cố, việc bước vài bước cũng trở thành thử thách. Có người mất hàng tuần để tập giữ thăng bằng khi đứng dậy, có người tập cầm chiếc muỗng nhưng tay vẫn run và không kiểm soát được.
Điều khiến họ dễ nản không chỉ là đau mỏi hay mệt sức. Cảm giác “mình cố mãi mà không tiến bộ” mới là thứ khiến nhiều người bỏ cuộc giữa chừng. Khi nhìn cơ thể thay đổi quá nhanh, không ít bệnh nhân bắt đầu nghĩ việc tập luyện là vô ích.
Thực tế, não bộ cần thời gian để tạo lại các kết nối thần kinh sau tổn thương. Những cải thiện nhỏ thường đến rất chậm, đôi khi khó nhận ra trong vài tuần đầu. Nhưng chính giai đoạn này lại là lúc cơ thể cần được kích thích vận động nhiều nhất.

Các bác sĩ phục hồi chức năng cho biết cơ thể sau đột quỵ giống như đang “học lại từ đầu”. Não bộ có khả năng thích nghi nếu người bệnh luyện tập đều đặn mỗi ngày, kể cả những động tác rất đơn giản.
Nhiều bệnh nhân phục hồi tốt không phải vì họ khỏe hơn người khác, mà vì họ kiên trì hơn. Có người bắt đầu bằng việc tập co duỗi ngón tay, tập đứng vài phút cạnh giường hoặc đi từng bước ngắn với khung hỗ trợ. Những bài tập nhỏ nhưng lặp lại liên tục lại giúp cơ bắp và não bộ phối hợp tốt dần theo thời gian.
Theo Hiệp hội Đột quỵ Hoa Kỳ, duy trì vận động thường xuyên còn giúp giảm cứng cơ, cải thiện tuần hoàn máu, hỗ trợ giấc ngủ và giảm nguy cơ trầm cảm sau đột quỵ.
Một sai lầm khá phổ biến là người bệnh ngưng tập khi bắt đầu đi lại được hoặc sinh hoạt khá hơn. Họ quay về nhịp sống cũ quá nhanh vì nghĩ mình đã hồi phục hoàn toàn.
Nhưng sau đột quỵ, cơ thể vẫn tồn tại nguy cơ yếu cơ, mất thăng bằng hoặc tái phát nếu không duy trì vận động lâu dài. Có người bỏ tập vài tháng rồi nhận ra tay chân cứng trở lại, đi lại chậm hơn hoặc nhanh mệt hơn trước.
Việc vận động không nhất thiết phải là những bài tập nặng. Điều quan trọng là duy trì đều đặn và phù hợp với thể trạng. Đi bộ chậm, tập thăng bằng, co duỗi khớp hay tập nói chuyện mỗi ngày đều góp phần giúp chức năng não bộ được duy trì tốt hơn.

Sau đột quỵ, nhiều bệnh nhân dễ rơi vào trạng thái buồn chán hoặc tự ti vì không còn làm được mọi thứ như trước. Khi việc tập luyện kéo dài mà kết quả chưa rõ rệt, họ càng dễ thu mình và mất động lực.
Chính vì vậy, sự động viên từ gia đình rất quan trọng. Đôi khi điều người bệnh cần không phải là những lời thúc ép “phải cố lên”, mà là một người cùng đi bộ, cùng tập vài động tác nhẹ hoặc ghi nhận từng thay đổi nhỏ mỗi ngày.
Có những người mất nhiều tháng mới tự bước đi ổn định trở lại. Có người phải tập nói suốt thời gian dài mới giao tiếp trôi chảy hơn. Nhưng đa số những trường hợp phục hồi tốt đều có một điểm chung: họ không dừng lại sau những ngày khó khăn nhất.
Bác sĩPhạm Văn Đạt
Trên 5 năm công tác trong lĩnh vực Tiêm chủng và Nội khoa.