Giãn bàng quang là gì? Nguyên nhân, dấu hiệu và cách điều trị

Giãn bàng quang có thể gây cảm giác căng tức vùng bụng dưới, tiểu khó hoặc bí tiểu kéo dài. Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn hiểu rõ mức độ nguy hiểm, nguyên nhân, dấu hiệu nhận biết và phương pháp điều trị giãn bàng quang hiệu quả, đang được áp dụng hiện nay.

Giãn bàng quang là gì? Có nguy hiểm không?

Giãn bàng quang là tình trạng bàng quang chứa lượng nước tiểu vượt quá khả năng sinh lý bình thường, khiến thành bàng quang bị căng giãn bất thường. Tình trạng này thường xảy ra khi nước tiểu không được đào thải ra ngoài đầy đủ và tiếp tục ứ đọng trong bàng quang qua thời gian.

Trong thực hành lâm sàng, bàng quang được xem là giãn đáng kể khi lượng nước tiểu tồn đọng quá lớn, khiến người bệnh xuất hiện cảm giác căng tức vùng bụng dưới, khó chịu hoặc đau vùng chậu. Nếu tình trạng kéo dài, cơ bàng quang có thể bị suy yếu và giảm khả năng co bóp.

Giãn bàng quang không phải lúc nào cũng nguy hiểm nếu được phát hiện sớm và xử trí đúng nguyên nhân. Tuy nhiên, nếu đây là hậu quả của bí tiểu cấp, tức người bệnh gần như không thể đi tiểu dù rất buồn tiểu thì đây là tình huống cần cấp cứu y tế ngay vì bàng quang có thể bị căng quá mức và gây đau dữ dội.

Trong những trường hợp kéo dài không điều trị, bàng quang giãn lâu ngày có thể mất dần khả năng co hồi. Khi đó, người bệnh dễ gặp tình trạng tiểu không hết, rò rỉ nước tiểu, tiểu nhiều lần hoặc rối loạn tiểu tiện kéo dài ngay cả sau khi nguyên nhân ban đầu đã được xử lý.

Nguyên nhân nào gây giãn bàng quang?

Giãn bàng quang thường là hậu quả của tình trạng nước tiểu bị ứ đọng kéo dài. Có nhiều nguyên nhân khác nhau gây ra hiện tượng này, từ tắc nghẽn cơ học cho đến rối loạn thần kinh kiểm soát tiểu tiện.

Tắc nghẽn đường tiểu

Khi dòng nước tiểu bị cản trở trên đường thoát ra ngoài, nước tiểu sẽ tồn đọng trong bàng quang và gây giãn theo thời gian. Tình trạng tắc nghẽn có thể xuất phát từ sỏi tiết niệu, khối u vùng chậu, phì đại tuyến tiền liệt ở nam giới hoặc táo bón nặng gây chèn ép lên niệu đạo.

Viêm nhiễm đường tiết niệu

Các đợt viêm nhiễm tại bàng quang hoặc niệu đạo có thể khiến niêm mạc sưng nề, gây hẹp lòng ống tiểu và làm cản trở quá trình tiểu tiện. Trong một số trường hợp, viêm kéo dài còn gây đau buốt khiến người bệnh nhịn tiểu, làm tăng nguy cơ ứ đọng nước tiểu.

Bệnh lý thần kinh

Hoạt động co bóp của bàng quang chịu sự kiểm soát chặt chẽ của hệ thần kinh. Những bệnh lý như Parkinson, đột quỵ, Alzheimer, đa xơ cứng hoặc tổn thương thần kinh tủy sống,... có thể làm gián đoạn tín hiệu điều khiển tiểu tiện, khiến bàng quang không co bóp hiệu quả.

Biến chứng sau phẫu thuật hoặc do thuốc

Một số ca phẫu thuật, đặc biệt là phẫu thuật vùng chậu hoặc gây mê toàn thân, có thể khiến bàng quang tạm thời mất khả năng co bóp. Ngoài ra, một số loại thuốc như opioid, thuốc chống trầm cảm hoặc thuốc kháng cholinergic cũng có thể gây bí tiểu và dẫn đến giãn bàng quang.

Cách nhận biết tình trạng giãn bàng quang

Giãn bàng quang có thể biểu hiện bằng nhiều triệu chứng khác nhau tùy vào mức độ ứ đọng nước tiểu và nguyên nhân nền. Do không phải trường hợp nào cũng có triệu chứng điển hình, người bệnh nên theo dõi kỹ các thay đổi bất thường trong thói quen tiểu tiện để phát hiện sớm. Một số người có biểu hiện rõ rệt, trong khi số khác chỉ phát hiện khi bệnh đã tiến triển.

• Tiểu không tự chủ: Có thể xuất hiện rò rỉ nước tiểu hoặc khó kiểm soát khi buồn tiểu.
• Buồn tiểu đột ngột: Người bệnh thường có cảm giác mắc tiểu gấp nhưng lượng nước tiểu ít.
• Căng tức vùng bụng dưới: Vùng hạ vị hoặc xương chậu có thể đau âm ỉ, tức nặng do bàng quang căng đầy.
• Đi tiểu khó, tia yếu: Dòng nước tiểu yếu, ngắt quãng hoặc phải rặn mới tiểu được.
• Tiểu không hết: Sau khi đi tiểu vẫn còn cảm giác còn nước tiểu trong bàng quang.
• Tiểu rất ít dù buồn tiểu nhiều: Đây là dấu hiệu cần chú ý, đặc biệt nếu đi kèm đau bụng dưới.

Điều trị giãn bàng quang

Việc điều trị giãn bàng quang phụ thuộc vào nguyên nhân gây ứ đọng nước tiểu và mức độ ảnh hưởng đến chức năng tiết niệu. Mục tiêu trước tiên là giải phóng lượng nước tiểu đang bị giữ lại trong bàng quang.

Khi người bệnh không thể tự đi tiểu, bác sĩ thường ưu tiên dẫn lưu nước tiểu ra ngoài để giảm áp lực trong bàng quang. Đây là bước quan trọng nhằm hạn chế tổn thương thêm cho cơ bàng quang và giảm nhanh triệu chứng đau tức.

Phương pháp thường dùng nhất là đặt ống thông tiểu qua niệu đạo. Một ống nhỏ sẽ được đưa vào bàng quang để dẫn nước tiểu ra ngoài. Tùy tình trạng cụ thể, ống thông có thể được rút ngay sau khi làm rỗng bàng quang hoặc lưu lại vài ngày để theo dõi.

Sau khi giải quyết tình trạng ứ đọng, bác sĩ sẽ tiếp tục xác định nguyên nhân gây giãn bàng quang để xây dựng hướng điều trị phù hợp. Tùy từng trường hợp, người bệnh có thể được chỉ định dùng thuốc, can thiệp thủ thuật hoặc phẫu thuật nếu có tắc nghẽn cơ học.

Với một số trường hợp đặc biệt như giãn bàng quang ở thai nhi, bác sĩ sẽ theo dõi sát diễn tiến thai kỳ. Nếu cần thiết, có thể thực hiện thủ thuật chuyên khoa để dẫn lưu dịch nhằm hạn chế biến chứng cho thai.

Tóm lại, giãn bàng quang là gì? Đây là tình trạng bàng quang bị căng giãn do tích tụ quá nhiều nước tiểu không được đào thải đúng cách. Dù có thể không nguy hiểm nếu phát hiện sớm, nhưng khi kéo dài hoặc đi kèm bí tiểu cấp, giãn bàng quang có thể gây nhiều biến chứng nghiêm trọng cho hệ tiết niệu.