HCC gan là gì? Dấu hiệu, nguyên nhân và điều trị

Ung thư biểu mô tế bào gan, hay còn gọi là HCC, là một trong những thách thức sức khỏe nghiêm trọng trên toàn cầu. Việc trang bị kiến thức đúng đắn về căn bệnh này không chỉ giúp những người có nguy cơ cao chủ động phòng ngừa, mà còn hỗ trợ bệnh nhân và gia đình có một lộ trình điều trị hiệu quả và tâm lý vững vàng hơn.

HCC gan là gì?

Ung thư biểu mô tế bào gan (Hepatocellular Carcinoma - HCC) là loại ung thư gan nguyên phát phổ biến nhất, chiếm khoảng 90% các trường hợp. Khối u ác tính này bắt nguồn từ chính các tế bào gan, được gọi là tế bào gan (hepatocytes). Vậy cụ thể, HCC gan là gì và nó ảnh hưởng đến cơ thể như thế nào? Khi các tế bào gan bị đột biến và phát triển ngoài tầm kiểm soát, chúng hình thành khối u, phá hủy các mô gan khỏe mạnh và cản trở chức năng gan. Nếu không được phát hiện và can thiệp kịp thời, khối u có thể xâm lấn các mạch máu trong gan và di căn đến các bộ phận khác của cơ thể.

Gan là một cơ quan nội tạng lớn và quan trọng, thực hiện hàng trăm chức năng thiết yếu như giải độc, chuyển hóa chất dinh dưỡng, sản xuất mật và tổng hợp protein. Sự xuất hiện của HCC làm suy giảm nghiêm trọng các chức năng này, có thể dẫn đến các biến chứng nguy hiểm như suy gan. Đây là lý do tại sao việc nhận biết sớm và điều trị đúng phác đồ đóng vai trò quyết định đến tiên lượng của người bệnh.

Nguyên nhân và yếu tố nguy cơ

Sự phát triển của ung thư biểu mô tế bào gan thường là kết quả của một quá trình tổn thương gan kéo dài trong nhiều năm. Việc xác định các yếu tố nguy cơ là chìa khóa để tầm soát và phòng ngừa bệnh hiệu quả. Dưới đây là những nguyên nhân và yếu tố nguy cơ hàng đầu dẫn đến HCC:

• Nhiễm virus viêm gan B (HBV) hoặc C (HCV) mạn tính: Đây là nguyên nhân phổ biến nhất trên toàn thế giới. Virus gây viêm và tổn thương gan kéo dài, dẫn đến xơ hóa và cuối cùng là ung thư.
• Xơ gan: Hầu hết các bệnh nhân HCC đều có nền bệnh xơ gan, tình trạng các mô sẹo thay thế các tế bào gan khỏe mạnh. Xơ gan có thể do nhiều nguyên nhân gây ra như viêm gan virus, lạm dụng rượu bia hoặc bệnh gan nhiễm mỡ.
• Lạm dụng rượu bia: Uống nhiều rượu trong thời gian dài là một trong những nguyên nhân chính gây bệnh gan do rượu và xơ gan, làm tăng đáng kể nguy cơ phát triển thành HCC.
• Bệnh gan nhiễm mỡ không do rượu (MASLD): Tình trạng này liên quan chặt chẽ đến béo phì, bệnh tiểu đường type 2 và hội chứng chuyển hóa. Viêm gan nhiễm mỡ (NASH), một dạng tiến triển của NAFLD, có thể dẫn đến xơ gan và HCC.
• Phơi nhiễm Aflatoxin: Đây là một loại độc tố được sản sinh bởi nấm mốc phát triển trên các loại ngũ cốc và các loại hạt được bảo quản không đúng cách.
• Các bệnh gan di truyền: Một số bệnh lý di truyền như bệnh ứ sắt (hemochromatosis) và bệnh Wilson cũng làm tăng nguy cơ mắc HCC.

Triệu chứng của HCC gan

Một trong những đặc điểm đáng lo ngại của HCC là bệnh thường phát triển âm thầm ở giai đoạn đầu và không có triệu chứng rõ ràng. Các dấu hiệu thường chỉ xuất hiện khi khối u đã phát triển lớn hoặc chức năng gan đã bị ảnh hưởng đáng kể. Việc nhận biết các triệu chứng sau đây có thể giúp phát hiện bệnh sớm hơn:

• Sụt cân không rõ nguyên nhân.
• Mất cảm giác ngon miệng, chán ăn.
• Cảm giác rất no sau khi ăn một bữa ăn nhỏ.
• Buồn nôn hoặc nôn.
• Đau bụng trên ở phía bên phải, hoặc đau lan đến vùng lưng và bả vai.
• Sờ thấy một khối cứng dưới xương sườn bên phải do gan to.
• Chướng bụng do tích tụ dịch (cổ trướng).
• Vàng da, vàng mắt.
• Nước tiểu sẫm màu và phân nhạt màu.
• Dễ bị bầm tím hoặc chảy máu.
• Mệt mỏi và suy nhược cơ thể.

Chẩn đoán và điều trị

Quá trình chẩn đoán và lựa chọn phương pháp điều trị HCC là một quá trình phức tạp, đòi hỏi sự phối hợp của nhiều chuyên khoa. Việc này phụ thuộc vào kích thước, số lượng khối u, mức độ xâm lấn, tình trạng chức năng gan và sức khỏe tổng thể của người bệnh.

Để chẩn đoán HCC, các bác sĩ thường chỉ định một loạt các xét nghiệm:

• Xét nghiệm máu: Kiểm tra chức năng gan, các dấu ấn ung thư như Alpha-fetoprotein (AFP). Mức AFP là dấu ấn sinh học hỗ trợ chẩn đoán và theo dõi, nhưng không đủ để chẩn đoán HCC. AFP bình thường cũng không loại trừ HCC.
• Chẩn đoán hình ảnh: Siêu âm bụng, chụp cắt lớp vi tính (CT scan) hoặc chụp cộng hưởng từ (MRI) là những công cụ quan trọng để phát hiện khối u, đánh giá kích thước, vị trí và sự xâm lấn của nó.
• Sinh thiết gan: Ở người có nguy cơ cao (HBV mạn, xơ gan), nhiều trường hợp có thể chẩn đoán HCC dựa trên CT hoặc MRI động học mà không cần sinh thiết. Sinh thiết chỉ thực hiện khi hình ảnh chưa điển hình hoặc cần phân biệt với tổn thương khác.

Về điều trị, có nhiều phương pháp khác nhau, được chia thành hai nhóm chính: Điều trị triệt căn và điều trị giảm nhẹ.

• Phẫu thuật cắt bỏ gan: Áp dụng cho các khối u ở giai đoạn sớm, khi chức năng gan của bệnh nhân còn tốt. Bác sĩ sẽ loại bỏ phần gan chứa khối u.
• Ghép gan: Là lựa chọn tối ưu cho những bệnh nhân có khối u nhỏ nhưng chức năng gan đã suy yếu nặng. Bệnh nhân sẽ được thay thế toàn bộ lá gan bị bệnh bằng một lá gan khỏe mạnh từ người hiến tặng.
• Các phương pháp phá hủy khối u tại chỗ: Bao gồm đốt sóng cao tần (RFA), vi sóng (MWA), hoặc tiêm cồn qua da (PEI). Các phương pháp này sử dụng nhiệt hoặc hóa chất để tiêu diệt tế bào ung thư, thường dành cho các khối u nhỏ và không thể phẫu thuật.
• Nút mạch hóa chất (TACE): Phương pháp này ngăn chặn nguồn cung cấp máu đến khối u và đồng thời đưa hóa chất trực tiếp vào khối u để tiêu diệt tế bào ung thư. Đây là lựa chọn phổ biến cho HCC giai đoạn trung gian.
• Liệu pháp toàn thân: Bao gồm các liệu pháp nhắm trúng đích và liệu pháp miễn dịch, được sử dụng cho các trường hợp ung thư gan giai đoạn tiến xa, khi khối u đã di căn hoặc không đáp ứng với các phương pháp điều trị khác.

Ung thư biểu mô tế bào gan (HCC) là một bệnh lý nghiêm trọng nhưng không phải là một bản án. Với những tiến bộ trong y học, việc chẩn đoán sớm và áp dụng các phác đồ điều trị đa mô thức đã mang lại nhiều hy vọng hơn cho người bệnh. Điều quan trọng nhất là những người có yếu tố nguy cơ cao cần chủ động tầm soát sức khỏe định kỳ để có thể phát hiện bệnh ở giai đoạn sớm nhất, khi các phương pháp điều trị còn có thể mang lại hiệu quả cao.