Hội chứng phổi virus Hanta: Dấu hiệu nhận biết, mức độ nguy hiểm và cách phòng ngừa

Nhiều người chỉ biết virus Hanta có liên quan đến chuột, nhưng chưa hiểu vì sao bệnh có thể nguy hiểm. Điều đáng chú ý là bệnh thường khởi phát giống cúm, sau đó có thể chuyển nhanh sang khó thở nếu không được phát hiện kịp thời.

Hội chứng phổi virus Hanta là gì? Có nguy hiểm không?

Hội chứng phổi virus Hanta, còn gọi là hội chứng phổi do Hantavirus, là bệnh nhiễm virus hiếm gặp nhưng có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến hệ hô hấp. Bệnh thường liên quan đến việc hít phải bụi có chứa virus từ phân, nước tiểu, nước bọt hoặc ổ chuột nhiễm bệnh.

Hantavirus là nhóm virus có thể gây bệnh ở người. Một số chủng gây hội chứng phổi, trong khi một số chủng khác liên quan đến sốt xuất huyết kèm hội chứng thận. Với hội chứng phổi, virus có thể tác động đến phổi, làm tăng nguy cơ ho, khó thở, phù phổi và suy hô hấp.

Điểm đáng lưu ý là triệu chứng ban đầu thường giống nhiễm virus thông thường như sốt, mệt mỏi, đau cơ, đau đầu hoặc rối loạn tiêu hóa. Sau vài ngày, bệnh có thể tiến triển sang giai đoạn hô hấp với ho, tức ngực và khó thở. Theo CDC, Hantavirus Pulmonary Syndrome là bệnh nặng, có thể gây tử vong ở gần 4/10 người mắc.

Vì vậy, nếu từng dọn nhà kho, gác mái, chuồng trại hoặc nơi có dấu hiệu chuột rồi xuất hiện sốt, đau cơ, mệt nhiều, ho hoặc khó thở, người bệnh nên đi khám sớm để được đánh giá phù hợp.

Nguyên nhân nhiễm virus Hanta và những tình huống dễ phơi nhiễm

Nguồn lây chính của virus Hanta thường đến từ động vật gặm nhấm, đặc biệt là chuột. Người có thể nhiễm bệnh khi hít phải bụi hoặc hạt nhỏ trong không khí chứa virus từ phân, nước tiểu, nước bọt hoặc vật liệu làm tổ của chuột nhiễm bệnh.

Nguy cơ phơi nhiễm có thể tăng khi dọn dẹp không gian kín lâu ngày, nơi có dấu hiệu chuột sinh sống, nhất là nếu quét khô hoặc hút bụi trực tiếp. Một số tình huống cần cẩn trọng gồm:

• Dọn nhà kho, gác mái, tầng hầm, nhà bỏ trống hoặc cabin lâu ngày không sử dụng.
• Quét khô phân chuột, ổ chuột hoặc bụi bẩn ở nơi nghi có chuột.
• Làm việc trong kho nông sản, chuồng trại hoặc khu vực nhiều động vật gặm nhấm.
• Đi cắm trại, ngủ trong lều hoặc nhà gỗ có dấu hiệu chuột.
• Bảo quản thức ăn không kín, để rác hoặc thức ăn thừa thu hút chuột.

Với phần lớn trường hợp hội chứng phổi do Hantavirus, lây từ người sang người không phải đường lây thường gặp trong sinh hoạt thông thường. Vì vậy, cách phòng bệnh thiết thực nhất là hạn chế tiếp xúc với chuột, chất thải của chuột và đi khám nếu xuất hiện triệu chứng sau phơi nhiễm.

Triệu chứng hội chứng phổi virus Hanta dễ bị nhầm với bệnh gì?

Triệu chứng hội chứng phổi virus Hanta thường không xuất hiện ngay sau phơi nhiễm. Theo CDC, biểu hiện bệnh có thể khởi phát trong khoảng 1 đến 8 tuần sau khi tiếp xúc với động vật gặm nhấm nhiễm virus, nên người bệnh đôi khi khó liên hệ với lần dọn dẹp nơi có dấu hiệu chuột trước đó.

Ở giai đoạn đầu, bệnh dễ bị nhầm với cảm cúm, nhiễm virus thông thường hoặc rối loạn tiêu hóa. Người bệnh có thể sốt, ớn lạnh, mệt mỏi, đau đầu, đau cơ, chóng mặt, buồn nôn, nôn, tiêu chảy hoặc đau bụng. Đau cơ thường gặp ở các nhóm cơ lớn như đùi, hông, lưng hoặc vai.

Điểm cần lưu ý là bệnh có thể tiến triển sang giai đoạn hô hấp với ho, tức ngực, thở nhanh hoặc khó thở. Người đọc nên đi khám sớm nếu có các dấu hiệu sau:

• Sốt, đau cơ, mệt nhiều sau khi dọn nơi có dấu hiệu chuột.
• Ho, tức ngực hoặc khó thở sau giai đoạn giống cảm cúm.
• Triệu chứng tiến triển nhanh, mệt lả hoặc thở khó hơn theo thời gian.
• Từng tiếp xúc với phân, nước tiểu, ổ chuột hoặc bụi bẩn ở không gian kín.

Nếu khó thở, đau tức ngực, lơ mơ hoặc tụt sức nhanh, người bệnh cần được đánh giá y tế kịp thời, không nên tự theo dõi kéo dài tại nhà.

Chẩn đoán và điều trị hội chứng phổi virus Hanta như thế nào?

Chẩn đoán hội chứng phổi virus Hanta thường dựa trên triệu chứng, tiền sử tiếp xúc với chuột hoặc chất thải của chuột và các xét nghiệm phù hợp. Người bệnh có thể được chỉ định xét nghiệm máu, xét nghiệm huyết thanh học, xét nghiệm phân tử hoặc chẩn đoán hình ảnh tùy tình trạng cụ thể.

Nếu tiến triển nặng, bệnh có thể gây phù phổi, thiếu oxy máu, suy hô hấp, tụt huyết áp hoặc sốc. Hiện chưa có thuốc kháng virus đặc hiệu hay vắc xin được cấp phép rộng rãi cho Hantavirus. Điều trị chủ yếu là chăm sóc hỗ trợ, theo dõi sát, hỗ trợ oxy, thở máy hoặc hồi sức tích cực khi cần.

Nếu sốt, đau cơ, mệt nhiều sau khi tiếp xúc môi trường có chuột, đặc biệt kèm ho hoặc khó thở, người bệnh nên đi khám sớm.

Cách phòng ngừa hội chứng phổi virus Hanta trong sinh hoạt hằng ngày

Hiện chưa có vắc xin phòng Hantavirus được cấp phép rộng rãi, vì vậy phòng bệnh chủ yếu dựa vào việc hạn chế tiếp xúc với chuột và chất thải của chuột. Mỗi gia đình nên bảo quản thực phẩm trong hộp kín, đậy nắp thùng rác, dọn bớt vật dụng cũ và bịt kín các khe hở chuột có thể chui vào.

Khi dọn nơi có dấu hiệu chuột, không nên quét khô hoặc hút bụi trực tiếp vì có thể làm bụi bẩn phát tán vào không khí. Người dọn dẹp nên lưu ý:

• Mở cửa thông thoáng trước khi dọn không gian kín lâu ngày.
• Mang găng tay, tránh chạm tay lên mắt, mũi, miệng.
• Làm ẩm phân chuột, nước tiểu hoặc ổ chuột bằng dung dịch khử khuẩn trước khi lau.
• Không quét khô, không dùng máy hút bụi trực tiếp trên chất thải của chuột.
• Thu gom rác vào túi kín và rửa tay kỹ sau khi hoàn tất.

Người thường dọn kho, làm vườn, xử lý nông sản hoặc đi cắm trại nên kiểm tra nơi ở, bảo quản thức ăn kỹ và tránh tiếp xúc trực tiếp với vật liệu nghi có phân hoặc nước tiểu chuột. Nếu có triệu chứng bất thường sau phơi nhiễm, nên tham khảo nhân viên y tế sớm.

Hội chứng phổi virus Hanta là bệnh hiếm nhưng có thể nghiêm trọng, đặc biệt khi người bệnh xuất hiện khó thở sau khi tiếp xúc với môi trường có chuột. Nhận biết triệu chứng sớm, dọn dẹp đúng cách và kiểm soát chuột quanh nơi sống là những việc thiết thực giúp giảm nguy cơ phơi nhiễm. Nếu có biểu hiện bất thường sau khi dọn nhà kho, chuồng trại hoặc nơi nghi có chất thải của chuột, bạn nên đi khám để được đánh giá kịp thời.