Khi nghi đột quỵ: Những điều không nên làm để tránh mất “thời gian vàng”

Vì sao nhiều người xử trí sai khi gặp đột quỵ?

Đột quỵ thường xảy ra rất đột ngột. Người bệnh có thể đang nói chuyện hoặc sinh hoạt bình thường rồi bất ngờ xuất hiện các dấu hiệu như méo miệng, nói khó hoặc yếu tay chân.

Trong tình huống này, người thân xung quanh thường dễ hoảng loạn và tìm cách xử lý theo kinh nghiệm truyền miệng. Một số người cho rằng chỉ cần để người bệnh nghỉ ngơi hoặc chờ vài phút là triệu chứng sẽ tự hết.

Tuy nhiên, đột quỵ là tình trạng cấp cứu y khoa cần được xử trí càng sớm càng tốt. Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), đột quỵ là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây tử vong và tàn phế trên toàn cầu. Khi cơn đột quỵ xảy ra, mỗi phút trôi qua đều có thể khiến hàng triệu tế bào não bị tổn thương.

Vì vậy, việc chần chừ hoặc xử trí không đúng cách trong những phút đầu có thể khiến người bệnh bỏ lỡ “thời gian vàng” để điều trị.

Nhận biết nhanh dấu hiệu đột quỵ

Một số dấu hiệu cảnh báo thường gặp gồm:

• Méo miệng hoặc khuôn mặt lệch sang một bên;
• Yếu hoặc tê tay chân, thường ở một bên cơ thể;
• Nói khó, nói ngọng hoặc khó hiểu lời nói;
• Chóng mặt, mất thăng bằng đột ngột.

Các chuyên gia thường khuyến khích ghi nhớ quy tắc FAST để nhận diện đột quỵ nhanh:

• Face: Méo mặt;
• Arm: Yếu tay;
• Speech: Nói khó;
• Time: Gọi cấp cứu ngay.

Nếu những dấu hiệu này xuất hiện đột ngột, cần nghĩ đến khả năng đột quỵ và gọi cấp cứu hoặc đưa người bệnh đến bệnh viện càng sớm càng tốt.

Không nên chờ xem triệu chứng có tự hết hay không

Một sai lầm khá phổ biến là chờ một thời gian để xem người bệnh có hồi phục không. Trong một số trường hợp, triệu chứng ban đầu có thể nhẹ như tê tay, nói chậm hoặc hơi méo miệng. Khi triệu chứng giảm bớt, gia đình thường nghĩ rằng tình trạng đã ổn.

Tuy nhiên, đây có thể là cơn thiếu máu não thoáng qua (TIA) - một dấu hiệu cảnh báo nguy cơ đột quỵ thật sự có thể xảy ra sau đó. Vì vậy, ngay cả khi triệu chứng cải thiện, người bệnh vẫn cần được đánh giá y tế càng sớm càng tốt.

Không tự ý cho người bệnh uống thuốc

Một số gia đình cho người bệnh uống thuốc hạ huyết áp hoặc thuốc tim mạch ngay khi nghi ngờ đột quỵ.

Thực tế, việc dùng thuốc không đúng thời điểm có thể gây nguy hiểm. Ví dụ, thuốc làm tan cục máu đông chỉ được sử dụng trong một số trường hợp nhất định và cần đánh giá bằng hình ảnh não trước khi dùng.

Việc tự ý cho uống thuốc có thể làm tình trạng trở nên phức tạp hơn khi đến bệnh viện.

Không cho ăn hoặc uống nước

Khi bị đột quỵ, khả năng nuốt của người bệnh có thể bị ảnh hưởng. Nếu cho ăn hoặc uống nước, người bệnh có nguy cơ bị sặc vào đường thở. Điều này có thể dẫn đến viêm phổi hít hoặc làm tình trạng hô hấp trở nên nguy hiểm hơn.

Vì vậy, trong lúc chờ cấp cứu, tốt nhất không cho người bệnh ăn uống bất cứ thứ gì.

Không cạo gió, bấm huyệt hoặc chích máu

Trong dân gian, nhiều người tin rằng cạo gió hoặc chích máu đầu ngón tay có thể giúp “giải đột quỵ”. Tuy nhiên, những phương pháp này không có cơ sở khoa học và có thể làm mất thời gian quý giá để đưa người bệnh đến bệnh viện.

Thay vì áp dụng các mẹo truyền miệng, việc cần làm nhất là liên hệ cấp cứu càng sớm càng tốt.

Điều quan trọng nhất: Gọi cấp cứu càng sớm càng tốt

Các chuyên gia thần kinh thường nhắc đến một nguyên tắc đơn giản: “Thời gian là não.”

Mỗi phút trôi qua trong cơn đột quỵ, hàng triệu tế bào não có thể bị tổn thương. Việc đưa người bệnh đến bệnh viện càng sớm càng giúp tăng cơ hội điều trị hiệu quả và giảm nguy cơ tàn phế lâu dài.

Chỉ cần nhận biết sớm dấu hiệu và tránh những sai lầm phổ biến, mỗi người đều có thể góp phần cứu sống người thân trong những tình huống nguy cấp như đột quỵ.