Khô khớp ở người trẻ, nguyên nhân và cách cải thiện

Khô khớp không chỉ là căn bệnh tuổi già mà ngày càng có nguy cơ trẻ hoá. Tình trạng khô khớp ở người trẻ thường bị xem nhẹ và cho qua. Chính điều này đã gây ra những hậu quả nặng nề hơn cho sức khỏe. Vì đây là căn bệnh hoàn toàn có thể phòng ngừa được từ cách thay đổi thói quen sống. Ngoài ra khi đã mắc cũng có thể giảm đi hậu quả và cải thiện nhờ vào cách thay đổi lối sinh hoạt và ăn uống.

Khô khớp ở người trẻ là gì?

Khô khớp ở người trẻ là tình trạng giảm chất lượng hoặc lượng dịch khớp (dịch hoạt dịch), khiến bề mặt sụn khớp không được bôi trơn đầy đủ. Điều này làm tăng ma sát khi vận động, gây ra các triệu chứng như khớp phát ra tiếng lạo xạo, cứng khớp, đau hoặc khó chịu khi cử động. Mặc dù thường gặp ở người cao tuổi, khô khớp ngày càng có xu hướng xuất hiện ở người trẻ do ít vận động, chơi thể thao quá sức, thừa cân hoặc chấn thương khớp.

Tuy nhiên, cần phân biệt khô khớp thật với đau khớp tạm thời. Khô khớp thường gây tiếng lục cục, lạo xạo khi cử động và các triệu chứng tái diễn kéo dài hoặc tăng dần theo thời gian. Trong khi đó, đau khớp tạm thời thường xuất hiện sau khi vận động quá mức, mang vác nặng hoặc chấn thương nhẹ, sau đó cải thiện khi nghỉ ngơi và ít khi kèm theo tiếng lạo xạo trong khớp. Nếu tình trạng đau, cứng hoặc phát ra tiếng ở khớp kéo dài trên vài tuần, tái phát nhiều lần hoặc ảnh hưởng đến sinh hoạt hằng ngày, người bệnh nên đến cơ sở y tế để được thăm khám và xác định nguyên nhân.

Dấu hiệu khô khớp ở người trẻ

Khô khớp ở người trẻ thường tiến triển âm thầm, các triệu chứng ban đầu có thể chỉ xuất hiện khi vận động mạnh nên dễ bị bỏ qua. Nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời, tình trạng này có thể ảnh hưởng đến khả năng vận động và chất lượng cuộc sống. Dưới đây là những dấu hiệu thường gặp của khô khớp ở người trẻ:

• Đau khớp khi vận động: Cơn đau thường xuất hiện khi đi bộ, chạy, leo cầu thang, ngồi xổm hoặc thay đổi tư thế đột ngột. Ban đầu đau nhẹ, sau đó có thể xuất hiện thường xuyên hơn và tăng dần theo thời gian.
• Khớp phát ra tiếng lục cục hoặc lạo xạo: Khi co duỗi hoặc xoay khớp, người bệnh có thể nghe thấy tiếng "lục cục", "răng rắc" hoặc cảm giác khớp cọ xát. Đây là một trong những dấu hiệu đặc trưng của tình trạng giảm dịch bôi trơn trong khớp.
• Cứng khớp: Người bệnh cảm thấy khớp khó cử động, đặc biệt sau khi thức dậy vào buổi sáng hoặc sau khi ngồi, đứng yên trong thời gian dài. Tình trạng này thường cải thiện sau vài phút vận động nhẹ.
• Giảm phạm vi vận động: Khớp trở nên kém linh hoạt, khó thực hiện các động tác gập, duỗi hoặc xoay như bình thường, gây ảnh hưởng đến sinh hoạt và hoạt động thể chất.
• Sưng, nóng hoặc đau quanh khớp: Khi tình trạng khô khớp kèm theo viêm, vùng khớp có thể sưng nhẹ, đau khi ấn hoặc có cảm giác nóng hơn so với vùng da xung quanh.
• Khó chịu khi vận động kéo dài: Sau khi chơi thể thao, mang vác nặng hoặc làm việc liên tục, khớp dễ mỏi, đau và cần nhiều thời gian hơn để hồi phục.

Lưu ý: Tiếng kêu ở khớp không phải lúc nào cũng là dấu hiệu của khô khớp. Nếu khớp chỉ phát ra tiếng kêu nhưng không kèm đau, sưng hoặc hạn chế vận động thì thường không đáng lo ngại. Ngược lại, nếu các triệu chứng kéo dài, tái diễn nhiều lần hoặc ngày càng nghiêm trọng, bạn nên đến cơ sở y tế để được thăm khám và xác định nguyên nhân.

Nguyên nhân gây khô khớp ở người trẻ

Khô khớp thực chất chính là quá trình thoái hoá sụn khớp dẫn đến làm giảm tiết dịch khớp. Từ đó kéo theo hàng loạt các phản ứng liên quan như: vôi hoá, viêm khớp… Thông thường các khớp hay bị thoái hóa gồm khớp háng, khớp gối, cột sống, ngón tay, khuỷu tay, ngón chân, cổ chân… Có rất nhiều lý do khác nhau dẫn đến tình trạng này. Dưới đây là một số nguyên nhân chủ yếu xuất phát từ thói quen sống không tốt của người bệnh:

Do bẩm sinh

Tình trạng viêm khớp, viêm bao hoạt dịch, viêm đa khớp, hoại tử xương, bệnh gout hoặc dị tật bẩm sinh cũng chính là một trong những nguyên nhân dẫn đến khô khớp ở người trẻ. Khi mắc các bệnh kể trên dẫn đến hình thái xương khớp bị thay đổi và thoái hóa khớp xảy ra, Khi thoái hoá khớp thì phần sụn khớp yếu đi, dịch khớp tiết ra ít đi dẫn đến khô khớp.

Lười vận động

Nguyên nhân đầu tiên và phổ biến nhất chính là do thói quen ít vận động, không chịu hoạt động thể dục thể thao hiện nay. Tình trạng này phổ biến hơn ở những đối tượng làm công việc văn phòng ngồi bàn giấy nhiều. Khi lười vận động sẽ dẫn đến các cơ bị lỏng lẻo, khớp xương không ổn định nên dễ tổn thương khi gặp chấn thương. Ngoài ra hệ thống dây chằng, gân, cơ, sụn cũng bị sai lệch và tăng nguy cơ thoái hoá khớp trong đó có khô khớp.

Vận động quá nhiều

Lười vận động là nguyên nhân gây khô khớp ở người trẻ nhưng vận động khớp quá mức cũng dẫn đến tình trạng này. Nếu bạn lạm dụng các cơ bắp một thời gian dài và liên tục sẽ khiến dây chằng bị giãn, sụn bị tổn thương. Từ đó quá trình thoái hóa khớp diễn ra sớm hơn. Bên cạnh đó việc tập thể dục thể thao không khớp lý đúng cách hay mang vác vật nặng quá sức cũng là nguyên nhân dẫn đến khô khớp. Một số người ngồi máy tính nhiều hay đứng trên giày cao gót nhiều cũng có nguy cơ mắc rất lớn.

Chế độ dinh dưỡng chưa hợp lý

Những đối tượng ăn uống thiếu chất hoặc ăn các thực phẩm kém chất lượng, có hại cho sức khoẻ cũng có thể bị khô khớp. Chế độ dinh dưỡng kém làm cho cơ thể thiếu đi những dưỡng chất cần thiết, sụn khớp không được nuôi dưỡng làm khả năng tái tạo tế bào mới giảm đi, dịch nuôi sụn khớp cũng tiết ra ít hơn. Ngoài ra thói quen sử dụng thuốc lá, rượu bia, chất kích thích thường xuyên cũng khiến xương khớp bị hao hụt dinh dưỡng và suy yếu sớm.

Béo phì, thừa cân

Các nghiên cứu cho thấy người bị béo phì và thừa cân thì nguy cơ bị thoái hoá khớp cũng rất cao. Mỗi khi bạn tăng lên 0,45kg thì đồng nghĩa cơ thể bạn lại phải chịu thêm sức nặng 1,5kg nữa và nếu bạn chạy thì khớp gối phải chịu trọng lượng là 4,5kg. Vì vậy nếu cố gắng giảm được 5kg thì nguy cơ thoái hoá khớp, khô khớp hay viêm khớp sẽ giảm đi một nửa.

Chấn thương, tai nạn

Một nguyên nhân nữa dẫn đến tình trạng khô khớp ở người ít tuổi chính là do các tai nạn hay chấn thương xương khớp. Cụ thể là tai nạn giao thông, chơi thể thao, tai nạn lao động dù ở mức độ nặng hay nhẹ thì đều có thể để lại các di chứng như gãy xương, trật khớp, rách sụn, trầy sụn, tổn thương dây chằng và gân. Những tổn thương đó khi không được điều trị hoặc điều trị không dứt điểm sẽ thúc đẩy quá trình thoái hóa khớp dẫn đến khô khớp.

Khi nào khô khớp ở người trẻ là nguy hiểm?

Khô khớp ở người trẻ không phải lúc nào cũng là tình trạng nghiêm trọng. Trong nhiều trường hợp, các triệu chứng chỉ xuất hiện tạm thời do vận động quá sức, ngồi sai tư thế hoặc thiếu vận động và có thể cải thiện khi nghỉ ngơi, tập luyện hợp lý. Tuy nhiên, nếu khô khớp kéo dài hoặc đi kèm các dấu hiệu bất thường, đây có thể là biểu hiện của các bệnh lý về cơ xương khớp như thoái hóa khớp sớm, viêm khớp, tổn thương sụn khớp hoặc chấn thương dây chằng, sụn chêm. Việc thăm khám sớm giúp xác định nguyên nhân và điều trị kịp thời, hạn chế nguy cơ tổn thương khớp lâu dài.

Bạn nên đến cơ sở y tế nếu xuất hiện một hoặc nhiều dấu hiệu sau:

• Đau khớp kéo dài trên vài tuần hoặc tái phát nhiều lần dù đã nghỉ ngơi và chăm sóc tại nhà.
• Khớp phát ra tiếng lạo xạo, lục cục kèm đau, cứng khớp hoặc hạn chế vận động, ảnh hưởng đến sinh hoạt hằng ngày.
• Sưng, nóng, đỏ vùng khớp, đặc biệt khi kèm đau nhiều hoặc sốt, có thể gợi ý tình trạng viêm hoặc nhiễm trùng khớp.
• Cứng khớp buổi sáng kéo dài trên 30 phút, nhất là khi triệu chứng lặp lại thường xuyên, có thể liên quan đến các bệnh lý viêm khớp.
• Giảm biên độ vận động, khó gập, duỗi hoặc xoay khớp, khiến việc đi lại, leo cầu thang, cầm nắm hoặc chơi thể thao trở nên khó khăn.
• Đau dữ dội sau chấn thương, khớp biến dạng, không thể chịu lực hoặc không thể cử động bình thường, cần được cấp cứu để loại trừ gãy xương hoặc tổn thương dây chằng, sụn khớp.
• Xuất hiện triệu chứng ở nhiều khớp cùng lúc hoặc kèm theo mệt mỏi, sụt cân, sốt kéo dài, vì đây có thể là dấu hiệu của bệnh lý toàn thân hoặc bệnh tự miễn.

Không nên chủ quan khi các triệu chứng khô khớp xuất hiện ở độ tuổi còn trẻ. Việc tự ý sử dụng thuốc giảm đau trong thời gian dài có thể làm giảm triệu chứng tạm thời nhưng không giải quyết được nguyên nhân gây bệnh, thậm chí che lấp các dấu hiệu cảnh báo quan trọng.

Nếu được chẩn đoán và điều trị từ sớm, nhiều trường hợp khô khớp ở người trẻ có thể được cải thiện hiệu quả thông qua thay đổi lối sống, kiểm soát cân nặng, tập luyện phù hợp, vật lý trị liệu hoặc điều trị theo nguyên nhân. Vì vậy, khi nhận thấy các dấu hiệu bất thường kéo dài hoặc có xu hướng nặng lên, người bệnh nên chủ động thăm khám chuyên khoa Cơ xương khớp để được đánh giá và xây dựng kế hoạch điều trị phù hợp.

Phương pháp cải thiện chứng khô khớp ở người trẻ

Các biện pháp sau đây có thể giúp cải thiện tình trạng khô khớp ở người trẻ:

• Đầu tiên hãy xây dựng cho người bệnh một chế độ dinh dưỡng phù hợp và đầy đủ chất. Đặc biệt là cần bổ sung canxi và vitamin (cụ thể là vitamin A, B, D…) để cơ thể nói chung và hệ cơ xương khớp nói riêng được khoẻ mạnh.
• Tiếp theo là kiểm soát cân nặng và duy trì ở mức hợp lý. Đây cũng là một yếu tố quan trọng giúp giảm thiểu sự đè ép trên khớp ngăn nguy cơ khô khớp từ sớm.
• Tiến hành bổ sung các dưỡng chất cần thiết cho khớp. Ví dụ như glucosamin, chondroitin, collagen type 2… Các chất kể trên sẽ giúp nuôi dưỡng sụn khớp, tăng tái tạo mô sụn, tăng cường sản xuất dịch khớp và đồng thời giảm tình trạng khô khớp và nguy cơ thoái hóa khớp sớm ở người trẻ.
• Người mắc chứng khô khớp cần thường xuyên vận động, tham gia tập luyện thể dục thể thao, luyện tập vừa sức. Hoạt động vừa để tăng cường cơ bắp, tăng tuần hoàn máu và dinh dưỡng để nuôi sụn khớp. Ngoài ra còn giúp tăng khả năng chịu lực của các khớp xương. Lưu ý luyện tập phải đúng cách và phù hợp hạn chế chấn thương khớp.
• Cố gắng giữ cơ thể luôn thẳng và đúng tư thế trong quá trình sinh hoạt và làm việc. Bệnh nhân cần tránh tư thế cong lưng, cúi cổ, ngồi hoặc nằm nghiêng vẹo, đứng trụ 1 chân. Ngoài ra không được mang giày cao gót liên tục cả ngày để bảo vệ các khớp tránh sự đè ép không cân đối.

Bệnh khô khớp ở người trẻ không phải là bệnh nguy hiểm đến tính mạng trong thời gian ngắn. Tuy nhiên nếu mắc phải có thể làm giới hạn sự vận động, ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống và sinh hoạt hàng ngày. Để phòng bệnh hãy thiết lập một chế độ dinh dưỡng cân bằng, đủ chất bổ sung các thực phẩm dinh dưỡng, đặc biệt là canxi. Đồng thời thường xuyên tập luyện các bộ môn thể thao phù hợp với sở thích và thời gian làm việc để cải thiện sức khỏe, tăng cường sự dẻo dai.