Kiêng chất đạm tuyệt đối vẫn tái phát gout: Nguyên nhân do đâu?

Không ít người cho rằng chỉ cần kiêng hoàn toàn chất đạm là có thể ngăn ngừa gout tái phát. Tuy nhiên, thực tế cho thấy nhiều trường hợp vẫn có nồng độ urat huyết thanh cao và xuất hiện các cơn gout cấp dù đã ăn uống rất kiêng khem. Vậy nguyên nhân do đâu và người bệnh nên điều chỉnh chế độ dinh dưỡng như thế nào?

Vì sao kiêng hoàn toàn chất đạm nhưng gout vẫn tái phát?

Gout là một dạng viêm khớp do tinh thể urat natri lắng đọng trong và quanh khớp, gây phản ứng viêm.. Tình trạng này thường liên quan đến nồng độ urat trong máu tăng kéo dài, nhưng không phải mọi người có urat cao đều xuất hiện cơn gout.

Chất đạm là nhóm dưỡng chất thiết yếu, còn purin là hợp chất có trong tế bào của cơ thể và một số thực phẩm. Hàm lượng purin khác nhau giữa từng nguồn protein, vì vậy người bệnh gout không cần loại bỏ toàn bộ thực phẩm giàu đạm.

Thực tế, phần lớn axit uric trong cơ thể được tạo ra từ quá trình chuyển hóa purin nội sinh. Chỉ một phần nhỏ đến từ thực phẩm hằng ngày. Vì vậy, ngay cả khi cắt giảm gần như toàn bộ nguồn đạm động vật, cơ thể vẫn tiếp tục sản sinh axit uric.

Ngoài ra, khả năng đào thải axit uric qua thận cũng đóng vai trò rất quan trọng. Nếu khả năng bài tiết urat giảm, axit uric sẽ tích tụ trong máu và làm tăng nguy cơ xuất hiện các cơn gout cấp.

Một số yếu tố khác cũng góp phần khiến gout tái phát gồm:

• Yếu tố di truyền làm rối loạn chuyển hóa axit uric.
• Thừa cân hoặc béo phì.
• Hội chứng chuyển hóa, tăng huyết áp hoặc đái tháo đường.
• Thói quen uống nhiều rượu bia.
• Sử dụng một số loại thuốc có thể làm giảm khả năng đào thải axit uric.
• Không tuân thủ phác đồ điều trị theo hướng dẫn của bác sĩ.

Có thể thấy, chế độ ăn chỉ là một mắt xích trong quá trình kiểm soát bệnh gout. Việc chỉ tập trung kiêng chất đạm mà bỏ qua các yếu tố khác sẽ khó đạt hiệu quả như mong muốn.

5 sai lầm khiến axit uric vẫn tăng dù đã ăn kiêng

Nhiều người bệnh rất nghiêm túc trong việc ăn kiêng nhưng vẫn mắc phải những sai lầm dưới đây, khiến nồng độ axit uric không được kiểm soát tốt.

Kiêng hoàn toàn thịt, cá

Nhiều người loại bỏ hoàn toàn thịt và cá khỏi khẩu phần ăn vì lo ngại làm tăng axit uric. Tuy nhiên, điều này có thể khiến cơ thể thiếu protein, vitamin và khoáng chất cần thiết.

Thay vì cắt bỏ hoàn toàn chất đạm, người bệnh nên lựa chọn các nguồn protein phù hợp và sử dụng với lượng hợp lý theo nhu cầu của cơ thể.

Uống nhiều nước ngọt chứa đường fructose

Không ít người bỏ rượu bia nhưng lại thay bằng nước ngọt hoặc đồ uống có đường. Fructose có thể làm tăng quá trình tạo axit uric trong cơ thể, từ đó làm tăng nguy cơ xuất hiện các cơn gout.

Do đó, người bệnh nên hạn chế nước ngọt, nước tăng lực và các loại đồ uống chứa nhiều đường.

Nhịn ăn hoặc giảm cân quá nhanh

Giảm cân là mục tiêu có lợi với người thừa cân mắc gout. Tuy nhiên, nếu nhịn ăn hoặc giảm cân quá nhanh, cơ thể sẽ tăng phân hủy mô, làm axit uric trong máu tăng cao.

Việc giảm cân nên được thực hiện từ từ bằng chế độ ăn cân bằng kết hợp vận động phù hợp.

Uống không đủ nước

Nước giúp thận đào thải axit uric hiệu quả hơn. Nếu cơ thể thiếu nước, axit uric sẽ dễ tích tụ trong máu và làm tăng nguy cơ kết tinh tại các khớp.

Người bệnh nên duy trì lượng nước phù hợp mỗi ngày, đặc biệt khi thời tiết nóng hoặc vận động nhiều.

Tự ý ngừng thuốc khi hết đau

Đây là sai lầm khá phổ biến. Nhiều người chỉ dùng thuốc khi có cơn đau rồi tự ngừng khi triệu chứng giảm.

Trong khi đó, thuốc hạ axit uric cần được sử dụng đúng chỉ định và theo dõi định kỳ để duy trì nồng độ axit uric ở mức mục tiêu. Việc tự ý ngừng thuốc có thể khiến bệnh tái phát thường xuyên hơn.

Người bệnh gout nên bổ sung chất đạm như thế nào?

Người bệnh gout không cần loại bỏ hoàn toàn protein khỏi khẩu phần ăn. Điều quan trọng là lựa chọn nguồn đạm phù hợp, kiểm soát khẩu phần và xây dựng chế độ dinh dưỡng cân đối.

Bên cạnh việc lựa chọn thực phẩm, người bệnh cũng nên lưu ý:

• Ăn đa dạng các nhóm thực phẩm để đảm bảo dinh dưỡng.
• Kiểm soát khẩu phần trong mỗi bữa ăn.
• Tăng cường rau xanh và trái cây phù hợp.
• Hạn chế thực phẩm chế biến sẵn, nhiều muối và nhiều đường.
• Không tự ý áp dụng các chế độ ăn quá cực đoan.

Một chế độ ăn cân bằng sẽ giúp duy trì sức khỏe tổng thể, đồng thời hỗ trợ kiểm soát axit uric hiệu quả hơn so với việc chỉ cắt giảm chất đạm.

Ngoài chế độ ăn, cần làm gì để phòng tái phát gout?

Để giảm nguy cơ xuất hiện các cơn gout cấp, người bệnh cần kết hợp chế độ ăn với thay đổi lối sống và tuân thủ điều trị.

Duy trì cân nặng hợp lý

Thừa cân làm tăng nguy cơ tăng axit uric và khiến gout diễn tiến nặng hơn. Giảm cân hợp lý có thể góp phần cải thiện khả năng kiểm soát bệnh.

Tập luyện thường xuyên

Hoạt động thể lực đều đặn giúp cải thiện chuyển hóa, kiểm soát cân nặng và nâng cao sức khỏe tim mạch.

Người bệnh nên lựa chọn các hình thức vận động nhẹ đến vừa như đi bộ, đạp xe hoặc bơi lội. Cần tránh tập luyện quá sức trong giai đoạn đang có cơn gout cấp.

Hạn chế rượu bia

Rượu bia có thể làm giảm khả năng đào thải axit uric và kích thích hình thành các cơn gout cấp. Vì vậy, người bệnh nên hạn chế tối đa hoặc tránh sử dụng nếu có thể.

Theo dõi urat huyết thanh định kỳ

Việc xét nghiệm axit uric giúp đánh giá hiệu quả điều trị và điều chỉnh phác đồ khi cần thiết. Người bệnh nên tái khám đúng lịch hẹn để được theo dõi toàn diện.

Tuân thủ điều trị

Thuốc điều trị gout không chỉ giúp giảm đau trong cơn cấp mà còn hỗ trợ kiểm soát nồng độ axit uric lâu dài khi được chỉ định.

Người bệnh không nên tự ý thay đổi liều, ngừng thuốc hoặc sử dụng các phương pháp truyền miệng thay thế điều trị y khoa.

Khi nào người bệnh gout nên đi khám?

Không phải mọi trường hợp đau khớp đều có thể tự theo dõi tại nhà. Người bệnh nên đến cơ sở y tế nếu gặp các dấu hiệu sau:

• Các cơn gout tái phát nhiều lần trong năm.
• Đau khớp dữ dội, kéo dài hoặc ảnh hưởng sinh hoạt.
• Xuất hiện hạt tophi dưới da.
• Có biểu hiện sưng đau ở nhiều khớp cùng lúc.
• Nghi ngờ sỏi thận hoặc có triệu chứng đường tiết niệu.
• Axit uric tăng kéo dài dù đã điều chỉnh chế độ ăn.
• Điều trị nhưng triệu chứng không cải thiện hoặc ngày càng nặng hơn.

Việc thăm khám đúng thời điểm giúp bác sĩ đánh giá nguyên nhân, theo dõi diễn tiến bệnh và xây dựng kế hoạch điều trị phù hợp, từ đó hạn chế nguy cơ biến chứng lâu dài.

Kiêng chất đạm tuyệt đối vẫn tái phát gout là tình trạng không hiếm gặp bởi axit uric chịu ảnh hưởng của nhiều yếu tố như khả năng bài tiết urat qua thận, di truyền, cân nặng, lối sống và việc tuân thủ điều trị. Thay vì loại bỏ hoàn toàn protein, người bệnh nên xây dựng chế độ ăn cân bằng, lựa chọn nguồn đạm phù hợp, duy trì cân nặng hợp lý, hạn chế rượu bia và tái khám định kỳ theo hướng dẫn của bác sĩ. Kiểm soát gout hiệu quả cần sự kết hợp giữa dinh dưỡng khoa học và điều trị đúng cách, thay vì chỉ dựa vào việc ăn kiêng.