Mất động lực sau đột quỵ: Điều khiến nhiều người bỏ cuộc giữa chừng

Có những ngày người bệnh không còn muốn tập nữa

Nhiều bệnh nhân sau đột quỵ bắt đầu phục hồi chức năng với hy vọng sẽ nhanh chóng trở lại như trước. Nhưng chỉ sau vài tuần, cảm giác thất vọng dễ xuất hiện khi tay chân vẫn yếu, nói chuyện còn khó hoặc mỗi bước đi đều cần người hỗ trợ.

Có người từng rất năng động nhưng sau đột quỵ lại phải học lại từ những việc đơn giản như cầm muỗng hay tự mặc áo. Khi cố gắng mãi mà cơ thể thay đổi quá chậm, họ dễ nghĩ rằng mọi nỗ lực đều vô ích.

Không ít bệnh nhân bỏ tập giữa chừng vì mệt mỏi hoặc chán nản. Một số người còn né tránh giao tiếp vì sợ người khác nhìn thấy sự khác biệt của mình sau bệnh.

Vì sao động lực phục hồi dễ biến mất?

Đột quỵ ảnh hưởng không chỉ đến vận động mà còn tác động mạnh đến tâm lý. Người bệnh thường phải đối mặt với cảm giác mất kiểm soát cuộc sống, mất khả năng lao động hoặc không còn tự chăm sóc bản thân như trước. Bản thân vùng não bị tổn thương (đặc biệt là thùy trán) cũng trực tiếp làm giảm khả năng tạo ra động lực của người bệnh.

Nhiều người đặt mục tiêu quá lớn ngay từ đầu, như mong muốn đi lại bình thường chỉ sau vài tuần. Khi kết quả không như kỳ vọng, họ dễ thất vọng và nghĩ mình “không thể hồi phục nữa”.

Ngoài ra, việc tập luyện lặp đi lặp lại mỗi ngày cũng khiến người bệnh mất kiên nhẫn. Có những động tác phải thực hiện hàng trăm lần mới thấy cải thiện nhỏ, trong khi cơ thể lại thường xuyên đau mỏi và thiếu sức lực.

Điều người bệnh cần không phải là những lời thúc ép

Nhiều gia đình vì lo lắng nên liên tục nhắc người bệnh phải cố gắng hơn, tập nhiều hơn hoặc so sánh với người khác hồi phục nhanh hơn. Điều này đôi khi khiến bệnh nhân thêm áp lực và cảm thấy mình đang làm mọi người thất vọng.

Động lực phục hồi thường đến từ cảm giác bản thân vẫn tiến bộ từng chút một. Chỉ một thay đổi nhỏ như tự đứng dậy lâu hơn hôm qua, tự cầm ly nước hoặc phát âm rõ hơn cũng là dấu hiệu đáng ghi nhận.

Các chuyên gia phục hồi chức năng cho rằng người bệnh cần được khuyến khích bằng những mục tiêu thực tế và phù hợp với từng giai đoạn. Khi đạt được những mục tiêu nhỏ, việc đạt được các mục tiêu nhỏ có thể giúp người bệnh duy trì động lực và hỗ trợ quá trình phục hồi chức năng.

Gia đình có thể giúp người bệnh lấy lại niềm tin như thế nào?

Sự đồng hành của người thân ảnh hưởng rất lớn đến quá trình hồi phục. Một lời động viên đúng lúc hoặc thái độ kiên nhẫn khi người bệnh tập chậm có thể giúp họ bớt mặc cảm hơn rất nhiều.

Thay vì chỉ tập trung vào những điều người bệnh chưa làm được, gia đình nên ghi nhận những tiến bộ dù nhỏ. Việc cho bệnh nhân tham gia vào sinh hoạt hằng ngày trong khả năng cho phép cũng giúp họ cảm thấy mình vẫn có ích.

Không khí tích cực trong gia đình cũng rất quan trọng. Những cuộc trò chuyện bình thường, tiếng cười hoặc việc cùng nhau đi dạo ngắn có thể giúp người bệnh giảm cảm giác cô lập.

Hồi phục sau đột quỵ là hành trình dài nhưng không vô vọng

Nhiều người sau đột quỵ từng nghĩ mình sẽ không thể đi lại hay nói chuyện bình thường nữa, nhưng vẫn cải thiện rõ rệt sau thời gian kiên trì tập luyện. Não bộ có khả năng thích nghi và học lại chức năng nếu được kích thích đúng cách.

Điều quan trọng là người bệnh không nên tự đánh giá thất bại chỉ vì tiến triển chậm. Phục hồi sau đột quỵ thường diễn ra theo từng giai đoạn và mỗi người sẽ có tốc độ khác nhau.

Khi động lực giảm sút kéo dài, người bệnh nên được hỗ trợ tâm lý hoặc trao đổi với bác sĩ phục hồi chức năng để điều chỉnh mục tiêu phù hợp hơn. Trong nhiều trường hợp, chỉ cần tiếp tục thêm một thời gian, những thay đổi tích cực nhỏ đầu tiên sẽ xuất hiện và trở thành lý do để họ tiếp tục cố gắng.

Lưu ý quan trọng cho gia đình: Mất động lực kéo dài có thể là dấu hiệu của trầm cảm sau đột quỵ (một biến chứng y khoa phổ biến do tổn thương não). Hãy liên hệ ngay với bác sĩ điều trị hoặc chuyên gia tâm lý nếu người bệnh có các dấu hiệu cảnh báo nguy hiểm sau:

• Từ chối ăn uống, từ chối uống thuốc điều trị bệnh nền.
• Mất ngủ trầm trọng hoặc ngủ li bì cả ngày.
• Thường xuyên khóc lóc, nói về cái chết hoặc cảm thấy bản thân là gánh nặng không thể cứu vãn.