Mũi xương ức nhô cao là như thế nào? Có nguy hiểm không?

Khi tắm hoặc thay quần áo cho trẻ, một số ba mẹ nhận thấy phần giữa hoặc phía dưới ngực của bé nhô ra rõ hơn bình thường. Tình trạng này có thể khiến gia đình lo lắng trẻ bị dị tật xương hoặc thiếu chất. Tuy nhiên, không phải trường hợp mũi xương ức nhô cao nào cũng là bệnh. Hình dạng lồng ngực còn phụ thuộc vào cấu trúc cơ thể, độ tuổi và sự phát triển của hệ xương.

Mũi xương ức nhô cao là như thế nào?

Xương ức là xương dẹt nằm ở giữa phía trước lồng ngực, nối với các xương sườn thông qua sụn sườn. Phần thấp nhất của xương ức được gọi là mỏm mũi kiếm. Ở một số trẻ, khu vực này có thể nhô ra và dễ nhìn hoặc sờ thấy hơn, nhất là ở trẻ có vóc dáng gầy.

Mũi xương ức nhô cao cần được phân biệt với xương ức gà (pectus carinatum). Đây là một dạng biến dạng thành ngực khiến xương ức và các sụn sườn nhô ra phía trước. Tình trạng có thể xuất hiện từ nhỏ nhưng thường trở nên rõ hơn khi trẻ lớn nhanh, đặc biệt trong giai đoạn dậy thì.

Mức độ nhô có thể khác nhau giữa các trẻ. Có trẻ chỉ nhô nhẹ ở một vùng, trong khi trẻ khác có phần trước lồng ngực nhô rõ hoặc không cân đối hai bên. Việc quan sát bên ngoài không đủ để xác định nguyên nhân, vì vậy trẻ có bất thường rõ về hình dạng lồng ngực nên được bác sĩ thăm khám.

Nguyên nhân mũi xương ức nhô cao

Mũi xương ức hoặc vùng trước lồng ngực nhô cao có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân. Bác sĩ thường dựa vào vị trí nhô, hình dạng thành ngực, độ tuổi, tốc độ phát triển và các triệu chứng đi kèm để đánh giá.

Đặc điểm giải phẫu bình thường

Mỏm mũi kiếm có hình dạng và hướng khác nhau ở mỗi người. Ở trẻ nhỏ hoặc trẻ gầy, phần xương này đôi khi dễ nhìn thấy hoặc sờ thấy dưới da hơn. Nếu trẻ vẫn phát triển bình thường, không đau và không có bất thường khác ở lồng ngực, đây có thể chỉ là một biến thể về hình thể.

Xương ức gà

Xương ức gà là nguyên nhân cần nghĩ đến khi phần xương ức và sụn sườn nhô rõ về phía trước. Nguyên nhân chính xác chưa được xác định hoàn toàn, nhưng tình trạng này liên quan đến sự phát triển bất thường của sụn nối xương sườn với xương ức. Biến dạng thường rõ dần trong giai đoạn trẻ tăng trưởng nhanh. Một số trường hợp có yếu tố gia đình hoặc xuất hiện cùng những bất thường cơ xương khác.

Một số bệnh lý ảnh hưởng đến xương

Một số bệnh lý hoặc rối loạn trong quá trình phát triển xương có thể làm thay đổi hình dạng lồng ngực ở trẻ. Tuy nhiên, không thể xác định nguyên nhân chỉ dựa vào biểu hiện mũi xương ức nhô cao. Nếu tình trạng rõ hoặc kèm các dấu hiệu bất thường khác, ba mẹ nên đưa trẻ đi khám để được đánh giá phù hợp.

Một số tình trạng khác

Biến dạng thành ngực đôi khi có thể đi kèm vẹo cột sống hoặc một số rối loạn mô liên kết và bệnh lý di truyền. Những nguyên nhân này ít gặp hơn và thường có thêm các dấu hiệu khác. Vì vậy, khi lồng ngực của trẻ thay đổi rõ, ngày càng nhô nhiều hoặc không cân đối, việc khám chuyên khoa giúp xác định nguyên nhân chính xác hơn.

Mũi xương ức nhô cao nguy hiểm không?

Mũi xương ức nhô cao có nguy hiểm hay không còn phụ thuộc vào nguyên nhân, mức độ nhô và các triệu chứng đi kèm. Vì khó xác định nguyên nhân chỉ qua quan sát bên ngoài, trẻ nên được bác sĩ thăm khám để đánh giá tình trạng lồng ngực và có hướng theo dõi hoặc xử trí phù hợp nếu cần.

Trường hợp nhẹ thường ít ảnh hưởng sức khỏe

Phần lớn trẻ bị xương ức gà không có tổn thương nghiêm trọng đến tim hoặc phổi. Ở trường hợp nhẹ, vấn đề dễ nhận thấy nhất thường là thay đổi hình dạng lồng ngực. Một số trẻ có thể cảm thấy tự ti khi mặc quần áo, thay đồ hoặc tham gia các hoạt động tập thể. Tác động về tâm lý và hình ảnh cơ thể vì thế cũng cần được gia đình quan tâm.

Có thể xuất hiện khó chịu khi vận động

Một số người bị xương ức gà có thể gặp đau hoặc nhạy cảm ở vùng ngực, khó thở, nhanh mệt hay giảm sức bền khi vận động. Tuy nhiên, các triệu chứng này không đặc hiệu và có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác.

Nếu trẻ khó thở, đau ngực hoặc giảm khả năng vận động, ba mẹ nên đưa trẻ đi khám thay vì cho rằng tất cả triệu chứng đều do hình dạng xương ức.

Cần chú ý khi biến dạng tăng dần

Biến dạng trở nên rõ nhanh trong thời kỳ tăng trưởng, lồng ngực mất cân đối hoặc xuất hiện thêm bất thường về cột sống là những lý do nên đưa trẻ đi đánh giá. Nếu xuất hiện đau ngực dữ dội, khó thở đáng kể, tím tái, ngất hoặc các triệu chứng cấp tính khác, cần được chăm sóc y tế kịp thời. Những biểu hiện này không nên tự quy cho xương ức gà.

Ba mẹ cần làm gì khi bé bị mũi xương ức nhô cao?

Khi nhận thấy bất thường, ba mẹ không nên tự nắn, ép vùng xương nhô hoặc tự chẩn đoán trẻ thiếu canxi. Một số việc dưới đây giúp trẻ được đánh giá và chăm sóc phù hợp hơn:

• Theo dõi hình dạng lồng ngực: Quan sát xem vùng nhô có tăng dần theo thời gian, xuất hiện ở một hay hai bên và có kèm cong vẹo cột sống hay không. Thông tin này hữu ích khi đưa trẻ đi khám.
• Đưa trẻ đi khám nếu bất thường rõ: Bác sĩ có thể khám trực tiếp thành ngực và đánh giá sự phát triển của trẻ. Tùy trường hợp, các thăm dò bổ sung mới được chỉ định, không phải trẻ nào cũng cần chụp chiếu.
• Không tự bổ sung canxi hoặc vitamin D liều cao: Xương ức nhô không đồng nghĩa với thiếu canxi. Việc bổ sung cần dựa trên chế độ ăn, nguy cơ thiếu hụt và hướng dẫn phù hợp của nhân viên y tế.
• Tuân thủ phương pháp điều trị được chỉ định: Với xương ức gà còn mềm và trẻ đang phát triển, nẹp chỉnh hình thành ngực có thể được bác sĩ cân nhắc. Hiệu quả phụ thuộc nhiều yếu tố như độ tuổi, độ cứng thành ngực và mức độ tuân thủ. Phẫu thuật thường dành cho một số trường hợp được lựa chọn.
• Quan tâm đến tâm lý của trẻ: Tránh trêu chọc hoặc thường xuyên nhắc đến hình dạng lồng ngực. Nếu trẻ tự ti, gia đình nên trao đổi tích cực và hỗ trợ trẻ duy trì sinh hoạt phù hợp.

Phòng dị tật xương ức gà ở trẻ

Không phải mọi trường hợp xương ức gà đều có thể phòng ngừa vì nguyên nhân của tình trạng này chưa được hiểu đầy đủ và có thể liên quan đến yếu tố phát triển hoặc di truyền. Do đó, không có chế độ ăn hay bài tập nào được chứng minh có thể ngăn ngừa hoàn toàn xương ức gà. Dù vậy, chăm sóc sức khỏe xương và theo dõi sự phát triển của trẻ vẫn rất quan trọng:

• Duy trì dinh dưỡng cân đối: Cho trẻ ăn đa dạng, phù hợp với độ tuổi và đảm bảo các dưỡng chất cần thiết cho sự phát triển của xương.
• Bổ sung vitamin D đúng hướng dẫn: Không tự ý cho trẻ dùng vitamin D hoặc canxi liều cao khi chưa có chỉ định phù hợp.
• Khuyến khích trẻ vận động: Hoạt động thể chất phù hợp giúp hỗ trợ sức khỏe cơ xương và thể lực.
• Theo dõi sự phát triển của lồng ngực: Nếu xương ức ngày càng nhô hoặc lồng ngực mất cân đối, nên đưa trẻ đi khám để được đánh giá.

Tóm lại, mũi xương ức nhô cao có thể là đặc điểm hình thể bình thường hoặc liên quan đến xương ức gà và một số vấn đề về hệ xương. Ba mẹ không nên tự chẩn đoán trẻ thiếu chất chỉ qua hình dạng lồng ngực. Khi vùng xương nhô ngày càng rõ, không cân đối hoặc đi kèm đau ngực, khó thở hay hạn chế vận động, trẻ nên được bác sĩ đánh giá để xác định nguyên nhân và hướng xử trí phù hợp.