Nắng nóng gay gắt: Dấu hiệu nguy hiểm ở trẻ cần lưu ý

Nắng nóng gay gắt không chỉ khiến trẻ mệt mỏi mà còn có thể dẫn đến rối loạn thân nhiệt, đặc biệt ở trẻ nhỏ, trẻ đang sốt hoặc trẻ vận động ngoài trời lâu. Việc theo dõi biểu hiện bất thường giúp cha mẹ tránh bỏ lỡ thời điểm cần can thiệp y tế.

Nắng nóng gay gắt ảnh hưởng đến sức khỏe của trẻ như thế nào?

Trẻ em dễ bị ảnh hưởng bởi nắng nóng gay gắt do khả năng điều hòa thân nhiệt chưa hoàn thiện. Trẻ cũng thường mải chơi, chưa biết tự nhận ra cơn khát, cảm giác mệt hoặc chóng mặt.

Khi ở lâu trong môi trường nóng, cơ thể trẻ mất nhiều nước và muối khoáng qua mồ hôi. Điều này có thể khiến trẻ mệt lả, chuột rút, kiệt sức vì nóng hoặc nghiêm trọng hơn là sốc nhiệt.

Những tình huống dễ gây nguy hiểm gồm: Chơi ngoài trời giữa trưa, vận động mạnh khi trời oi bức, mặc quần áo quá dày, ở trong phòng kín nóng hoặc ngồi trong xe đang đỗ. Với trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ, cha mẹ cần theo dõi sát hơn vì trẻ chưa thể nói rõ cảm giác khó chịu.

Dấu hiệu nguy hiểm ở trẻ khi trời nắng nóng cần lưu ý

Cha mẹ cần chú ý các biểu hiện bất thường sau khi trẻ ở ngoài trời nóng hoặc trong môi trường oi bức:

• Cần theo dõi: Khát nhiều, môi khô, mệt, đau đầu, chóng mặt, vã mồ hôi, tiểu ít.
• Cần đi khám sớm: Nôn ói, lả người, chuột rút, sốt, thở nhanh, da tái hoặc lạnh ẩm, đặc biệt khi không cải thiện sau 30 - 60 phút đưa vào nơi mát, làm mát và bù nước đúng cách.
• Cần cấp cứu ngay: Lơ mơ, lú lẫn, co giật, ngất, không uống được, da rất nóng hoặc sốt cao.

Với trẻ nhỏ, dấu hiệu có thể là quấy khóc bất thường, bú kém, ngủ li bì hoặc ít linh hoạt. Nếu trẻ không cải thiện sau khi được đưa vào nơi mát và làm mát đúng cách, cha mẹ nên đưa trẻ đến cơ sở y tế.

Phân biệt mất nước, kiệt sức vì nóng và sốc nhiệt ở trẻ

Các tình trạng liên quan đến nắng nóng có thể nằm trên một phổ từ nhẹ đến nặng. Mất nước có thể xuất hiện trước, sau đó tiến triển thành kiệt sức vì nóng nếu trẻ tiếp tục mất nước và muối khoáng. Sốc nhiệt là tình trạng nghiêm trọng, cần được cấp cứu.

Mất nước

Mất nước xảy ra khi lượng nước cơ thể mất đi nhiều hơn lượng được bổ sung. Trẻ có thể khát nhiều, môi khô, lưỡi khô, tiểu ít, nước tiểu sẫm màu hoặc mệt hơn bình thường. Ở trẻ sơ sinh, dấu hiệu có thể là bú kém, khóc ít nước mắt, thóp trũng hoặc ít tã ướt hơn.

Khi nghi trẻ mất nước nhẹ, cha mẹ nên đưa trẻ vào nơi mát và cho uống từng ngụm nhỏ. Không nên cho trẻ uống quá nhanh nếu trẻ đang buồn nôn. Với trẻ nhỏ, trẻ nôn nhiều, tiêu chảy kèm sốt hoặc có dấu hiệu lừ đừ, cần được nhân viên y tế đánh giá.

Kiệt sức vì nóng

Kiệt sức vì nóng thường liên quan đến mất nước và mất muối qua mồ hôi. CDC cho biết tình trạng này có thể gây đau đầu, buồn nôn, chóng mặt, yếu, cáu gắt, khát, đổ mồ hôi nhiều, thân nhiệt tăng và giảm lượng nước tiểu.

Ở trẻ em, cha mẹ có thể thấy trẻ than mệt, đau đầu, chóng mặt, buồn nôn hoặc chuột rút sau khi vận động. Da trẻ có thể lạnh ẩm, tái, vã mồ hôi nhiều, tim đập nhanh hơn. Nếu trẻ không cải thiện sau khi nghỉ ở nơi mát và uống nước đúng cách, cần đưa trẻ đi khám.

Sốc nhiệt

Sốc nhiệt xảy ra khi cơ thể không còn kiểm soát được nhiệt độ. Đây là tình trạng nặng, có thể ảnh hưởng đến não, tim, thận và các cơ quan khác nếu chậm xử trí. Trẻ có thể sốt cao, da rất nóng, lơ mơ, lú lẫn, kích thích, co giật hoặc ngất.

Điểm quan trọng là sốc nhiệt không phải lúc nào cũng đi kèm da khô hoàn toàn. Một số trẻ vẫn có thể đổ mồ hôi sau khi vận động mạnh. Vì vậy, cha mẹ cần chú ý nhiều hơn đến trạng thái tỉnh táo, co giật, ngất, thở bất thường và khả năng uống nước.

Cách sơ cứu khi trẻ có biểu hiện kiệt sức vì nóng hoặc nghi sốc nhiệt

Khi trẻ có dấu hiệu bất thường sau khi ở trong môi trường nóng, cha mẹ cần ưu tiên làm mát và đánh giá mức độ tỉnh táo. Không nên tự ý dùng thuốc hạ sốt để xử trí sốc nhiệt thay cho việc làm mát và đưa trẻ đi cấp cứu.

Cha mẹ có thể thực hiện các bước sau:

• Đưa trẻ vào nơi râm mát, thoáng khí hoặc phòng có điều hòa.
• Nới lỏng quần áo, bỏ bớt áo khoác, mũ hoặc lớp vải dày.
• Cho trẻ nằm nghỉ, theo dõi nhịp thở và mức độ tỉnh táo.
• Lau người bằng khăn mát.
• Quạt nhẹ hoặc dùng điều hòa để hỗ trợ hạ thân nhiệt.
• Cho trẻ uống từng ngụm nước mát nếu trẻ tỉnh và nuốt được.
• Không ép uống nếu trẻ lơ mơ, co giật, nôn nhiều.
• Gọi cấp cứu khi trẻ ngất, co giật, lú lẫn, không uống được hoặc nghi sốc nhiệt.

Nếu trẻ vừa đi nắng về và sốt cao kèm rối loạn ý thức, co giật, da rất nóng hoặc lả người rõ, cha mẹ cần đưa trẻ đi cấp cứu ngay thay vì tiếp tục theo dõi tại nhà.

Phòng ngừa nguy cơ trẻ gặp nguy hiểm trong những ngày nắng nóng gay gắt

Phòng ngừa luôn quan trọng hơn chờ đến khi trẻ có triệu chứng. Trong những ngày nắng nóng gay gắt, cha mẹ nên điều chỉnh lịch sinh hoạt, ăn uống và vận động của trẻ để giảm nguy cơ rối loạn thân nhiệt.

Một số cách phòng ngừa nên áp dụng gồm:

• Cho trẻ uống nước thường xuyên, không chờ đến khi trẻ than khát.
• Tránh cho trẻ chơi ngoài trời trong khung giờ nắng gắt, đặc biệt từ gần trưa đến đầu giờ chiều.
• Ưu tiên quần áo rộng, nhẹ, thấm hút mồ hôi và màu sáng.
• Cho trẻ đội mũ rộng vành, dùng kem chống nắng phù hợp độ tuổi khi ra ngoài.
• Sắp xếp thời gian nghỉ xen kẽ khi trẻ chơi thể thao hoặc hoạt động ngoài trời.
• Chuẩn bị nước uống, khăn lau mồ hôi và nơi nghỉ mát cho trẻ.
• Theo dõi trẻ sơ sinh, trẻ béo phì, trẻ có bệnh tim phổi, hen suyễn hoặc đang sốt kỹ hơn.
• Không để trẻ ở trong xe đang đỗ, dù chỉ trong thời gian ngắn.

EPA lưu ý trẻ em có thể có nguy cơ cao hơn với kiệt sức vì nóng và sốc nhiệt vì trẻ thường chơi ngoài trời nhiều hơn, chưa biết tự giới hạn hoạt động và chưa chủ động bù nước sau thời gian dài ở nơi nóng. Đây là lý do cha mẹ, giáo viên và người chăm sóc cần nhắc trẻ uống nước, nghỉ mát và báo ngay khi thấy mệt.

Với trẻ đi học, cha mẹ nên trao đổi với nhà trường nếu trẻ có bệnh nền hoặc dễ mệt khi trời nóng. Khi trẻ tham gia dã ngoại, thể thao, cắm trại hoặc sinh hoạt ngoài trời, cần chuẩn bị kế hoạch nghỉ ngơi và làm mát phù hợp. Trẻ không nên bị ép vận động khi đã chóng mặt, buồn nôn, đau đầu hoặc lả người.

Nắng nóng gay gắt có thể khiến trẻ mất nước, kiệt sức vì nóng và sốc nhiệt nếu không được phòng ngừa đúng cách. Cha mẹ cần đặc biệt chú ý các dấu hiệu nguy hiểm như lơ mơ, co giật, ngất, không uống được, sốt cao, da rất nóng hoặc thở bất thường. Khi nghi ngờ trẻ đang rơi vào tình trạng nặng, cần đưa trẻ đến cơ sở y tế ngay thay vì tiếp tục tự xử trí tại nhà.