Nghiệm pháp Murphy là gì? Kỹ thuật thực hiện nghiệm pháp Murphy

Nghiệm pháp Murphy là một dấu hiệu quan trọng, thường được sử dụng trong thực hành lâm sàng để hỗ trợ chẩn đoán các bệnh lý túi mật, đặc biệt là viêm túi mật cấp. Đây là một thủ thuật đơn giản, dễ thực hiện tại giường bệnh nhưng lại mang giá trị định hướng cao trong đánh giá ban đầu và quyết định hướng xử trí tiếp theo khi người bệnh xuất hiện triệu chứng đau vùng hạ sườn phải.

Nghiệm pháp Murphy là gì?

Nghiệm pháp Murphy là một kỹ thuật thăm khám lâm sàng quan trọng giúp phát hiện tình trạng viêm túi mật. Dấu hiệu này xuất hiện khi bác sĩ ấn tay vào vùng hạ sườn phải và yêu cầu bệnh nhân hít sâu. Nếu bệnh nhân đột ngột đau và phải ngừng hít vào do đau, nghiệm pháp Murphy được xem là dương tính.

Nghiệm pháp Murphy được đặt theo tên của bác sĩ phẫu thuật người Mỹ - John Benjamin Murphy, người đã mô tả dấu hiệu này trong y học từ cuối thế kỷ XIX.

Vì sao viêm túi mật gây đau khi làm nghiệm pháp Murphy?

Để hiểu rõ cơ chế của nghiệm pháp Murphy, cần biết vị trí của túi mật trong cơ thể.

Túi mật nằm ở mặt dưới của gan, gần vùng hạ sườn phải. Chức năng chính của túi mật là dự trữ và cô đặc mật. Khi túi mật bị viêm, thường do sỏi mật làm tắc đường dẫn mật, thành túi mật sẽ sưng lên và trở nên rất nhạy cảm. Lúc này, chỉ cần một lực ấn nhẹ cũng có thể gây đau.

Khi bệnh nhân hít sâu, cơ hoành sẽ hạ xuống và đẩy gan cùng túi mật di chuyển xuống phía dưới. Nếu bác sĩ đang đặt tay ở vùng này, túi mật viêm sẽ chạm vào bàn tay và gây ra cơn đau đột ngột. Chính phản ứng đau này khiến bệnh nhân phải dừng hít vào giữa chừng.

Kỹ thuật thực hiện nghiệm pháp Murphy

Nghiệm pháp Murphy là một thao tác khám rất đơn giản và chỉ mất thời gian ngắn để thực hiện. Thông thường, bác sĩ sẽ tiến hành theo các bước sau:

• Điều chỉnh tư thế bệnh nhân: Bệnh nhân nằm ngửa và thả lỏng cơ bụng.
• Xác định điểm túi mật: Bác sĩ đứng bên phải bệnh nhân và xác định điểm túi mật. Vị trí này nằm tại giao điểm giữa bờ ngoài của cơ thẳng bụng bên phải và bờ dưới của khung sườn phải.
• Thao tác ấn: Đặt các đầu ngón tay hoặc ngón tay cái lên điểm túi mật. Yêu cầu bệnh nhân thở ra hết sức để bụng mềm, sau đó bác sĩ ấn sâu dần vào trong. Giữ nguyên áp lực tay tại vị trí đó và yêu cầu bệnh nhân hít thật sâu để cơ hoành đẩy túi mật xuống chạm vào đầu ngón tay.

Đánh giá kết quả

Sau khi thực hiện nghiệm pháp Murphy, bác sĩ sẽ dựa vào phản ứng của bệnh nhân để đưa ra nhận định ban đầu:

• Murphy (+): Bệnh nhân đau đến mức phải ngắt nhịp thở. Đây là dấu hiệu điển hình của viêm túi mật cấp.
• Murphy (-): Bệnh nhân hít vào sâu bình thường mà không thấy đau nhói.

Lưu ý khi thực hiện nghiệm pháp

Để tránh sai lệch kết quả và đảm bảo an toàn cho người bệnh, cần lưu ý một số điểm quan trọng khi tiến hành nghiệm pháp:

• Xác định xem gan có to không từ đó xác định điểm túi mật trước khi thực hiện nghiệm pháp.
• Chỉ làm khi nhìn túi mật không to vì túi mật to ấn vào có thể gây vỡ túi mật, mật vào ổ phúc mạc gây viêm phúc mạc mật.

Ý nghĩa của nghiệm pháp Murphy

Nghiệm pháp Murphy thường được sử dụng để phát hiện viêm túi mật cấp - một bệnh lý khá phổ biến của hệ tiêu hóa.

Viêm túi mật cấp thường xảy ra khi sỏi mật làm tắc ống túi mật, khiến mật bị ứ đọng và gây viêm. Bệnh có thể gây ra nhiều triệu chứng khó chịu như:

• Đau vùng hạ sườn phải;
• Đau lan lên vai phải hoặc sau lưng;
• Buồn nôn hoặc nôn;
• Sốt;
• Chán ăn;
• Cảm giác đầy bụng sau khi ăn nhiều dầu mỡ;

Khi bệnh nhân có những triệu chứng này kèm theo nghiệm pháp Murphy dương tính, bác sĩ sẽ nghi ngờ viêm túi mật và chỉ định siêu âm bụng để kiểm tra chính xác hơn.

Khi nào nghiệm pháp Murphy có thể không chính xác?

Mặc dù nghiệm pháp Murphy rất hữu ích, nhưng trong một số trường hợp kết quả có thể không hoàn toàn chính xác.

Một số bệnh lý khác cũng có thể gây đau vùng hạ sườn phải, chẳng hạn như:

• Viêm gan;
• Áp xe gan;
• Viêm màng phổi;
• Loét tá tràng;
• Viêm loét dạ dày;

Ngoài ra, đôi khi bệnh nhân bị viêm túi mật nhưng nghiệm pháp Murphy lại cho kết quả âm tính giả. Điều này có thể xảy ra trong các trường hợp như:

• Người cao tuổi;
• Viêm teo túi mật;
• Bệnh nhân mắc đái tháo đường có tổn thương thần kinh;
• Viêm túi mật hoại tử;

Vì vậy, bác sĩ thường kết hợp nghiệm pháp Murphy với các chỉ định cận lâm sàng khác như siêu âm, xét nghiệm máu hoặc chụp CT để đưa ra chẩn đoán chính xác.

Nghiệm pháp Murphy là một kỹ thuật thăm khám lâm sàng đơn giản, dễ thực hiện và hầu như không tốn chi phí nhưng lại có ý nghĩa quan trọng trong việc định hướng chẩn đoán bệnh lý túi mật. Mặc dù hiện nay y học đã có nhiều kỹ thuật hiện đại như siêu âm hay chụp CT thì nghiệm pháp này vẫn đóng vai trò nền tảng, giúp bác sĩ nhận biết sớm viêm túi mật cấp và kịp thời đưa ra hướng xử trí phù hợp.

Nếu bạn hoặc người thân xuất hiện các triệu chứng như đau vùng hạ sườn phải, kèm theo sốt, buồn nôn hoặc nôn, nên đến cơ sở y tế để được bác sĩ thăm khám và thực hiện các xét nghiệm cần thiết. Việc phát hiện và điều trị sớm sẽ giúp hạn chế nguy cơ biến chứng và bảo vệ sức khỏe tốt hơn.