Người từng đột quỵ tập luyện sao để tránh té ngã?

Vì sao người sau đột quỵ dễ té ngã khi tập luyện?

Nhiều người nghĩ rằng chỉ cần đi lại được là cơ thể đã hồi phục. Thực tế, sau đột quỵ, não bộ có thể vẫn chưa phối hợp tốt giữa mắt, chân và khả năng giữ thăng bằng. Có người bước đi bình thường trong nhà nhưng lại loạng choạng khi đổi hướng, bước lên cầu thang hoặc tập lâu hơn bình thường.

Điều khiến nhiều bệnh nhân chủ quan là cảm giác yếu thường không quá rõ rệt. Họ sợ phụ thuộc vào người thân nên cố tự tập một mình, tự đi bộ ngoài trời hoặc tập quá sức để “nhanh khỏe”. Chính tâm lý nóng vội này làm nguy cơ té ngã tăng lên đáng kể.

Một cú ngã sau đột quỵ không chỉ gây chấn thương. Với người lớn tuổi hoặc có bệnh nền tim mạch, té ngã còn có thể dẫn đến gãy xương, nằm lâu, giảm khả năng phục hồi và ảnh hưởng tinh thần kéo dài.

Những tình huống té ngã thường gặp nhưng dễ bị bỏ qua

Không ít trường hợp té ngã xảy ra ngay trong các hoạt động rất quen thuộc như đứng lên quá nhanh, quay đầu đột ngột hoặc đi bộ khi cơ thể đang mệt. Một số người thấy chân hơi kéo lê nhưng vẫn cố tập tiếp vì nghĩ “rồi sẽ quen”.

Người sau đột quỵ cũng dễ mất thăng bằng hơn khi:

• Tập lúc huyết áp chưa ổn định.
• Mang dép trơn hoặc giày không bám sàn.
• Tập ở nơi thiếu ánh sáng, nền gạch ướt.
• Vừa tập vừa cố nói chuyện hoặc nhìn điện thoại.
• Tự tập một mình khi chưa hồi phục hoàn toàn.

Đáng chú ý, cảm giác chóng mặt nhẹ hoặc chân “không nghe lời” đôi khi xuất hiện trước cú ngã vài phút. Nếu cơ thể có tín hiệu bất thường, nên dừng tập ngay thay vì cố hoàn thành bài tập cho đủ thời gian.

Tập luyện thế nào để an toàn hơn?

Điều quan trọng nhất sau đột quỵ không phải tập thật nhiều, mà là tập đều và đúng khả năng của cơ thể. Người bệnh nên bắt đầu bằng các bài tập phục hồi nhẹ, tăng cường dần thời gian thay vì cố gắng vận động liên tục quá lâu.

Khi tập đi bộ hoặc tập thăng bằng, nên ưu tiên nơi bằng phẳng, có tay vịn hoặc có người hỗ trợ bên cạnh. Nếu từng té ngã trước đó, có thể sử dụng gậy hoặc khung tập đi theo hướng dẫn của nhân viên y tế để giảm nguy cơ mất thăng bằng.

Khởi động kỹ trước khi tập giúp cơ và khớp thích nghi tốt hơn. Sau khi tập, nên nghỉ vài phút trước khi đứng dậy hoặc di chuyển sang hoạt động khác để tránh tụt huyết áp đột ngột.

Nhiều chuyên gia phục hồi chức năng khuyến khích người bệnh tập các bài hỗ trợ giữ thăng bằng như:

• Đi bộ chậm có kiểm soát.
• Đứng chuyển trọng lượng giữa hai chân.
• Tập nâng chân thấp.
• Các bài kéo giãn nhẹ và tập cơ vùng hông, đùi.

Việc tập nên được theo dõi định kỳ để điều chỉnh phù hợp với tiến triển phục hồi của từng người.

Khi nào cần đi khám ngay?

Nếu trong lúc tập xuất hiện các dấu hiệu như nói khó, méo miệng, tê yếu tay chân tăng lên, đau đầu dữ dội hoặc chóng mặt kéo dài, cần đi cấp cứu ngay vì đây có thể là dấu hiệu đột quỵ tái phát.

Ngoài ra, người bệnh cũng nên tái khám nếu thường xuyên mất thăng bằng, té ngã nhiều lần hoặc cảm thấy ngày càng sợ vận động. Tâm lý lo sợ sau té ngã rất phổ biến ở bệnh nhân đột quỵ và có thể khiến họ ngại đi lại, dẫn đến yếu cơ nhanh hơn.

Sự phục hồi sau đột quỵ thường không diễn ra trong vài tuần. Nhưng việc tập luyện an toàn, kiên trì và hiểu rõ giới hạn cơ thể có thể giúp người bệnh lấy lại sự tự tin trong sinh hoạt hằng ngày mà không phải đánh đổi bằng những cú té ngã nguy hiểm.