Những bệnh ngoài da thường gặp mùa mưa bão và cách phòng ngừa

Mùa mưa bão khiến da thường xuyên tiếp xúc với nước, bùn đất, quần áo ẩm và môi trường kém thông thoáng. Đây là những yếu tố có thể làm hàng rào bảo vệ da suy yếu, tăng nguy cơ kích ứng, nhiễm nấm hoặc nhiễm khuẩn. Bên cạnh đó, điều kiện sinh hoạt đông đúc trong mùa mưa bão có thể làm tăng nguy cơ lây lan một số bệnh da truyền nhiễm như ghẻ.

Những bệnh ngoài da thường gặp mùa mưa bão và cách phòng ngừa

Mùa mưa bão làm da dễ ẩm kéo dài, tiếp xúc với nước ô nhiễm và tăng nguy cơ trầy xước. Đây là điều kiện thuận lợi cho một số bệnh ngoài da xuất hiện hoặc tiến triển. Dưới đây là những tình trạng thường gặp cần lưu ý.

Nấm kẽ chân

Nấm kẽ chân thường xuất hiện khi bàn chân và kẽ ngón bị ẩm trong thời gian dài. Người bệnh có thể ngứa, bong tróc, nứt, đỏ rát hoặc thấy da kẽ chân mềm trắng. Nếu da nứt và tiếp tục tiếp xúc với nước bẩn, nguy cơ nhiễm khuẩn có thể tăng. Cần giữ chân sạch, khô và thay tất, giày dép ẩm sớm.

Viêm da tiếp xúc

Viêm da tiếp xúc có thể xảy ra khi da bị kích ứng bởi nước ô nhiễm, bùn đất, xà phòng hoặc chất tẩy rửa. Biểu hiện thường gặp gồm đỏ, ngứa, rát, khô, nứt hoặc nổi mụn nước tại vùng tiếp xúc. Mức độ tổn thương phụ thuộc vào tác nhân và thời gian tiếp xúc. Nếu triệu chứng kéo dài hoặc lan rộng, người bệnh nên đi khám.

Viêm nang lông

Viêm nang lông là tình trạng viêm quanh nang lông, có thể liên quan đến vi khuẩn, nấm hoặc các nguyên nhân khác. Môi trường nóng ẩm, mồ hôi nhiều, ma sát và quần áo bí có thể làm tăng nguy cơ. Tổn thương thường là các nốt đỏ hoặc mụn nhỏ quanh chân lông, đôi khi có mủ, ngứa hoặc đau. Không nên tự nặn vì có thể làm vùng viêm lan rộng hơn.

Chốc lở

Chốc lở là bệnh nhiễm khuẩn da nông, thường liên quan đến tụ cầu hoặc liên cầu. Bệnh có thể khởi phát bằng các nốt nhỏ, mụn nước hoặc mụn mủ, sau đó vỡ ra và đóng vảy. Chốc có khả năng lây qua tiếp xúc trực tiếp hoặc dùng chung khăn, quần áo và vật dụng cá nhân. Người bệnh không nên tự ý dùng kháng sinh khi chưa được tư vấn y tế.

Ghẻ

Ghẻ do cái ghẻ Sarcoptes scabiei ký sinh trên da và không phải do nước mưa trực tiếp gây ra. Điều kiện sinh hoạt đông người hoặc dùng chung đồ cá nhân trong mùa mưa bão có thể tạo thuận lợi cho bệnh lây lan. Triệu chứng điển hình là ngứa nhiều về đêm, kèm mụn nhỏ hoặc rãnh ghẻ ở kẽ tay, cổ tay, bụng, eo, mông hoặc bẹn. Nếu nhiều người trong gia đình cùng có triệu chứng, nên đi khám để được đánh giá và điều trị phù hợp.

Vì sao mùa mưa bão làm tăng nguy cơ mắc bệnh ngoài da?

Mùa mưa bão làm tăng nguy cơ bệnh ngoài da khi da thường xuyên ẩm ướt, tiếp xúc với nước ô nhiễm hoặc bị tổn thương. Một số yếu tố thường gặp gồm:

• Tiếp xúc nước ngập, bùn đất: Nước lũ có thể chứa vi sinh vật, hóa chất và chất thải, làm tăng nguy cơ kích ứng hoặc nhiễm trùng khi da có vết xước.
• Da bị ngâm nước lâu: Da mềm, dễ nứt và tổn thương, đặc biệt ở kẽ tay, kẽ chân và các nếp gấp.
• Quần áo, giày dép ẩm: Tình trạng bí ẩm và ma sát kéo dài tạo điều kiện thuận lợi cho nấm và kích ứng da.
• Vệ sinh hạn chế: Thiếu nước sạch, môi trường ẩm hoặc dùng chung đồ cá nhân có thể làm tăng nguy cơ lây một số bệnh da.
• Da có tổn thương sẵn: Vết cắt, trầy xước hoặc hàng rào da suy yếu khiến vi sinh vật dễ xâm nhập hơn.

Người mắc đái tháo đường, suy giảm miễn dịch hoặc có vấn đề tuần hoàn nên đặc biệt chú ý nếu xuất hiện tổn thương da sau khi tiếp xúc nước ngập.

Cách phòng bệnh ngoài da trong và sau mưa bão

Để giảm nguy cơ mắc bệnh ngoài da, cần hạn chế tiếp xúc với nước ô nhiễm, giữ da sạch và khô, đồng thời bảo vệ các vùng da đang bị tổn thương. Một số biện pháp nên thực hiện gồm:

• Hạn chế lội nước ngập: Tránh tiếp xúc trực tiếp với nước lũ, nước tù đọng khi không cần thiết. Nếu buộc phải tiếp xúc, nên sử dụng ủng, găng tay và phương tiện bảo hộ phù hợp.
• Làm sạch và lau khô da: Sau khi tiếp xúc với nước bẩn, rửa vùng da tiếp xúc bằng nước sạch và xà phòng phù hợp, với vết thương hở, cần làm sạch nhẹ nhàng và tránh chà xát.
• Thay đồ ẩm ướt: Không mặc quần áo, tất hoặc giày dép ướt trong thời gian dài. Đồ đã tiếp xúc nước ngập cần được giặt sạch và làm khô trước khi sử dụng lại.
• Bảo vệ vết thương hở: Che phủ vết cắt, trầy xước bằng băng phù hợp và hạn chế để vết thương tiếp xúc với nước lũ.
• Không dùng chung đồ cá nhân: Tránh dùng chung khăn, quần áo hoặc chăn ga với người đang mắc bệnh da có khả năng lây.
• Giữ nơi ở khô thoáng: Vệ sinh môi trường sau khi nước rút, phơi khô đồ dùng và hạn chế để quần áo, giày dép ẩm trong phòng.
• Không gãi hoặc làm tổn thương da: Gãi có thể gây trầy xước và làm tăng nguy cơ nhiễm trùng.

Với trẻ nhỏ, nên hạn chế cho trẻ chơi trong nước ngập, bùn đất và kiểm tra da sau khi tiếp xúc với môi trường ẩm bẩn để phát hiện tổn thương sớm.

Nên làm gì khi da xuất hiện tổn thương sau khi lội nước?

Khi da ngứa, đỏ, bong tróc hoặc nổi mụn sau khi tiếp xúc nước ngập, cần làm sạch vùng da và tránh tiếp xúc thêm với nguồn nước ô nhiễm. Một số bước chăm sóc ban đầu gồm:

• Rửa sạch và lau khô da: Dùng nước sạch và xà phòng phù hợp, tránh chà xát mạnh lên vùng đang tổn thương.
• Giữ vùng da thông thoáng: Thay quần áo, tất và giày dép ướt, đặc biệt chú ý giữ khô các kẽ chân.
• Không chọc hoặc nặn tổn thương: Làm vỡ mụn nước, mụn mủ có thể tăng nguy cơ nhiễm trùng.
• Không tự ý dùng thuốc: Thuốc chống nấm, kháng sinh, corticoid hoặc thuốc trị ghẻ cần được sử dụng đúng nguyên nhân và chỉ định.

Nếu có vết thương sâu, vết đâm xuyên hoặc vết thương dính đất, bùn, nên đến cơ sở y tế để được xử trí và đánh giá nhu cầu tiêm phòng uốn ván. Người chưa rõ lịch sử tiêm có thể liên hệ Tiêm chủng Long Châu để được tư vấn và đặt lịch tiêm phù hợp.

Khi nào cần đi khám vì tổn thương da mùa mưa?

Người bệnh nên đi khám nếu tổn thương da có dấu hiệu nhiễm trùng, tiến triển nặng hoặc không cải thiện sau khi chăm sóc tại nhà. Các dấu hiệu cần lưu ý gồm:

• Vùng da sưng, nóng, đỏ hoặc đau tăng dần.
• Có mủ, chảy dịch hoặc tổn thương lan rộng nhanh.
• Sốt, rét run, mệt nhiều.
• Vết thương sâu, bị vật sắc nhọn đâm hoặc còn dị vật.
• Tổn thương không cải thiện dù đã giữ sạch và khô.
• Ngứa nhiều về đêm hoặc nhiều người sống cùng nhà có triệu chứng tương tự.
• Người mắc đái tháo đường, suy giảm miễn dịch hoặc bệnh tuần hoàn xuất hiện vết loét, sưng đỏ.

Nếu không xác định được nguyên nhân tổn thương, người bệnh cũng nên thăm khám để được chẩn đoán và điều trị phù hợp, tránh tự ý dùng kháng sinh, corticoid hoặc thuốc chống nấm.

Hiểu rõ những bệnh ngoài da thường gặp mùa mưa bão và cách phòng ngừa giúp chủ động bảo vệ da trước môi trường ẩm và nước ngập ô nhiễm. Hạn chế lội nước bẩn, giữ da sạch và khô, bảo vệ vết thương và không tự dùng thuốc khi chưa rõ nguyên nhân là những nguyên tắc quan trọng. Khi tổn thương lan rộng, có mủ, đau tăng hoặc kèm sốt, nên thăm khám để được chẩn đoán và xử trí phù hợp.