Phân biệt đột quỵ xuất huyết và nhồi máu não: Trì hoãn hoặc xử lý sai có thể làm chậm thời gian cứu não

Nhồi máu não: Khi mạch máu bị tắc và não thiếu oxy

Nhồi máu não xảy ra khi một cục máu đông làm tắc dòng máu lên não. Khi đó, tế bào não không nhận đủ oxy và dưỡng chất, bắt đầu tổn thương chỉ sau vài phút.

Đây là dạng đột quỵ phổ biến nhất. Nhiều trường hợp xảy ra ở người có các yếu tố nguy cơ như tăng huyết áp, rối loạn mỡ máu, tiểu đường hoặc rung nhĩ.

Các triệu chứng thường xuất hiện đột ngột nhưng có thể diễn tiến tương đối “êm”. Người bệnh có thể cảm thấy yếu tay chân một bên, nói khó, méo miệng hoặc nhìn mờ.

Điểm quan trọng là nhồi máu não có “thời gian vàng” điều trị khoảng 3 - 4,5 giờ. Nếu được can thiệp kịp thời, khả năng phục hồi chức năng não có thể cải thiện đáng kể.

Xuất huyết não: Khi mạch máu vỡ và máu tràn vào nhu mô não

Khác với nhồi máu não, xuất huyết não xảy ra khi mạch máu trong não bị vỡ, khiến máu chảy vào mô não và tạo áp lực lên các vùng xung quanh.

Nguyên nhân phổ biến nhất là tăng huyết áp kéo dài làm thành mạch yếu đi. Ngoài ra, dị dạng mạch máu hoặc chấn thương cũng có thể gây ra tình trạng này.

Các triệu chứng thường xuất hiện dữ dội và nhanh hơn so với nhồi máu não. Người bệnh có thể đột ngột đau đầu dữ dội, buồn nôn, nôn ói hoặc mất ý thức.

Trong nhiều trường hợp, xuất huyết não tiến triển rất nhanh và cần được xử trí cấp cứu ngay lập tức.

Vì sao người nhà khó phân biệt hai dạng đột quỵ?

Trong thực tế, cả hai dạng đột quỵ đều có những dấu hiệu chung như méo miệng, yếu tay chân hoặc nói khó. Điều này khiến người xung quanh khó xác định chính xác loại đột quỵ.

Ngay cả bác sĩ cũng cần chụp CT hoặc MRI não để phân biệt rõ giữa xuất huyết và nhồi máu. Việc chẩn đoán đúng rất quan trọng vì phương pháp điều trị của hai dạng hoàn toàn khác nhau.

Ví dụ, thuốc tiêu sợi huyết có thể được dùng trong nhồi máu não nhưng lại chống chỉ định tuyệt đối trong xuất huyết não.

Quy tắc FAST giúp nhận biết đột quỵ nhanh

Một cách đơn giản để người nhà nhận biết đột quỵ là quy tắc FAST:

F – Face (khuôn mặt)

Khuôn mặt bị lệch hoặc méo miệng khi cười.

A – Arm (tay)

Yếu hoặc tê một bên tay chân.

S – Speech (lời nói)

Nói khó, nói ngọng hoặc không hiểu lời nói.

T – Time (thời gian)

Nếu xuất hiện bất kỳ dấu hiệu nào, cần gọi cấp cứu hoặc đưa người bệnh đến bệnh viện hoặc ngay lập tức.

Những dấu hiệu chung cần nghi ngờ đột quỵ

Dù là xuất huyết hay nhồi máu, cơ thể thường có những dấu hiệu cảnh báo tương tự. Việc nhận biết sớm giúp người bệnh được đưa đến bệnh viện kịp thời.

Một số dấu hiệu điển hình gồm:

• Méo miệng hoặc khuôn mặt lệch sang một bên;
• Yếu hoặc tê tay chân, thường ở một bên cơ thể;
• Nói khó, nói ngọng hoặc không hiểu lời nói;
• Chóng mặt, mất thăng bằng;
• Đau đầu dữ dội bất thường.

Khi những dấu hiệu này xuất hiện đột ngột, điều quan trọng nhất là gọi cấp cứu ngay lập tức.

Thời gian quyết định khả năng hồi phục

Các chuyên gia thần kinh thường nhắc đến câu nói quen thuộc: “thời gian là não”. Mỗi phút trôi qua trong cơn đột quỵ, hàng triệu tế bào não có thể bị tổn thương.

Việc gọi cấp cứu hoặc đưa người bệnh đến bệnh viện càng sớm càng giúp tăng cơ hội điều trị hiệu quả.

Bên cạnh đó, kiểm soát các yếu tố nguy cơ như tăng huyết áp, tiểu đường, rối loạn mỡ máu và duy trì lối sống lành mạnh cũng đóng vai trò quan trọng trong phòng ngừa đột quỵ.

Chỉ cần hiểu rõ những dấu hiệu cảnh báo và phản ứng kịp thời, nhiều trường hợp đột quỵ có thể được xử trí sớm, giảm nguy cơ tàn phế lâu dài.