Phẫu thuật u xơ thần kinh: Khi nào cần thực hiện và có nguy hiểm không?

Phẫu thuật u xơ thần kinh thường được cân nhắc khi khối u gây đau, chèn ép thần kinh hoặc cơ quan lân cận, ảnh hưởng vận động và chức năng. Tuy nhiên, không phải trường hợp nào cũng phù hợp để phẫu thuật, đặc biệt với u dạng đám rối ở bệnh nhân u xơ thần kinh típ 1 (NF1) vì khối u có thể lan rộng và bao quanh dây thần kinh, mạch máu. Cùng tìm hiểu khi nào cần phẫu thuật qua bài viết dưới đây.

Phẫu thuật u xơ thần kinh là gì?

Phẫu thuật u xơ thần kinh là phương pháp loại bỏ toàn bộ hoặc một phần khối u khi chúng gây đau, biến dạng hoặc ảnh hưởng đến chức năng cơ thể. U xơ thần kinh (neurofibroma) thường là khối u lành tính xuất phát từ dây thần kinh, đặc biệt ở người mắc NF1 có thể xuất hiện nhiều vị trí khác nhau.

Không phải trường hợp nào cũng cần phẫu thuật. Với khối u nhỏ, ổn định và không gây triệu chứng, bác sĩ thường chỉ định theo dõi định kỳ. Ngược lại, phẫu thuật sẽ được cân nhắc nếu khối u chèn ép, hạn chế vận động hoặc ảnh hưởng rõ rệt đến chất lượng sống.

Khi nào u xơ thần kinh cần phẫu thuật?

Không phải tất cả u xơ thần kinh đều cần phẫu thuật. Việc cân nhắc can thiệp phụ thuộc vào nhiều yếu tố như vị trí, kích thước, tốc độ phát triển của khối u, mức độ ảnh hưởng đến chức năng và các triệu chứng đi kèm. Bác sĩ sẽ đánh giá từng trường hợp để cân nhắc giữa lợi ích của phẫu thuật và nguy cơ tổn thương các cấu trúc thần kinh hoặc mô lân cận.

Khối u gây đau hoặc khó chịu kéo dài

U xơ thần kinh có thể gây đau hoặc khó chịu, đặc biệt khi khối u chèn ép dây thần kinh và các mô xung quanh. Nếu triệu chứng kéo dài, tăng dần hoặc ảnh hưởng đáng kể đến sinh hoạt và chất lượng cuộc sống, phẫu thuật có thể được cân nhắc sau khi đánh giá đầy đủ.

Khối u gây chèn ép và ảnh hưởng chức năng

Khi khối u phát triển gần dây thần kinh, mạch máu hoặc các cơ quan quan trọng, sự chèn ép có thể làm xuất hiện các biểu hiện như:

• Tê hoặc giảm cảm giác;
• Yếu cơ;
• Hạn chế vận động;
• Suy giảm chức năng của cơ quan hoặc cấu trúc bị ảnh hưởng.

Trong những trường hợp này, phẫu thuật có thể được xem xét nhằm loại bỏ hoặc giảm thể tích khối u, qua đó hạn chế tình trạng chèn ép và bảo tồn chức năng khi có thể.

Khối u gây biến dạng hoặc ảnh hưởng đáng kể đến thẩm mỹ

Các u nằm ở vùng dễ quan sát như mặt, cổ hoặc các chi có thể gây biến dạng, đặc biệt khi có kích thước lớn hoặc số lượng nhiều. Nếu tổn thương ảnh hưởng đáng kể đến chức năng, ngoại hình, sinh hoạt hoặc tâm lý của người bệnh, bác sĩ có thể cân nhắc phẫu thuật cắt bỏ, giảm khối u hoặc kết hợp các phương pháp tạo hình phù hợp.

Khối u phát triển nhanh hoặc xuất hiện những thay đổi bất thường

Khối u tăng kích thước nhanh, xuất hiện đau mới hoặc đau tăng dần, thay đổi tính chất hay kèm theo các triệu chứng thần kinh mới cần được đánh giá sớm.

Đặc biệt ở người mắc u xơ thần kinh típ 1 (NF1), những biểu hiện bất thường ở khối u cần được thăm khám để loại trừ khả năng u vỏ tế bào thần kinh ngoại vi ác tính (malignant peripheral nerve sheath tumor - MPNST). Tuy nhiên, các dấu hiệu này không đồng nghĩa với ung thư và cần được đánh giá bởi bác sĩ chuyên khoa kết hợp với các phương tiện chẩn đoán phù hợp.

Khi nào có thể chưa cần phẫu thuật?

Nếu u xơ thần kinh không gây triệu chứng đáng kể, không ảnh hưởng chức năng và không có những dấu hiệu gợi ý tiến triển bất thường, người bệnh có thể được theo dõi định kỳ thay vì phẫu thuật ngay.

Tùy từng trường hợp, quá trình theo dõi có thể bao gồm:

• Khám lâm sàng định kỳ.
• Theo dõi sự thay đổi về kích thước và đặc điểm của khối u.
• Đánh giá sự xuất hiện hoặc thay đổi của triệu chứng đau.
• Kiểm tra chức năng thần kinh.
• Thực hiện các phương tiện chẩn đoán hình ảnh, chẳng hạn MRI, khi có chỉ định.

Theo dõi giúp bác sĩ phát hiện sớm những thay đổi cần can thiệp, đồng thời tránh các phẫu thuật không cần thiết. Điều này đặc biệt quan trọng đối với những khối u nằm gần dây thần kinh, mạch máu hoặc các cấu trúc quan trọng, nơi phẫu thuật có thể đi kèm nguy cơ tổn thương chức năng.

Phẫu thuật u xơ thần kinh có nguy hiểm không?

Phẫu thuật u xơ thần kinh cũng có những nguy cơ nhất định như các phẫu thuật khác. Tuy nhiên, mức độ nguy cơ không giống nhau ở mọi người bệnh mà phụ thuộc vào vị trí, kích thước, đặc điểm của khối u và mức độ liên quan với dây thần kinh, mạch máu hoặc các cơ quan quan trọng xung quanh.

Nhìn chung, khối u nằm nông và khu trú có thể thuận lợi hơn cho phẫu thuật. Ngược lại, những khối u nằm sâu, kích thước lớn hoặc liên quan chặt chẽ với các cấu trúc quan trọng có thể khiến quá trình phẫu thuật phức tạp hơn.

Tùy từng trường hợp, các vấn đề hoặc biến chứng có thể gặp bao gồm:

• Chảy máu;
• Nhiễm trùng vết mổ;
• Đau sau phẫu thuật;
• Tổn thương dây thần kinh;
• Tê, giảm hoặc thay đổi cảm giác;
• Yếu cơ hoặc ảnh hưởng đến khả năng vận động;
• Sẹo hoặc thay đổi về thẩm mỹ;
• Khối u còn sót sau phẫu thuật hoặc xuất hiện trở lại.

Trong đó, tổn thương thần kinh là một vấn đề đặc biệt cần được cân nhắc khi khối u xuất phát từ hoặc liên quan chặt chẽ với dây thần kinh. Mức độ ảnh hưởng phụ thuộc vào vị trí của khối u và các cấu trúc thần kinh liên quan.

Chăm sóc sau phẫu thuật u xơ thần kinh

Chăm sóc và theo dõi sau phẫu thuật là một phần quan trọng của quá trình điều trị u xơ thần kinh. Việc tuân thủ hướng dẫn của bác sĩ giúp vết mổ phục hồi thuận lợi, hỗ trợ phục hồi chức năng và phát hiện sớm những vấn đề bất thường sau mổ.

Chăm sóc vết mổ

Người bệnh cần chăm sóc vết mổ theo đúng hướng dẫn của bác sĩ hoặc nhân viên y tế. Tùy loại phẫu thuật và vị trí vết mổ, cách chăm sóc có thể khác nhau.

Một số nguyên tắc thường được lưu ý gồm:

• Giữ vết mổ sạch và chăm sóc theo hướng dẫn;
• Thay băng theo chỉ định nếu cần;
• Không tự ý bôi thuốc, kem hoặc các sản phẩm khác lên vết mổ khi chưa được hướng dẫn;
• Tránh tác động mạnh, cọ xát hoặc làm tổn thương vùng vừa phẫu thuật;
• Theo dõi những thay đổi bất thường tại vết mổ.

Người bệnh nên thực hiện theo hướng dẫn cụ thể được cung cấp khi xuất viện vì thời điểm có thể tắm, thay băng hoặc để vết mổ tiếp xúc với nước có thể khác nhau tùy từng trường hợp.

Theo dõi các dấu hiệu bất thường

Trong thời gian hồi phục, cần chú ý đến tình trạng vết mổ cũng như những thay đổi về cảm giác và vận động.

Người bệnh nên liên hệ với cơ sở y tế hoặc bác sĩ điều trị nếu xuất hiện các biểu hiện bất thường như:

• Sốt;
• Vết mổ sưng, nóng hoặc đỏ tăng lên;
• Chảy dịch, mủ hoặc chảy máu bất thường tại vết mổ;
• Đau tăng rõ rệt hoặc không cải thiện theo dự kiến;
• Xuất hiện tê, giảm cảm giác hoặc yếu cơ mới;
• Khó vận động hoặc khả năng vận động giảm so với trước.

Một số biểu hiện có thể cần được đánh giá sớm hơn tùy vị trí phẫu thuật và tình trạng cụ thể của người bệnh. Vì vậy, khi xuất viện, người bệnh nên biết rõ những dấu hiệu nào cần liên hệ bác sĩ và trong trường hợp nào cần đến cơ sở y tế ngay.

Vận động và phục hồi chức năng

Thời điểm và mức độ vận động sau phẫu thuật phụ thuộc vào vị trí khối u, phạm vi can thiệp và chức năng thần kinh sau mổ. Người bệnh nên tăng dần hoạt động theo hướng dẫn của bác sĩ, đồng thời tránh những hoạt động có thể ảnh hưởng đến vùng vừa phẫu thuật.

Nếu khối u liên quan đến dây thần kinh hoặc phẫu thuật ảnh hưởng đến vận động của chi, bác sĩ có thể chỉ định vật lý trị liệu và phục hồi chức năng. Mục tiêu có thể bao gồm duy trì hoặc cải thiện sức cơ, tầm vận động, khả năng phối hợp và chức năng sinh hoạt.

Sử dụng thuốc sau phẫu thuật

Người bệnh cần sử dụng thuốc theo đơn và hướng dẫn của bác sĩ. Không nên tự ý tăng, giảm liều, ngừng thuốc hoặc sử dụng thêm thuốc và các sản phẩm khác nếu chưa trao đổi với nhân viên y tế.

Nếu xuất hiện tác dụng không mong muốn hoặc có vấn đề trong quá trình sử dụng thuốc, người bệnh nên liên hệ với bác sĩ hoặc cơ sở điều trị để được hướng dẫn phù hợp.

Tái khám và theo dõi lâu dài

Tái khám đúng lịch giúp bác sĩ đánh giá tình trạng vết mổ, mức độ hồi phục và chức năng thần kinh sau phẫu thuật. Kết quả giải phẫu bệnh, nếu có, cũng có thể được trao đổi trong các lần tái khám để định hướng kế hoạch theo dõi hoặc điều trị tiếp theo.

Một số người bệnh có thể cần được theo dõi lâu dài, đặc biệt khi khối u không thể loại bỏ hoàn toàn, có nhiều tổn thương hoặc cần tiếp tục đánh giá chức năng thần kinh.

Điều trị u xơ thần kinh dạng đám rối khi không thể phẫu thuật hoàn toàn

Không phải tất cả u xơ thần kinh dạng đám rối đều có thể loại bỏ hoàn toàn bằng phẫu thuật. Với một số bệnh nhân mắc u xơ thần kinh típ 1 (NF1), khối u gây triệu chứng nhưng không thể phẫu thuật hoàn toàn do liên quan đến các dây thần kinh hoặc cấu trúc quan trọng, bác sĩ có thể cân nhắc các phương pháp điều trị khác.

Selumetinib là một hoạt chất thuộc nhóm thuốc ức chế MEK, có thể được bác sĩ cân nhắc ở những bệnh nhân NF1 có u xơ thần kinh dạng đám rối gây triệu chứng và không thể phẫu thuật hoàn toàn. Thuốc tác động vào đường truyền tín hiệu MEK, từ đó giúp kiểm soát sự phát triển của khối u ở những bệnh nhân phù hợp.

Người bệnh có nhu cầu tìm hiểu thêm về hoạt chất selumetinib, chỉ định, cách sử dụng và những lưu ý khi điều trị có thể tham khảo thông tin tại Nhà thuốc Long Châu. Selumetinib là thuốc kê đơn và cần được bác sĩ chuyên khoa đánh giá, chỉ định cũng như theo dõi trong quá trình sử dụng.

Phẫu thuật u xơ thần kinh là một phương pháp điều trị quan trọng nhưng không phải ai cũng cần áp dụng. Quyết định mổ phụ thuộc vào vị trí, kích thước, triệu chứng và mức độ ảnh hưởng của khối u đến dây thần kinh, mạch máu hoặc cơ quan lân cận.

Ở bệnh nhân NF1 có u dạng đám rối, phẫu thuật thường phức tạp do khối u lan rộng theo nhiều nhánh thần kinh. Nếu không thể cắt bỏ hoàn toàn nhưng khối u gây triệu chứng, bác sĩ có thể cân nhắc thuốc điều trị đích như ức chế MEK. Người bệnh nên thăm khám tại cơ sở chuyên khoa để được đánh giá và lựa chọn phương pháp phù hợp, thay vì tự quyết định dựa trên kích thước khối u.