Rát lưỡi: Nguyên nhân và cách xử lý

Nhiều người bị nhiệt miệng thường có cảm giác rát lưỡi kèm theo. Tuy nhiên, nguyên nhân gây ra tình trạng rát lưỡi không chỉ có nhiệt miệng. Những thông tin tiếp theo đây sẽ giúp bạn hiểu rõ hơn về các nguyên nhân phổ biến của tình trạng rát lưỡi cùng cách xử lý khi bị rát lưỡi.

Rát lưỡi là gì?

Rát lưỡi là cảm giác nóng rát hoặc ngứa ran trên lưỡi gây khó chịu mặc dù không có dấu hiệu kích ứng hoặc tổn thương rõ ràng trên các vùng bị ảnh hưởng. Rát lưỡi có thể gây ảnh hưởng đến các bộ phận khác của miệng, chẳng hạn như nướu, môi và vòm miệng.

Dưới đây là một số triệu chứng người bị rát lưỡi có thể gặp:

• Đau rát lưỡi kéo dài;
• Tê hoặc mất cảm giác ở lưỡi;
• Đỏ hoặc cảm giác nóng ở lưỡi, có biểu hiện bị viêm;
• Thay đổi vị giác hoặc cảm giác như có sự hiện diện của vị kim loại trong miệng.

Những triệu chứng này có thể khác nhau về mức độ và diễn biến trầm trọng hơn trong ngày, khiến việc ăn uống, nói chuyện trở nên khó chịu và khó khăn.

Nguyên nhân gây rát lưỡi

Nguyên nhân chính xác gây rát lưỡi hiện vẫn chưa được xác định rõ, có thể là do sự kết hợp của nhiều yếu tố. Cụ thể:

• Tình trạng nhiệt miệng xuất hiện ở lưỡi sẽ khiến lưỡi đau rát, gây cản trở đến việc ăn uống.
• Thay đổi nội tiết tố, đặc biệt ở phụ nữ mãn kinh.
• Thiếu hụt dinh dưỡng, chẳng hạn như thiếu vitamin B12, kẽm hoặc sắt.
• Thói quen chăm sóc răng miệng, chẳng hạn như cạo lưỡi quá nhiều hoặc sử dụng một số sản phẩm chăm sóc răng miệng không phù hợp. Một số trường hợp răng giả không vừa vặn cũng có thể gây rát lưỡi, khó chịu.
• Phản ứng dị ứng hoặc nhạy cảm với thực phẩm, đồ uống hoặc sản phẩm vệ sinh răng miệng.
• Hội chứng rát miệng gây đau rát đầu lưỡi hoặc vòm miệng, chủ yếu gặp ở phụ nữ mãn kinh, người trên 60 tuổi.
• Tổn thương thần kinh hoặc rối loạn chức năng.
• Ngoài những nguyên nhân kể trên, các vấn đề như viêm lưỡi, lưỡi bản đồ,... cũng có thể gây ra triệu chứng đau rát lưỡi kèm theo biểu hiện lưỡi sưng tấy, thay đổi màu sắc,...

Nguyên nhân gây ra tình trạng rát lưỡi có thể lành tính nhưng cũng có nguyên nhân khác lại báo hiệu cho chúng ta biết các vấn đề sức khỏe tiềm ẩn nghiêm trọng hơn. Điều cần thiết là bạn phải đi khám bác sĩ chuyên khoa để đánh giá và chẩn đoán toàn diện, đặc biệt nếu các triệu chứng vẫn tồn tại hoặc xấu đi theo thời gian.

Nên làm gì khi bị rát lưỡi do vết thương hoặc nhiệt miệng?

Cảm giác nóng rát trên lưỡi có thể khiến bạn khó chịu, chỉ muốn nhanh chóng tìm ra giải pháp để cải thiện tình trạng này. Dưới đây là một số biện pháp giúp làm giảm triệu chứng, thúc đẩy lưỡi nhanh chóng phục hồi mà bạn có thể tham khảo áp dụng:

Súc miệng bằng dung dịch baking soda

Để giảm đau và sưng do rát lưỡi, bạn có thể thử súc miệng bằng hỗn hợp nước ấm và baking soda. Hòa tan một muỗng cà phê baking soda trong nửa cốc nước ấm và súc miệng bằng dung dịch này.

Súc miệng bằng nước muối loãng

Súc miệng bằng nước muối là một phương pháp đã được thử nghiệm qua thời gian để làm dịu cơn đau miệng và giảm viêm. Hòa tan một thìa cà phê muối vào một cốc nước ấm và súc miệng nhiều lần trong ngày để giúp giảm bớt sự khó chịu.

Biện pháp tự nhiên

Mật ong và dầu dừa đều có đặc tính kháng khuẩn có thể hỗ trợ chữa lành vết đau rát lưỡi. Thoa mật ong trực tiếp lên vùng bị ảnh hưởng hoặc uống một tách trà ấm với mật ong để giảm đau. Tương tự, dầu dừa có thể được bôi tại chỗ hoặc súc quanh miệng để thúc đẩy quá trình lành vết thương và giảm bớt sự khó chịu.

Bị rát lưỡi khi nào nên đi khám bác sĩ?

Lưỡi tham gia vào rất nhiều hoạt động hàng ngày. Do đó, khi bị đau rát lưỡi chắc chắn bạn sẽ vô cùng khó chịu, sinh hoạt lẫn giao tiếp đều bị cản trở. Nếu không muốn tình trạng rát lưỡi cứ kéo dài thì bạn cần biết khi nào nên đi khám bác sĩ.

• Khi cơn đau rát lưỡi ngày càng tiến triển hoặc không có dấu hiệu thuyên giảm trong vài tuần, bạn nên đi khám tại các cơ sở y tế uy tín để được bác sĩ đánh giá toàn diện xem liệu triệu chứng này có phải dấu hiệu cảnh báo bệnh lý nào đó hay không.
• Khi xuất hiện triệu chứng bất thường ở lưỡi, bạn tuyệt đối không nên chủ quan với bất kỳ thay đổi nào vì đây có thể là dấu hiệu cảnh báo sớm một bệnh lý nào đó. Bạn cần đi khám sớm để được chẩn đoán và điều trị kịp thời, tránh trường hợp xảy ra biến chứng khó lường.
• Bác sĩ sẽ khai thác bệnh sử và thăm khám khoang miệng, trường hợp nghi ngờ triệu chứng rát lưỡi có liên quan đến việc chăm sóc răng miệng thì sẽ hướng dẫn bạn cách xử lý, có thể kê toa thuốc giảm đau và sản phẩm chăm sóc chuyên dụng. Nếu cần thiết, bác sĩ có thể chỉ định xét nghiệm máu để kiểm tra xem có xuất phát từ nguyên nhân thiếu máu hoặc thiếu dinh dưỡng gây ra rát lưỡi hay không.
• Ngoài ra, nếu phát hiện tổn thương nghi ngờ tiền ung thư hoặc ung thư thì bác sĩ sẽ chỉ định tiến hành làm sinh thiết để xác định chính xác.

Cách phòng ngừa rát lưỡi

Không phải mọi trường hợp rát lưỡi đều có thể phòng ngừa hoàn toàn vì đây là một triệu chứng có nhiều nguyên nhân. Đặc biệt với hội chứng rát miệng nguyên phát (Burning Mouth Syndrome – BMS), hiện chưa có biện pháp phòng ngừa đặc hiệu đã được chứng minh. Tuy nhiên, có thể giảm nguy cơ kích ứng và hạn chế triệu chứng nặng lên bằng một số cách sau.

Hạn chế các yếu tố gây kích ứng

Tránh thức ăn quá nóng, cay, nhiều acid hoặc có kết cấu thô cứng nếu chúng làm triệu chứng nặng hơn. Đồng thời, nên hạn chế rượu bia, nước súc miệng chứa cồn và các sản phẩm thuốc lá vì những yếu tố này có thể làm tăng kích ứng niêm mạc miệng.

Giữ ẩm khoang miệng

Uống đủ nước trong ngày để hạn chế khô miệng. Khi có cảm giác khô hoặc rát, có thể dùng đồ uống mát, ngậm đá nhỏ hoặc nhai kẹo cao su không đường để giúp giảm khó chịu.

Tránh sang chấn trong khoang miệng

Nếu thường xuyên bị loét miệng hoặc niêm mạc nhạy cảm, nên tránh thức ăn cứng, sắc cạnh hoặc có tính mài mòn. Răng giả hoặc phục hình nha khoa nếu không vừa vặn, gây cọ xát cũng nên được nha sĩ kiểm tra và điều chỉnh.

Không tự ý bổ sung vi chất

Không nên tự bổ sung vitamin B12, sắt, kẽm hoặc các vi chất khác chỉ vì có cảm giác rát lưỡi. Nếu triệu chứng kéo dài hoặc tái diễn, cần xác định nguyên nhân trước khi bổ sung để tránh sử dụng không cần thiết hoặc che lấp bệnh lý nền.

Vệ sinh răng miệng nhẹ nhàng

Duy trì vệ sinh răng miệng đúng cách, ưu tiên sử dụng bàn chải điện với đầu bàn chải lông mềm và thao tác nhẹ nhàng để hạn chế gây kích ứng niêm mạc. Tránh chải hoặc cạo lưỡi quá mạnh, quá thường xuyên vì có thể làm cảm giác đau rát tăng lên. Khi cần sử dụng nước súc miệng, nên ưu tiên sản phẩm không chứa cồn để hạn chế tình trạng khô và kích ứng khoang miệng.

Chọn bàn chải phù hợp để hạn chế kích ứng

Vệ sinh răng miệng đúng cách giúp hạn chế mảng bám và giảm nguy cơ kích ứng trong khoang miệng. Nên ưu tiên bàn chải có lông mềm, thao tác nhẹ nhàng và tránh chải hoặc cạo lưỡi quá mạnh. Với người muốn kiểm soát lực chải tốt hơn, có thể tham khảo bàn chải điện Oral-B Pro 500 CrossAction.

Sản phẩm sử dụng đầu bàn chải tròn CrossAction kết hợp chuyển động xoay, rung và dao động để hỗ trợ làm sạch mảng bám. Bàn chải còn có cảm biến áp lực giúp cảnh báo khi chải quá mạnh và tính năng hẹn giờ, nhờ đó người dùng có thể kiểm soát thao tác chải răng tốt hơn. Khi sử dụng, vẫn nên di chuyển bàn chải nhẹ nhàng trên từng bề mặt răng và tránh tác động trực tiếp, mạnh lên vùng lưỡi đang đau rát.

Ưu tiên nước súc miệng không chứa cồn

Bên cạnh việc chải răng đúng cách, lựa chọn nước súc miệng phù hợp cũng góp phần hạn chế kích ứng khoang miệng. Nên ưu tiên các sản phẩm nước súc miệng không chứa cồn, đặc biệt ở người có niêm mạc nhạy cảm hoặc dễ khô miệng.

Bạn có thể tham khảo nước súc miệng Pearlie White Chlor-Rinse Plus. Sản phẩm có công thức không chứa cồn và chứa Chlorhexidine Digluconate 0,2%, hỗ trợ làm sạch khoang miệng, hỗ trợ kiểm soát mảng bám và duy trì vệ sinh răng miệng. Việc lựa chọn sản phẩm ít gây kích ứng, kết hợp với vệ sinh răng miệng nhẹ nhàng có thể góp phần hạn chế các yếu tố kích thích khiến lưỡi và niêm mạc miệng trở nên khó chịu.

Rát lưỡi là tình trạng khá phổ biến và có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân. Khi triệu chứng còn nhẹ, bạn có thể áp dụng các biện pháp chăm sóc tại nhà, đồng thời điều chỉnh chế độ ăn uống để hạn chế kích ứng. Tuy nhiên, nếu cảm giác đau rát kéo dài, ngày càng nghiêm trọng hoặc đi kèm những bất thường ở lưỡi và khoang miệng, bạn nên chủ động thăm khám để xác định nguyên nhân và có hướng xử lý phù hợp.

Xem thêm:

• Các bệnh về lưỡi thường gặp: Nguyên nhân, triệu chứng và hướng điều trị
• Hướng dẫn cạo lưỡi đúng cách để bảo vệ sức khỏe