Sa đì có thể xuất hiện ở nhiều độ tuổi và gây ra những biểu hiện khác nhau tùy nguyên nhân. Người bệnh có thể nhận thấy khối phồng ở vùng bẹn hoặc bìu, nhất là khi ho, rặn hoặc vận động. Hiểu rõ dấu hiệu sa đì giúp người bệnh chủ động thăm khám và điều trị.

Sa đì là bệnh gì?

Sa đì là cách gọi dân gian thường được dùng để chỉ thoát vị bẹn. Trong y khoa, thoát vị bẹn xảy ra khi một phần mô hoặc tạng trong ổ bụng đẩy qua điểm yếu của thành bụng tại vùng bẹn. Khối thoát vị thường xuất hiện ở vùng bẹn; ở nam giới, khối thoát vị có thể lan xuống bìu. Vì “sa đì” không phải thuật ngữ y khoa chính thức, người bệnh nên thăm khám để xác định chính xác tình trạng đang gặp phải.

Thoát vị bẹn có thể gặp ở cả trẻ em và người trưởng thành nhưng phổ biến hơn ở nam giới. Sự khác biệt này có liên quan đến đặc điểm giải phẫu và quá trình phát triển vùng bẹn ở nam giới.

Ở trẻ em, tình trạng này thường liên quan đến bất thường bẩm sinh và có thể gặp nhiều hơn ở trẻ sinh non. Ở người trưởng thành, các yếu tố làm tăng áp lực trong ổ bụng như ho mạn tính, táo bón và rặn khi đại tiện, nâng vật nặng hoặc hoạt động gắng sức thường xuyên có thể góp phần làm xuất hiện hoặc làm rõ triệu chứng thoát vị ở người có điểm yếu thành bụng.

Dấu hiệu nhận biết sa đì

Sa đì có thể biểu hiện qua một số dấu hiệu bất thường ở vùng bẹn và bìu, đặc biệt khi đứng lâu, ho hoặc rặn.

Xuất hiện khối phồng ở vùng bẹn

Dấu hiệu thường gặp của sa đì là xuất hiện khối phồng bất thường ở vùng bẹn. Khối có thể xuất hiện ở một bên hoặc cả hai bên. Khối phồng thường rõ hơn khi người bệnh đứng, ho, rặn hoặc nâng vật nặng. Ở thoát vị còn đẩy trở lại được, khối phồng có thể nhỏ đi hoặc biến mất khi nằm nghỉ do khối thoát vị trở về ổ bụng. Nếu khối không xẹp hoặc không thể đẩy trở lại, cần được thăm khám sớm.

Khối phồng lan xuống bìu ở nam giới

Ở nam giới, khối thoát vị có thể di chuyển xuống bìu và khiến một bên bìu to hơn bên còn lại. Người bệnh có thể cảm thấy nặng, căng hoặc khó chịu ở vùng bìu. Tuy nhiên, biểu hiện này không chỉ gặp trong thoát vị bẹn mà còn có thể liên quan đến tràn dịch tinh hoàn, viêm tinh hoàn hoặc các bệnh lý khác nên cần thăm khám để xác định nguyên nhân.

Đau hoặc khó chịu vùng bẹn

Một số người bị sa đì có cảm giác tức, kéo hoặc đau nhẹ tại vùng bẹn, cảm giác khó chịu thường tăng khi vận động, ho, rặn hoặc thực hiện các hoạt động gắng sức. Mức độ đau không phải lúc nào cũng phản ánh toàn bộ mức độ nghiêm trọng của thoát vị. Tuy nhiên, đau đột ngột hoặc dữ dội, đặc biệt khi khối phồng căng và không thể đẩy trở lại, là dấu hiệu cần được cấp cứu.

Dấu hiệu sa đì nghẹt, cần cấp cứu

Sa đì có thể trở nên nguy hiểm khi phần mô hoặc tạng thoát vị bị mắc kẹt và không thể trở lại ổ bụng. Người bệnh có thể thấy khối phồng đau nhiều, căng cứng hoặc tăng kích thước nhanh. Khối không xẹp khi nằm nghỉ và không thể đẩy trở lại như trước. Tình trạng này có thể kèm đau bụng, buồn nôn hoặc nôn. Những dấu hiệu trên có thể gợi ý thoát vị nghẹt, nếu phần ruột bị mắc kẹt gây tắc ruột, người bệnh có thể xuất hiện đau bụng, chướng bụng, buồn nôn hoặc nôn.

Nguyên nhân và yếu tố làm tăng nguy cơ sa đì

Sa đì có thể liên quan đến nhiều nguyên nhân và yếu tố làm tăng áp lực trong ổ bụng hoặc làm suy yếu thành bụng.

Bất thường bẩm sinh

Ở trẻ em, thoát vị bẹn thường liên quan đến sự tồn tại của ống phúc tinh mạc sau khi sinh. Ở trẻ em, thoát vị bẹn thường liên quan đến tình trạng ống phúc tinh mạc không đóng kín sau sinh. Khi còn thông thương, các cấu trúc trong ổ bụng có thể đi qua ống bẹn và tạo thành khối thoát vị.

Thành bụng yếu

Thoát vị bẹn có thể hình thành do khiếm khuyết bẩm sinh của vùng bẹn hoặc do thành sau ống bẹn suy yếu theo thời gian. Khi áp lực trong ổ bụng tăng, mô hoặc tạng có thể đẩy qua vị trí yếu và tạo thành khối thoát vị.

Tăng áp lực trong ổ bụng

Tình trạng tăng áp lực trong ổ bụng có thể làm tăng nguy cơ xuất hiện hoặc khiến thoát vị bẹn nặng hơn. Một số yếu tố thường gặp gồm ho kéo dài, táo bón và thường xuyên rặn khi đi đại tiện. Nâng vật nặng hoặc vận động gắng sức cũng có thể làm áp lực trong ổ bụng tăng lên. Ngoài ra, một số tình trạng gây khó tiểu khiến người bệnh phải rặn nhiều cũng có thể góp phần làm tăng nguy cơ.

Ngoài những nguyên nhân trên, các yếu tố liên quan đến nguy cơ thoát vị bẹn gồm tuổi cao, nam giới, tiền sử gia đình, một số bệnh lý mô liên kết và một số tình trạng làm tăng áp lực trong ổ bụng.

Sa đì có nguy hiểm không?

Sa đì có thể không gây triệu chứng rõ ràng hoặc chỉ gây cảm giác tức, nặng, khó chịu hay đau vùng bẹn. Khối phồng thường xuất hiện rõ khi đứng, ho, rặn hoặc vận động và có thể nhỏ lại khi nằm nghỉ. Ở người trưởng thành, thoát vị bẹn thường không tự khỏi. Với nam giới có thoát vị ít hoặc không có triệu chứng, bác sĩ có thể cân nhắc theo dõi chờ đợi trong một số trường hợp, nếu triệu chứng tăng hoặc xuất hiện biến chứng, phẫu thuật có thể được chỉ định.

Thoát vị nghẹt xảy ra khi một phần ruột hoặc mô trong ổ bụng bị mắc kẹt trong túi thoát vị và không thể trở lại ổ bụng. Khi đó, mạch máu nuôi phần mô bị thoát vị có thể bị chèn ép. Nếu không được xử trí kịp thời, mô có thể bị thiếu máu, tổn thương hoặc hoại tử. Đây là biến chứng nghiêm trọng, cần được cấp cứu.

Phương pháp điều trị sa đì

Một số trường hợp thoát vị bẹn ít triệu chứng có thể được bác sĩ cân nhắc theo dõi. Phẫu thuật là phương pháp điều trị chính nhằm sửa chữa thoát vị bẹn. Mục tiêu là đưa nội dung thoát vị trở lại ổ bụng, xử lý túi thoát vị và sửa chữa, gia cố vùng thành bụng bị yếu. Tùy kỹ thuật, bác sĩ sẽ sử dụng lưới nhân tạo hoặc khâu phục hồi mô, có thể lựa chọn phẫu thuật mở hoặc phẫu thuật nội soi. Phương pháp điều trị được cân nhắc dựa trên tuổi, đặc điểm thoát vị và tình trạng sức khỏe của người bệnh.

Thoát vị nghẹt cần được xử trí khẩn cấp để hạn chế nguy cơ tổn thương mô hoặc tạng bị mắc kẹt. Bác sĩ sẽ đánh giá tình trạng phần thoát vị và khả năng ảnh hưởng đến nguồn máu nuôi. Trong trường hợp cần thiết, người bệnh có thể phải phẫu thuật cấp cứu để giải phóng phần mô bị nghẹt và xử lý tổn thương nếu đã xảy ra.

Thoát vị bẹn ở trẻ em khi đã được chẩn đoán thường được chỉ định phẫu thuật sửa chữa để phòng nguy cơ mắc kẹt hoặc nghẹt thoát vị, nếu có dấu hiệu nghẹt cần xử trí cấp cứu.

Sa đì là cách gọi dân gian có thể liên quan đến tình trạng thoát vị bẹn, cần được đánh giá dựa trên triệu chứng và thăm khám thực tế. Khi xuất hiện khối phồng bất thường, đau vùng bẹn hoặc bìu, người bệnh nên đi khám để xác định nguyên nhân. Điều trị sớm giúp hạn chế nguy cơ biến chứng và cải thiện chất lượng cuộc sống.