Sỏi đường tiết niệu uống thuốc gì? Hướng dẫn dùng thuốc đúng và an toàn

Sỏi đường tiết niệu là bệnh lý phổ biến ở Việt Nam, dễ tái phát và có thể gây biến chứng nặng nếu không xử lý đúng cách. Việc hiểu rõ thuốc nào phù hợp, thời gian tác dụng và những trường hợp cần can thiệp kịp thời giúp người bệnh tránh được tình trạng lạm dụng thuốc hoặc để bệnh tiến triển nặng.

Sỏi đường tiết niệu uống thuốc gì?

Sỏi đường tiết niệu là hiện tượng các chất khoáng trong nước tiểu kết tinh và tích tụ thành những tinh thể rắn, hình thành tại các vị trí như thận, niệu quản, bàng quang hoặc niệu đạo. Việc lựa chọn thuốc điều trị sỏi đường tiết niệu không dựa trên cảm tính mà phụ thuộc vào đặc điểm của viên sỏi.

Thông thường, bác sĩ sẽ chỉ định dùng thuốc cho các trường hợp sỏi nhỏ, chưa gây biến chứng ứ nước hay nhiễm trùng nặng. Thuốc không làm tan hoàn toàn mọi loại sỏi Thuốc không làm tan hoàn toàn mọi loại sỏi mà chủ yếu giúp:

• Giảm đau và kiểm soát cơn đau quặn thận.
• Giãn niệu quản để hỗ trợ sỏi di chuyển và đào thải tự nhiên.
• Kiểm soát nhiễm trùng nếu có viêm kèm theo.
• Ngăn ngừa sỏi đường tiết niệu tái phát.

Hiện nay, không có loại thuốc nào có thể làm tan sạch mọi loại sỏi. Việc tự ý dùng thuốc truyền miệng hoặc lạm dụng thuốc kéo dài mà không có sự theo dõi của bác sĩ có thể gây áp lực lớn cho gan, thận và làm mất đi thời điểm vàng để can thiệp bằng các phương pháp hiệu quả hơn.

Các nhóm thuốc thường được dùng trong điều trị sỏi đường tiết niệu

Điều trị nội khoa bảo tồn thường được chỉ định cho sỏi kích thước nhỏ, vị trí thuận lợi tự đào thải. Dưới đây là các nhóm thuốc chính mà bác sĩ có thể kê đơn trong điều trị sỏi đường tiết niệu, bạn đọc có thể tham khảo:

Thuốc giảm đau và chống viêm

Nhóm thuốc này đóng vai trò then chốt trong việc kiểm soát các triệu chứng khó chịu như:

• Cắt đứt nhanh chóng những cơn đau quặn thận cấp tính.
• Làm dịu tình trạng viêm nhiễm do sỏi cọ xát vào niêm mạc đường tiết niệu.

Thuốc thường được chỉ định dùng ngắn ngày trong giai đoạn cấp bách kết hợp linh hoạt cùng các liệu pháp khác để tối ưu hiệu quả.

Thuốc giãn cơ trơn đường tiết niệu

Đây là nhóm thuốc then chốt trong liệu pháp đẩy sỏi, giúp làm giãn rộng lòng niệu quản và giảm thiểu tình trạng co thắt quá mức. Nhờ đó, các viên sỏi nhỏ có thể di chuyển dễ dàng hơn để ra ngoài theo dòng nước tiểu. Thuốc đạt hiệu quả cao nhất với sỏi niệu quản đoạn dưới, đặc biệt là những viên có kích thước dưới 7 - 8mm.

Thuốc kháng sinh (khi có nhiễm trùng)

Nhiễm trùng đường tiết niệu là biến chứng phổ biến do sỏi gây ra, đòi hỏi sự can thiệp chính xác. Thuốc kháng sinh chỉ được chỉ định khi có bằng chứng viêm nhiễm rõ ràng như sốt hoặc tiểu đục. Bạn tuyệt đối không sử dụng loại thuốc này tùy tiện để tránh tình trạng kháng thuốc nguy hiểm. Tùy mức độ bệnh, liệu trình điều trị thường kéo dài từ 7 đến 14 ngày.

Thuốc điều chỉnh chuyển hóa phòng tái phát sỏi

Sau khi xử lý sỏi, nhóm thuốc điều chỉnh chuyển hóa giúp giảm nguy cơ tái phát vốn có tỷ lệ lên đến 50% trong mười năm. Nhóm thuốc này hoạt động bằng cách điều chỉnh độ pH nước tiểu hoặc giảm nồng độ các chất dễ kết tinh. Phác đồ được cá nhân hóa theo từng loại sỏi cụ thể. Do cần sử dụng lâu dài, bệnh nhân phải tuân thủ xét nghiệm định kỳ để theo dõi chức năng thận.

Khi nào sỏi đường tiết niệu không nên điều trị bằng thuốc?

Không phải mọi trường hợp sỏi đường tiết niệu đều có thể chờ đợi đào thải tự nhiên bằng thuốc. Can thiệp kịp thời là bắt buộc nếu:

• Sỏi lớn (>8 - 10mm) hoặc hình dạng bất lợi, khó tự ra ngoài.
• Sỏi gây tắc nghẽn niệu quản hoàn toàn, dẫn đến ứ nước thận nặng.
• Đau quặn thận dữ dội kéo dài, không đáp ứng với thuốc giảm đau thông thường.
• Có dấu hiệu biến chứng: Sốt cao, rét run, nhiễm trùng nặng, suy giảm chức năng thận.

Trong những trường hợp này, bác sĩ sẽ chỉ định tán sỏi ngoài cơ thể, nội soi laser hoặc các kỹ thuật khác để tránh tổn thương thận vĩnh viễn.

Uống thuốc trị sỏi đường tiết niệu bao lâu thì có hiệu quả?

Thời gian thấy hiệu quả của thuốc rất khác nhau giữa các bệnh nhân, phụ thuộc vào nhiều yếu tố. Các yếu tố ảnh hưởng đến tốc độ đáp ứng điều trị bằng thuốc bao gồm:

• Kích thước và vị trí sỏi (sỏi nhỏ ở niệu quản đoạn dưới thường ra nhanh hơn).
• Loại sỏi và mức độ tắc nghẽn.
• Cơ địa, lượng nước uống hàng ngày và tuân thủ điều trị của người bệnh.

Thông thường, sau 2 - 5 ngày dùng thuốc, các triệu chứng đau rát sẽ thuyên giảm rõ rệt. Với sỏi dưới 6mm, quá trình đào thải tự nhiên thường diễn ra trong khoảng 1 - 4 tuần. Tuy nhiên, nếu sau 4 - 6 tuần sỏi vẫn đứng yên hoặc triệu chứng không cải thiện, bệnh nhân cần tái khám ngay để chuyển phương pháp điều trị.

Lưu ý: Tuyệt đối không kéo dài điều trị nội khoa mà thiếu sự giám sát của siêu âm, tránh bỏ lỡ thời điểm can thiệp ngoại khoa cần thiết cho thận.

Lưu ý quan trọng khi dùng thuốc điều trị sỏi đường tiết niệu

Để điều trị nội khoa an toàn và đạt hiệu quả cao nhất, người bệnh cần tuân thủ nghiêm ngặt các nguyên tắc sau:

• Tuyệt đối không tự ý mua thuốc (kể cả thuốc nam, thuốc đông y không rõ nguồn gốc) mà không có chỉ định bác sĩ.
• Uống thật nhiều nước (2,5 - 3 lít/ngày) để tăng lượng nước tiểu, hỗ trợ đẩy sỏi.
• Tuân thủ đúng liều lượng, thời gian và cách dùng thuốc theo đơn.
• Tái khám định kỳ (thường 1 - 2 tuần/lần trong giai đoạn đầu) để siêu âm theo dõi vị trí và kích thước sỏi.
• Kết hợp chế độ ăn phù hợp: Giảm muối, hạn chế đạm động vật, tăng rau xanh và trái cây theo hướng dẫn y tế.
• Báo ngay cho bác sĩ nếu xuất hiện tác dụng phụ hoặc triệu chứng bất thường (sốt, đau tăng, tiểu máu nhiều…).

Sỏi đường tiết niệu uống thuốc gì phụ thuộc hoàn toàn vào kích thước sỏi, vị trí, loại sỏi và tình trạng sức khỏe của từng người. Thuốc chỉ thực sự hiệu quả và an toàn với sỏi nhỏ, chưa biến chứng, mang tính hỗ trợ giảm đau, đẩy sỏi và phòng tái phát. Việc tự ý dùng thuốc có thể dẫn đến hậu quả nghiêm trọng cho thận. Cách tốt nhất vẫn là thăm khám chuyên khoa tiết niệu sớm, làm các xét nghiệm cần thiết và tuân thủ phác đồ điều trị của bác sĩ.