Sống chung với hen nặng - Làm sao để kiểm soát bệnh tốt hơn?

Gánh nặng bệnh hen tại Việt Nam và vì sao cần kiểm soát sớm?

Hen phế quản là một trong những bệnh lý hô hấp mạn tính phổ biến trên thế giới cũng như tại Việt Nam. Tuy nhiên, không phải ai mắc hen cũng có mức độ giống nhau. Một số người dù đã điều trị vẫn thường xuyên lên cơn hen, phải nhập viện nhiều lần, đây chính là nhóm hen nặng hoặc hen không kiểm soát.

Hen nặng là dạng hen phế quản không kiểm soát được dù đã điều trị bằng các thuốc tiêu chuẩn, khiến người bệnh thường xuyên gặp triệu chứng và có nguy cơ cao xảy ra các cơn hen cấp nguy hiểm.

Điều đáng chú ý là trong số người mắc hen, chỉ một tỷ lệ nhỏ rơi vào tình trạng hen nặng, nhưng nhóm này lại chiếm phần lớn chi phí điều trị và nguy cơ nhập viện cao. Nhiều người bệnh phải sống chung với tình trạng khó thở kéo dài, hạn chế vận động và luôn lo lắng về những cơn hen có thể xảy ra bất cứ lúc nào.

Thực trạng hen không kiểm soát

Trong thực tế, không ít người bệnh hen vẫn gặp tình trạng:

• Khó thở tái diễn nhiều lần trong tuần;
• Thức giấc ban đêm do cơn hen;
• Phải sử dụng thuốc cắt cơn thường xuyên;
• Có tiền sử nhập viện hoặc cấp cứu vì hen.

Những dấu hiệu này cho thấy bệnh chưa được kiểm soát tốt. Nguyên nhân có thể đến từ việc chưa tuân thủ điều trị, sử dụng thuốc chưa đúng cách hoặc chưa được đánh giá lại phác đồ điều trị phù hợp.

Vì sao cần kiểm soát hen sớm?

Việc kiểm soát hen từ sớm có ý nghĩa rất quan trọng. Nếu không được quản lý tốt, hen nặng có thể dẫn đến:

• Các cơn hen cấp nguy hiểm, đe dọa tính mạng;
• Gia tăng số lần nhập viện;
• Phụ thuộc vào thuốc corticoid đường toàn thân, gây nhiều tác dụng phụ.

Ngược lại, khi được kiểm soát đúng cách, người bệnh hoàn toàn có thể sinh hoạt và làm việc gần như bình thường. Đây cũng là mục tiêu quan trọng trong điều trị hen hiện nay.

Điều trị hen nặng hiện nay: Có gì mới giúp kiểm soát tốt hơn?

Điều trị hen nặng không chỉ dừng lại ở việc giảm triệu chứng mà còn hướng đến kiểm soát lâu dài và ngăn ngừa các đợt kịch phát.

Theo các hướng dẫn quốc tế như GINA (Global Initiative for Asthma), điều trị hen được xây dựng theo từng bậc. Ở giai đoạn hen nặng, người bệnh thường cần điều trị ở bậc cao nhất.

Điều trị tiêu chuẩn hiện nay

Các thuốc nền tảng trong điều trị hen bao gồm:

• Corticoid dạng hít (giúp giảm viêm đường thở);
• Thuốc giãn phế quản tác dụng kéo dài.

Tuy nhiên, thực tế cho thấy vẫn có một nhóm bệnh nhân dù đã sử dụng đúng và đủ các thuốc này nhưng vẫn không kiểm soát được bệnh.

Khi điều trị chưa hiệu quả, cần đánh giá lại

Trước khi chuyển sang các hướng điều trị nâng cao hơn, bác sĩ thường sẽ:

• Kiểm tra lại chẩn đoán: Đảm bảo chẩn đoán hen nặng là chính xác.
• Đánh giá mức độ tuân thủ điều trị: Người bệnh có đang dùng thuốc đúng và đủ không.
• Xem xét kỹ thuật sử dụng thuốc: Đặc biệt với thuốc dạng hít, kỹ thuật đúng rất quan trọng.
• Xác định các yếu tố làm nặng bệnh như dị ứng, ô nhiễm hoặc hút thuốc.

Việc đánh giá này giúp tránh bỏ sót các nguyên nhân khiến bệnh không cải thiện.

Hướng điều trị mới - Kiểm soát từ cơ chế bệnh

Trong những năm gần đây, điều trị hen nặng đã có nhiều tiến bộ với các phương pháp nhắm trúng cơ chế viêm của bệnh. Trong đó, liệu pháp sinh học là một hướng tiếp cận mới, được sử dụng cho những trường hợp hen không kiểm soát dù đã điều trị bằng thuốc tiêu chuẩn.

Khác với các thuốc truyền thống chủ yếu giúp giảm triệu chứng, liệu pháp sinh học tác động trực tiếp vào các yếu tố gây viêm trong đường thở, vốn là nguyên nhân cốt lõi của hen. Nhờ đó, phương pháp này giúp kiểm soát bệnh một cách toàn diện hơn, không chỉ giảm triệu chứng mà còn hạn chế nguy cơ tái phát.

Các phương pháp điều trị mới, bao gồm liệu pháp sinh học, có thể mang lại nhiều lợi ích như:

• Giảm số lần lên cơn hen cấp;
• Hạn chế hoàn toàn việc nhập viện và cấp cứu do cơn hen;
• Cải thiện chức năng hô hấp rõ rệt;
• Giảm nhu cầu sử dụng corticoid kéo dài, hạn chế các tác dụng phụ nguy hiểm.

Các nghiên cứu lâm sàng cũng cho thấy việc kiểm soát tốt viêm đường thở giúp cải thiện đáng kể chất lượng sống của người bệnh hen nặng, giúp họ sinh hoạt và làm việc gần như bình thường.

Người bệnh hen nặng cần làm gì để kiểm soát bệnh tốt hơn?

Bên cạnh các tiến bộ trong điều trị, vai trò của người bệnh vẫn là yếu tố then chốt quyết định hiệu quả kiểm soát hen.

Tuân thủ điều trị - Yếu tố quan trọng hàng đầu

Người bệnh cần sử dụng thuốc đúng theo chỉ định của bác sĩ, kể cả khi không còn triệu chứng rõ ràng. Việc tự ý ngưng thuốc có thể khiến bệnh tái phát và trở nên khó kiểm soát hơn.

Sử dụng thuốc đúng cách

Không ít trường hợp điều trị không hiệu quả chỉ vì dùng thuốc sai kỹ thuật, đặc biệt là các thuốc dạng hít. Do đó, người bệnh nên được hướng dẫn kỹ cách sử dụng và kiểm tra lại kỹ thuật định kỳ khi tái khám.

Tránh các yếu tố kích phát cơn hen

Môi trường sống có ảnh hưởng lớn đến bệnh hen. Một số yếu tố phổ biến cần tránh là khói thuốc lá; bụi, phấn hoa, lông thú; không khí bị ô nhiễm.

Việc hạn chế tiếp xúc với các yếu tố này giúp giảm nguy cơ khởi phát cơn hen.

Theo dõi và tái khám định kỳ

Hen là bệnh mạn tính, cần được theo dõi lâu dài. Tái khám định kỳ giúp đánh giá mức độ kiểm soát bệnh và điều chỉnh phác đồ điều trị khi cần.

Ngoài ra, người bệnh nên đến cơ sở y tế sớm nếu có các dấu hiệu:

• Khó thở tăng nhanh hoặc kéo dài;
• Dùng thuốc cắt cơn không hiệu quả;
• Cơn hen xảy ra thường xuyên hơn.

Chủ động theo dõi và xử trí sớm sẽ giúp giảm nguy cơ biến chứng nguy hiểm.

Với những tiến bộ của y học hiện nay, đặc biệt là các hướng điều trị nhắm vào cơ chế bệnh, người mắc hen nặng đã có thêm cơ hội cải thiện sức khỏe và chất lượng cuộc sống. Điều quan trọng là người bệnh cần chủ động theo dõi, tuân thủ điều trị và phối hợp chặt chẽ với bác sĩ để đạt được hiệu quả tốt nhất trong kiểm soát bệnh.