Bị HP dạ dày có chữa khỏi được không? Điều cần biết khi điều trị

Nhiễm khuẩn Helicobacter pylori (H. pylori) là tình trạng khá phổ biến và có thể tồn tại âm thầm trong dạ dày nhiều năm mà không gây triệu chứng rõ rệt. Hiểu về đường lây, cách phát hiện và điều trị giúp chủ động bảo vệ sức khỏe tiêu hóa nói riêng, cũng như bảo vệ sức khỏe tổng thể nói chung.

Khoảng một nửa dân số thế giới nhiễm H. pylori: Vi khuẩn lây qua đâu?

H. pylori là vi khuẩn có khả năng cư trú trong dạ dày và có thể gây tình trạng viêm niêm mạc kéo dài. Ước tính khoảng 50% dân số thế giới nhiễm vi khuẩn này, dù tỷ lệ khác nhau giữa các khu vực. Phần lớn người nhiễm có thể không biểu hiện triệu chứng, nhưng nhiễm kéo dài có liên quan đến loét dạ dày - tá tràng, ung thư dạ dày và u lympho MALT.

Vi khuẩn H. pylori thường lây trực tiếp từ người sang người và tình trạng nhiễm thường bắt đầu từ thời thơ ấu. Nếu không được điều trị, nhiễm khuẩn có thể tồn tại suốt đời.

Hiện vẫn chưa xác định rõ cách H. pylori lây từ người sang người. Vi khuẩn có thể lây qua:

• Tiếp xúc miệng - miệng;
• Các tình trạng liên quan đến đường tiêu hóa, đặc biệt khi có nôn mửa;
• Tiếp xúc với phân (chất thải);
• Thực phẩm hoặc nguồn nước bị ô nhiễm.

H. pylori có thể gây loét theo những cơ chế sau:

• Vi khuẩn xâm nhập vào lớp niêm mạc dạ dày và bám tại đây.
• H. pylori khiến dạ dày sản xuất quá nhiều axit. Lượng axit này có thể làm tổn thương niêm mạc và gây loét ở một số người.

Ngoài gây loét, H. pylori còn có thể gây viêm mạn tính ở dạ dày (viêm dạ dày) hoặc phần trên của ruột non (viêm tá tràng), đồng thời gây loét tá tràng. Trong một số trường hợp, nhiễm H. pylori cũng có thể dẫn đến ung thư dạ dày hoặc một loại u lympho dạ dày hiếm gặp.

Nhiễm H. pylori được chẩn đoán như thế nào?

Khi nghi ngờ nhiễm H. pylori, đặc biệt ở người có biểu hiện viêm hoặc loét dạ dày - tá tràng, bác sĩ có thể chỉ định một hoặc nhiều phương pháp xét nghiệm. Việc lựa chọn phụ thuộc vào triệu chứng, tiền sử bệnh và mục tiêu chẩn đoán. Các phương pháp xét nghiệm cận lâm sàng thường được sử dụng gồm:

• Test hơi thở;
• Xét nghiệm phân;
• Xét nghiệm máu;
• Nội soi đường tiêu hóa trên.

Người bệnh không nên tự xét nghiệm hoặc tự mua thuốc điều trị khi chưa được đánh giá phù hợp, vì một số thuốc đang sử dụng có thể ảnh hưởng đến kết quả xét nghiệm.

Điều trị nhiễm khuẩn H. pylori

Mục tiêu điều trị là loại bỏ H. pylori, tạo điều kiện để tổn thương niêm mạc lành lại và giảm nguy cơ tái phát loét cũng như một số biến chứng lâu dài. Điều trị thường cần phối hợp nhiều loại thuốc, có thể bao gồm:

• Kháng sinh: Được sử dụng phối hợp để tiêu diệt H. pylori. Việc lựa chọn kháng sinh cần cân nhắc tiền sử sử dụng thuốc và nguy cơ kháng kháng sinh.
• Thuốc ức chế tiết axit: Thường sử dụng thuốc ức chế bơm proton (PPI) hoặc thuốc phù hợp khác để giảm lượng axit, hỗ trợ niêm mạc dạ dày hồi phục và tăng hiệu quả của phác đồ.
• Bismuth: Có thể được sử dụng trong một số phác đồ phối hợp nhằm tăng hiệu quả tiệt trừ vi khuẩn.

Điều quan trọng là người bệnh phải dùng thuốc đúng liều, đúng thời gian và hoàn thành phác đồ theo hướng dẫn. Tự ý bỏ thuốc khi triệu chứng vừa cải thiện có thể làm giảm khả năng tiệt trừ vi khuẩn và góp phần làm tăng nguy cơ kháng kháng sinh. Sau điều trị, bác sĩ có thể chỉ định xét nghiệm phù hợp để xác nhận H. pylori đã được loại bỏ hay chưa.

Nhiễm H. pylori có chữa khỏi được không?

Phần lớn trường hợp có thể tiệt trừ H. pylori nếu lựa chọn phác đồ phù hợp và người bệnh tuân thủ điều trị. Khi loại bỏ được vi khuẩn, nguy cơ tái phát loét dạ dày - tá tràng do H. pylori cũng giảm đáng kể.

Tuy nhiên, một số trường hợp có thể thất bại sau phác đồ đầu tiên, chẳng hạn do vi khuẩn kháng kháng sinh hoặc người bệnh không dùng thuốc đầy đủ. Khi đó, bác sĩ có thể lựa chọn phác đồ khác và trong một số tình huống cần thực hiện xét nghiệm chuyên sâu như làm kháng sinh đồ chẳng hạn, để hỗ trợ lựa chọn kháng sinh phù hợp. Tái nhiễm vẫn có thể xảy ra sau khi đã tiệt trừ thành công, đặc biệt tại những khu vực có điều kiện vệ sinh và nguồn nước chưa đảm bảo.

Khi nào người nhiễm H. pylori cần đi cấp cứu?

Một số biến chứng của loét dạ dày - tá tràng có thể xảy ra đột ngột và cần được xử trí khẩn cấp. Người bệnh không nên trì hoãn việc đến cơ sở y tế nếu xuất hiện:

• Đi ngoài phân đen như hắc ín hoặc phân có máu;
• Nôn ra máu hoặc chất nôn có hình dạng giống bã cà phê;
• Nôn dữ dội hoặc liên tục;
• Đau bụng dữ dội xuất hiện đột ngột;
• Đau bụng kèm nôn, chảy máu tiêu hóa hoặc các biểu hiện bất thường nghiêm trọng khác.

Những dấu hiệu trên có thể liên quan đến xuất huyết, thủng tạng rỗng hoặc tắc nghẽn đường tiêu hóa và cần được đánh giá ngay.

Nhiễm khuẩn H. pylori rất phổ biến nhưng không phải người nhiễm nào cũng mắc bệnh dạ dày nghiêm trọng. Khi có triệu chứng tiêu hóa kéo dài hoặc thuộc nhóm cần đánh giá H. pylori, người bệnh nên thăm khám để được lựa chọn xét nghiệm phù hợp. Nếu xác định cần điều trị, tuân thủ đầy đủ phác đồ và kiểm tra lại sau điều trị là những bước quan trọng giúp tăng khả năng tiệt trừ vi khuẩn và hạn chế biến chứng.