Có nhiều năm kinh nghiệm trong lĩnh vực Tiêm chủng và Y học dự phòng. Bác sĩ luôn liên tục cập nhật và trau dồi chuyên môn để mang đến những thông tin hữu ích cho cộng đồng.
Thị Trâm
05/10/2026
Mặc định
Lớn hơn
Cơn sốt cao của con trẻ luôn là nỗi lo lắng khôn nguôi của các bậc cha mẹ. Đằng sau cơn sốt ấy có thể tiềm ẩn nguy cơ về bệnh viêm não Nhật Bản, một căn bệnh nguy hiểm. Việc nhận biết sớm các dấu hiệu đặc trưng của sốt viêm não Nhật Bản sẽ giúp bảo vệ sức khỏe và tương lai của con.
Khi trẻ bị sốt, nhiều phụ huynh thường chỉ nghĩ đến các bệnh thông thường như cảm cúm hay sốt siêu vi. Tuy nhiên, một cơn sốt cao và đột ngột lại có thể là dấu hiệu khởi đầu của bệnh viêm não Nhật Bản, một bệnh lý truyền nhiễm nguy hiểm có thể để lại di chứng thần kinh nặng nề nếu không được phát hiện và can thiệp kịp thời.
Giai đoạn khởi phát của bệnh thường diễn ra trong vài ngày đầu tiên với các triệu chứng dễ gây nhầm lẫn với các bệnh nhiễm virus thông thường khác. Sự tinh ý của gia đình trong giai đoạn này là vô cùng quan trọng.
Đây là dấu hiệu đặc trưng và thường xuất hiện đầu tiên. Trẻ đột ngột sốt rất cao, nhiệt độ cơ thể có thể lên tới 39 - 40°C, thậm chí cao hơn. Cơn sốt thường kéo dài liên tục và khó hạ bằng các loại thuốc hạ sốt thông thường.
Đi kèm với sốt cao là cảm giác đau đầu dữ dội, đặc biệt là ở vùng trán và sau gáy. Người bệnh cảm thấy cơ thể mệt mỏi, uể oải, không có sức lực và thường có cảm giác ớn lạnh, rét run dù thân nhiệt đang rất cao.
Các triệu chứng về đường tiêu hóa cũng khá phổ biến trong giai đoạn đầu. Bệnh nhân có thể cảm thấy buồn nôn, nôn ói nhiều lần, đau bụng và có thể bị tiêu chảy. Những dấu hiệu này càng khiến bệnh dễ bị chẩn đoán nhầm thành rối loạn tiêu hóa hoặc ngộ độc thực phẩm.

Sau giai đoạn khởi phát từ 1 - 4 ngày, bệnh sẽ bước vào giai đoạn toàn phát với các triệu chứng tổn thương hệ thần kinh trung ương rõ rệt. Đây là giai đoạn cực kỳ nguy hiểm, đòi hỏi sự can thiệp y tế khẩn cấp. Diễn tiến của bệnh khi đã vào giai đoạn này thường rất nhanh.
Dấu hiệu cứng gáy là một trong những triệu chứng kinh điển của hội chứng màng não. Người bệnh sẽ cảm thấy gáy bị cứng, khó hoặc không thể gập cằm về phía ngực. Đồng thời, các cơ bắp trên cơ thể, đặc biệt là cơ ở chân và tay, có thể bị co cứng bất thường.
Khi virus tấn công vào não bộ, người bệnh bắt đầu xuất hiện các cơn co giật, có thể là co giật cục bộ ở một phần cơ thể hoặc co giật toàn thân. Kèm theo đó là tình trạng rối loạn tri giác, bệnh nhân không còn tỉnh táo, nhận thức lơ mơ.
Mức độ rối loạn ý thức ngày càng trầm trọng hơn. Người bệnh có thể rơi vào trạng thái lú lẫn, không nhận ra người thân, nói năng không mạch lạc hoặc mê sảng. Sau đó, bệnh nhân sẽ dần đi vào trạng thái li bì, ngủ gà, rất khó để đánh thức.

Đây là giai đoạn nguy kịch nhất, bệnh nhân có thể rơi vào hôn mê sâu. Các rối loạn thần kinh thực vật xuất hiện như rối loạn nhịp thở, tăng tiết đờm dãi, da xanh tái, mạch nhanh và yếu. Nếu không được cấp cứu tích cực, nguy cơ tử vong là rất cao.
Ở giai đoạn đầu, các triệu chứng của sốt viêm não Nhật Bản rất giống với nhiều bệnh lý khác. Bệnh có thể bị nhầm lẫn với sốt siêu vi, sốt xuất huyết Dengue, tay chân miệng, hoặc viêm màng não do các nguyên nhân khác như vi khuẩn (não mô cầu, phế cầu) hoặc virus khác. Sự khác biệt chính yếu nằm ở diễn tiến nhanh chóng của các triệu chứng thần kinh ở giai đoạn sau.
Việc đưa người bệnh đến cơ sở y tế kịp thời có thể quyết định đến tính mạng và khả năng hồi phục. Gia đình cần đưa bệnh nhân đi cấp cứu ngay khi nhận thấy bất kỳ dấu hiệu cảnh báo nào sau đây.
Nếu trẻ sốt cao trên 39°C liên tục trong hơn 24 giờ và không đáp ứng tốt với thuốc hạ sốt, kèm theo sự mệt mỏi, li bì ngày càng tăng, đây là một dấu hiệu cảnh báo quan trọng cần được bác sĩ thăm khám ngay lập tức.
Bất kỳ biểu hiện nào liên quan đến thần kinh như co giật (dù chỉ là một cơn ngắn), lú lẫn, nói nhảm, hoặc đặc biệt là khi trẻ ngủ li bì và rất khó đánh thức, gia đình phải đưa trẻ đến bệnh viện khẩn cấp. Đây là những dấu hiệu cho thấy não bộ đã bị tổn thương.

Khi bệnh nhân có biểu hiện khó thở, thở không đều, tím tái hoặc rơi vào trạng thái hôn mê, không còn phản ứng với kích thích, đây là tình trạng nguy kịch. Cần gọi cấp cứu và đưa người bệnh đến cơ sở y tế gần nhất trong thời gian nhanh nhất có thể.
Xoay quanh căn bệnh này, nhiều phụ huynh có những thắc mắc chung cần được giải đáp để có thể chăm sóc và phòng ngừa bệnh cho con em mình một cách tốt nhất.
Sốt cao thường xuất hiện ngay từ giai đoạn khởi phát (1 - 4 ngày đầu) và tiếp tục kéo dài suốt giai đoạn toàn phát, giai đoạn này thường kéo dài thêm khoảng 1 - 2 tuần. Như vậy, tổng thời gian sốt cao có thể lên tới khoảng 1 - 2 tuần hoặc hơn tùy mức độ nặng và biến chứng. Ngay cả khi cơn sốt đã qua đi, bệnh nhân vẫn có thể đối mặt với các biến chứng thần kinh kéo dài và cần một quá trình điều trị, phục hồi chức năng lâu dài.
Tuyệt đối không. Đây là một bệnh nhiễm trùng thần kinh cấp tính và nguy hiểm, không thể tự khỏi. Bệnh nhân bắt buộc phải được nhập viện để điều trị triệu chứng, hỗ trợ hô hấp, chống co giật, chống phù não và chăm sóc tích cực để giảm thiểu nguy cơ tử vong và di chứng.

Không có một mức nhiệt độ cụ thể nào để khẳng định đó là viêm não Nhật Bản. Tuy nhiên, dấu hiệu gợi ý là sốt cao đột ngột từ 39 - 40°C. Điều quan trọng hơn là các triệu chứng đi kèm như đau đầu dữ dội, nôn ói, và đặc biệt là sự xuất hiện của các dấu hiệu thần kinh sau đó.
Các triệu chứng thần kinh nặng thường xuất hiện khá nhanh, trong khoảng từ ngày thứ 3 đến ngày thứ 7 của bệnh. Giai đoạn chuyển biến này có thể rất đột ngột, đòi hỏi sự theo dõi sát sao của gia đình và nhân viên y tế.
Viêm não Nhật Bản là một căn bệnh nguy hiểm nhưng hoàn toàn có thể phòng ngừa hiệu quả bằng vắc xin. Tiêm phòng đầy đủ và đúng lịch là biện pháp bảo vệ tốt nhất cho trẻ em và cả người lớn trước nguy cơ mắc bệnh và những di chứng nặng nề mà nó gây ra.
Bác sĩLiêu Hoàng Bảo Hân
Có nhiều năm kinh nghiệm trong lĩnh vực Tiêm chủng và Y học dự phòng. Bác sĩ luôn liên tục cập nhật và trau dồi chuyên môn để mang đến những thông tin hữu ích cho cộng đồng.