Thực đơn hàng ngày cho người ung thư phổi: Ăn gì để hỗ trợ sức khỏe?

Người ung thư phổi có thể gặp tình trạng chán ăn, mệt mỏi hoặc sụt cân trong quá trình điều trị. Vì vậy, lựa chọn thực phẩm phù hợp và xây dựng chế độ ăn cân đối là điều cần thiết. Thực đơn hàng ngày cho người ung thư phổi nên được xây dựng như thế nào để đáp ứng nhu cầu dinh dưỡng?

Nguyên tắc xây dựng thực đơn hàng ngày cho người ung thư phổi

Thực đơn cho người ung thư phổi cần bảo đảm đủ năng lượng và dưỡng chất, đồng thời phù hợp với khả năng ăn uống của từng người.

Ăn đủ năng lượng và protein

Người ung thư phổi cần được đánh giá và đáp ứng nhu cầu năng lượng, protein phù hợp nhằm hạn chế suy dinh dưỡng và duy trì khối lượng cơ. Nhu cầu cụ thể phụ thuộc vào cân nặng, tình trạng dinh dưỡng, mức độ hoạt động, bệnh lý đi kèm và phương pháp điều trị.

Các nguồn protein phù hợp gồm cá, thịt gia cầm, trứng, sữa và chế phẩm từ sữa, đậu phụ và các loại đậu. Người chán ăn, nhanh no hoặc khó ăn nhiều trong một lần có thể chia thành 5 - 6 bữa nhỏ trong ngày. Cách này giúp giảm áp lực khi ăn và thuận lợi hơn trong việc đáp ứng nhu cầu dinh dưỡng.

Bổ sung đa dạng rau củ và trái cây

Rau củ và trái cây cũng là nhóm thực phẩm cần có trong thực đơn cho người ung thư phổi. Những thực phẩm này cung cấp vitamin, khoáng chất, chất xơ và nhiều hợp chất thực vật có lợi cho sức khỏe, góp phần tạo nên chế độ ăn đa dạng và cân đối. Người bệnh nên được ăn đa dạng rau củ với nhiều màu sắc để tăng sự phong phú của khẩu phần.

Nếu người bệnh đang suy giảm miễn dịch, cần lựa chọn, rửa sạch, bảo quản và chế biến thực phẩm đúng cách theo hướng dẫn của nhân viên y tế.

Ưu tiên chất béo lành mạnh

Chất béo cung cấp năng lượng và giúp cơ thể hấp thu một số vitamin tan trong chất béo. Người bệnh có thể bổ sung chất béo từ dầu thực vật, quả bơ, các loại hạt và cá béo. Nên ưu tiên cách chế biến như hấp, luộc hoặc áp chảo với lượng dầu phù hợp thay vì thường xuyên sử dụng món chiên nhiều dầu mỡ.

Người bệnh đang sụt cân hoặc có nhu cầu năng lượng cao không nên tự ý hạn chế chất béo quá mức, lượng chất béo cần được điều chỉnh theo nhu cầu dinh dưỡng và khả năng dung nạp.

Uống đủ nước

Uống đủ nước giúp duy trì trạng thái hydrat hóa và hỗ trợ các hoạt động bình thường của cơ thể. Người bệnh nên uống nước đều trong ngày nếu không có chống chỉ định. Nước lọc, sữa hoặc một số đồ uống phù hợp có thể được lựa chọn tùy khả năng ăn uống.

Tuy nhiên, người có bệnh lý tim, thận hoặc được bác sĩ yêu cầu hạn chế lượng nước cần tuân thủ hướng dẫn cụ thể, không nên tự tăng lượng nước uống khi chưa được nhân viên y tế tư vấn.

Gợi ý thực đơn hàng ngày cho người ung thư phổi

Ung thư phổi nên ăn gì và kiêng ăn gì cũng là thông tin quan trọng người nhà bệnh nhân cần tìm hiểu. Lựa chọn thực phẩm phù hợp giúp người ung thư phổi bổ sung năng lượng và các dưỡng chất cần thiết. Thực đơn hàng ngày cho người ung thư phổi có thể chia thành 3 bữa chính kết hợp các bữa phụ.

Bữa sáng

Bữa sáng là một phần của thực đơn cho người ung thư phổi, nhưng thời điểm và khẩu phần nên được điều chỉnh theo mức độ đói, khả năng ăn uống và nhu cầu dinh dưỡng của người bệnh. Để cung cấp đủ năng lượng và protein giúp khởi đầu ngày mới, người chăm sóc có thể lựa chọn cháo thịt bằm với trứng, bánh mì nguyên cám với trứng và sữa, phở hoặc bún với thịt nạc và rau. Nếu người bệnh mệt mỏi hoặc ăn uống kém, nên ưu tiên món mềm, dễ nhai và dễ tiêu hóa.

Bữa phụ buổi sáng

Bữa phụ giúp bổ sung năng lượng khi người bệnh không thể ăn nhiều trong các bữa chính. Một số lựa chọn gồm sữa, sữa chua, sinh tố trái cây có bổ sung sữa hoặc nguồn protein phù hợp và trái cây mềm. Với người sụt cân hoặc có nhu cầu năng lượng cao, nên ưu tiên bữa phụ giàu năng lượng và protein.

Bữa trưa

Bữa trưa có thể gồm cơm hoặc một nguồn tinh bột phù hợp, kết hợp với thực phẩm giàu protein và rau củ. Người bệnh có thể ăn cá hấp hoặc kho, thịt gia cầm, rau xanh, canh rau củ và một phần trái cây. Nên thay đổi giữa cá, thịt, trứng và đậu phụ để thực đơn đa dạng hơn. Cách chế biến cũng nên phù hợp với khả năng ăn uống và các triệu chứng mà người bệnh đang gặp phải.

Bữa phụ buổi chiều

Bữa phụ buổi chiều có thể sử dụng sữa, sữa chua hoặc sinh tố trái cây. Với người có nhu cầu năng lượng cao hoặc ăn uống kém, cháo và súp với khẩu phần nhỏ cũng có thể được lựa chọn. Thời điểm và lượng ăn nên được điều chỉnh để người bệnh vẫn cảm thấy thoải mái khi dùng bữa tối.

Bữa tối

Bữa tối, người bệnh có thể ăn cơm với cá, rau xanh và canh, cháo thịt gà với rau củ, hoặc súp thịt, cá kết hợp khoai lang. Đậu phụ dùng cùng rau củ và nguồn tinh bột phù hợp cũng là một lựa chọn. Nên hạn chế các món quá nhiều dầu mỡ nếu chúng gây đầy bụng hoặc khó chịu.

Bữa phụ buổi tối nếu cần

Một số người bệnh có thể cần thêm bữa phụ vào buổi tối để tăng lượng năng lượng và protein trong ngày. Sữa, sữa chua hoặc một khẩu phần nhỏ thực phẩm giàu protein có thể được sử dụng tùy nhu cầu. Không phải người bệnh nào cũng cần bữa phụ này.

Thực đơn trên chỉ mang tính chất tham khảo, người bệnh không nhất thiết phải ăn đúng các món được gợi ý. Khẩu phần cần được điều chỉnh theo cân nặng, mức độ vận động, khả năng ăn uống, triệu chứng và phương pháp điều trị. Nếu người bệnh sụt cân nhanh, ăn uống kém kéo dài hoặc gặp khó khăn khi nuốt, nên trao đổi với bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng để được hướng dẫn cụ thể.

Người bị ung thư phổi nên kiêng ăn gì?

Không nhất thiết phải kiêng khem quá mức, nhưng thực đơn hàng ngày cho người bệnh ung thư phổi nên hạn chế một số nhóm thực phẩm có thể làm tăng nguy cơ suy dinh dưỡng, ảnh hưởng sức khỏe hoặc tương tác với điều trị:

• Rượu, bia và đồ uống có cồn: Nên tránh hoặc hạn chế tối đa vì có thể làm nặng một số tác dụng phụ hoặc tương tác với thuốc điều trị.
• Thịt chế biến sẵn: Nên hạn chế tối đa các loại như xúc xích, thịt xông khói, giăm bông, thịt nguội và thịt hun khói, ướp muối hoặc xử lý bằng chất bảo quản.
• Thịt đỏ: Không nhất thiết phải kiêng hoàn toàn nếu người bệnh dung nạp tốt. Có thể sử dụng ở mức phù hợp và đa dạng nguồn protein. Khuyến nghị 350–500 g thịt đỏ trọng lượng chín/tuần của WCRF áp dụng cho giảm nguy cơ ung thư nói chung, không phải giới hạn riêng cho người bệnh ung thư phổi.
• Thực phẩm chiên rán, nhiều dầu mỡ: Nên hạn chế nếu gây đầy bụng, buồn nôn hoặc khó chịu, đặc biệt ở người đang có triệu chứng tiêu hóa.
• Đồ ăn nhiều đường và thực phẩm siêu chế biến: Nên hạn chế các sản phẩm chứa nhiều đường tự do, muối hoặc chất béo bão hòa nhưng ít dưỡng chất.
• Thực phẩm sống hoặc chưa nấu chín kỹ: Người có nguy cơ nhiễm trùng cao hoặc đang giảm bạch cầu cần đặc biệt chú ý an toàn thực phẩm và ưu tiên thịt, cá, trứng được nấu chín phù hợp.
• Thực phẩm có khả năng tương tác với thuốc: Bưởi và nước ép bưởi có thể tương tác với một số thuốc điều trị ung thư và các thuốc khác. Người bệnh nên kiểm tra thuốc đang sử dụng với bác sĩ hoặc dược sĩ trước khi dùng thường xuyên.

Thực đơn hàng ngày cho người ung thư phổi nên đa dạng, cân đối và được điều chỉnh theo tình trạng dinh dưỡng, cân nặng, khả năng ăn uống, triệu chứng, bệnh lý đi kèm và phương pháp điều trị của từng người. Người bệnh cần ưu tiên thực phẩm giàu dinh dưỡng, đảm bảo an toàn vệ sinh và tuân thủ hướng dẫn của bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng trong quá trình điều trị.