Ung thư vú gây khoảng 10.000 ca tử vong: Phụ nữ nên tự kiểm tra vú thế nào?

Ung thư vú gây khoảng 10.000 ca tử vong tại Việt Nam

Theo hướng dẫn của Bộ Y tế, ung thư vú là loại ung thư phổ biến nhất ở phụ nữ trên toàn cầu. Tỷ suất mắc mới chuẩn theo tuổi là 46,8 trên 100.000 phụ nữ, trong khi tỷ suất tử vong chuẩn theo tuổi là 12,7 trên 100.000 phụ nữ.

Theo ước tính năm 2022, Việt Nam có 24.563 trường hợp ung thư vú mới, chiếm 13,6% tổng số ca ung thư mới. Bệnh cũng khiến khoảng 10.000 phụ nữ tử vong, chiếm 8,3% tổng số trường hợp tử vong do ung thư. Những số liệu này cho thấy ung thư vú đang tạo ra gánh nặng đáng kể, đòi hỏi phụ nữ chủ động nhận biết nguy cơ và thực hiện sàng lọc phù hợp.

Những phụ nữ nào có nguy cơ mắc ung thư vú cao hơn?

Mọi phụ nữ đều có khả năng mắc ung thư vú, nhưng nguy cơ tăng dần theo tuổi. Một số yếu tố có thể làm tăng nguy cơ mắc bệnh gồm:

• Có người thân cùng huyết thống mắc ung thư vú;
• Mang đột biến gen liên quan đến ung thư vú như BRCA1 hoặc BRCA2;
• Từng mắc ung thư vú, ung thư biểu mô tại chỗ hoặc quá sản không điển hình;
• Có mật độ tuyến vú cao;
• Từng xạ trị vùng ngực khi còn trẻ;
• Có kinh sớm, mãn kinh muộn, không sinh con hoặc sinh con đầu lòng khi lớn tuổi;
• Không cho con bú sau khi sinh;
• Sử dụng liệu pháp hormone mãn kinh kéo dài;
• Ít vận động, uống rượu, hút thuốc lá hoặc thừa cân, béo phì sau mãn kinh.

Có yếu tố nguy cơ không đồng nghĩa chắc chắn sẽ mắc ung thư vú. Phụ nữ nên được đánh giá nguy cơ để lựa chọn phương pháp và thời điểm sàng lọc phù hợp.

Hướng dẫn phụ nữ tự kiểm tra vú

Tự kiểm tra vú là cách quan sát và sờ nắn vú cùng vùng xung quanh để phát hiện khối bất thường, vùng dày lên hoặc các thay đổi khác. Phụ nữ từ 25 tuổi được khuyến cáo thực hiện hằng tháng, sau sạch kinh khoảng 5 ngày.

Bước 1: Quan sát vú trước gương

Trước khi kiểm tra, phụ nữ cần cởi áo và chọn nơi đủ ánh sáng, có gương. Sau đó lần lượt thực hiện:

• Xuôi hai tay, quan sát hình dạng, kích thước và màu da của hai bên vú;
• Đưa hai tay ra sau gáy rồi tiếp tục quan sát;
• Chống tay lên hông, nâng và hạ vai để làm rõ những thay đổi ở vú;
• Ấn nhẹ vùng quầng vú để kiểm tra có dịch chảy ra hay không.

Bước 2: Sờ nắn vú khi đứng

Động tác sờ nắn cần được thực hiện lần lượt ở cả hai bên vú:

• Đưa tay phải ra sau gáy, dùng bốn ngón tay trái đặt sát nhau để kiểm tra vú phải;
• Ép đều lên từng vùng của tuyến vú theo đường xoắn ốc từ núm vú ra ngoài hoặc theo hướng nan hoa;
• Kiểm tra toàn bộ vú và vùng hố nách;
• Đổi bên và thực hiện tương tự với vú trái.

Bước 3: Kiểm tra vú khi nằm

Khi nằm, hãy đặt một chiếc gối mỏng dưới lưng bên cần kiểm tra. Dùng tay đối diện sờ toàn bộ vú và vùng nách theo cách tương tự khi đứng, sau đó đổi bên.

Những dấu hiệu cần đi khám

Phụ nữ nên đến cơ sở y tế nếu nhận thấy một trong các biểu hiện sau:

• Xuất hiện khối ở vú hoặc vùng nách;
• Một bên vú to, dày chắc hoặc xệ bất thường;
• Da vú lồi lõm, co kéo, đổi màu hoặc có vết loét;
• Núm vú tụt vào trong hoặc chảy dịch một bên;
• Vú đau, sưng hoặc đỏ bất thường;
• Hạch vùng nách hoặc hố thượng đòn to.

Tự kiểm tra vú giúp phụ nữ nhận biết trạng thái bình thường của cơ thể và phát hiện sớm những thay đổi. Tuy nhiên, biện pháp này không thay thế khám lâm sàng, chụp X-quang tuyến vú hoặc các phương pháp sàng lọc khác.

Những số liệu về ung thư vú gây khoảng 10.000 ca tử vong tại Việt Nam cho thấy gánh nặng đáng kể của căn bệnh này. Phụ nữ nên chủ động nhận biết nguy cơ, tự kiểm tra vú hằng tháng và đến cơ sở y tế khi phát hiện bất thường.