Ăn mặn vẫn có thể thiếu i-ốt: Bổ sung thế nào mới đúng?

Vì sao ăn mặn vẫn có thể thiếu i-ốt?

Vị mặn của món ăn không cho biết cơ thể đã nhận đủ i-ốt hay chưa. Vì muối ăn chủ yếu là natri clorua, còn muối i-ốt là muối được bổ sung thêm vi chất này. Vì vậy, một người ăn mặn vẫn có thể thiếu i-ốt nếu khẩu phần không cung cấp đủ từ các nguồn khác.

Không phải loại muối nào cũng được bổ sung i-ốt. Muối biển, muối hồng hay các loại muối được quảng cáo là “giàu khoáng chất” không nhất thiết cung cấp đủ i-ốt cho cơ thể. Tương tự, vị mặn của nước chấm và gia vị cũng không phản ánh hàm lượng i-ốt. Do đó, người tiêu dùng nên kiểm tra nhãn sản phẩm để biết có bổ sung i-ốt hay không.

Sử dụng muối có bổ sung i-ốt là một biện pháp phòng thiếu i-ốt được Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) khuyến nghị. Điều đó cũng có nghĩa là chọn loại muối và dùng với lượng phù hợp, chứ không phải ăn mặn hơn để bổ sung.

Thiếu i-ốt không chỉ gây bướu cổ

Thiếu i-ốt khiến tuyến giáp không có đủ nguyên liệu để sản xuất hormone. Tình trạng này có thể gây bướu cổ, suy giáp và những ảnh hưởng khác tùy theo độ tuổi, giai đoạn phát triển:

• Ở trẻ em: Thiếu i-ốt có thể ảnh hưởng đến sự phát triển nhận thức và khả năng học tập. Nếu thiếu i-ốt nghiêm trọng dẫn đến suy giáp, trẻ còn có thể bị chậm tăng trưởng và phát triển thể chất.
• Ở người trưởng thành: Thiếu i-ốt kéo dài có thể gây bướu cổ hoặc suy giáp, Khi bị suy giáp, người bệnh có thể mệt mỏi, sợ lạnh, táo bón và tăng cân, ảnh hưởng đến sinh hoạt hằng ngày.
• Ở phụ nữ mang thai: Thiếu i-ốt có thể ảnh hưởng đến sự phát triển não bộ của thai nhi. Trường hợp thiếu hụt nghiêm trọng còn làm tăng nguy cơ sảy thai và thai chết lưu.
• Ở trẻ sơ sinh: Thiếu i-ốt nghiêm trọng, đặc biệt từ giai đoạn bào thai, có thể gây suy giáp và ảnh hưởng đến sự phát triển não bộ, hệ thần kinh của trẻ.

Bổ sung i-ốt có cần ăn thêm muối?

Để phòng thiếu i-ốt, gia đình nên thay muối thông thường bằng muối có bổ sung i-ốt, thay vì tăng lượng muối sử dụng. Ăn quá nhiều muối khiến cơ thể nạp dư natri, làm tăng huyết áp và nguy cơ bệnh tim mạch. Vì vậy, việc bổ sung đủ i-ốt vẫn cần đi cùng thói quen ăn nhạt.

WHO khuyến nghị người trưởng thành dùng dưới 5 g muối mỗi ngày, tương đương dưới 2.000 mg natri. Mức này tính cả lượng có trong thực phẩm, gia vị và nước chấm, không chỉ phần muối thêm vào khi nấu ăn.

Bên cạnh việc kiểm soát lượng muối, gia đình cần chú ý đáp ứng nhu cầu i-ốt của từng thành viên thông qua chế độ ăn đa dạng. Nhu cầu này thay đổi theo độ tuổi và giai đoạn cuộc sống. Theo Bảng nhu cầu dinh dưỡng khuyến nghị cho người Việt Nam, ban hành kèm Thông tư 43/2014/TT-BYT của Bộ Y tế, lượng i-ốt khuyến nghị mỗi ngày như sau:

Gia đình nên chọn và sử dụng muối i-ốt thế nào?

Việc phòng thiếu i-ốt có thể bắt đầu từ cách lựa chọn và bảo quản gia vị trong bếp. Bên cạnh duy trì chế độ ăn đa dạng, gia đình cần lưu ý:

• Kiểm tra nhãn sản phẩm: Chọn muối hoặc gia vị ghi rõ có bổ sung i-ốt, nguồn gốc và hạn sử dụng. Không mặc định muối biển, muối hồng hay sản phẩm “giàu khoáng chất” đều cung cấp đủ i-ốt.
• Bảo quản đúng cách: Đựng muối trong bao bì hoặc lọ có nắp kín, để nơi khô ráo, tránh ánh nắng và nguồn nhiệt. Sử dụng theo hướng dẫn trên bao bì.
• Kết hợp nhiều nguồn thực phẩm: Cá, hải sản, rong biển, trứng, sữa và các sản phẩm từ sữa đều có thể cung cấp i-ốt. Hàm lượng thay đổi tùy thực phẩm, cần ăn đa dạng thay vì chỉ dựa vào một nguồn.
• Không tự bổ sung i-ốt liều cao: Thừa i-ốt cũng có thể gây rối loạn chức năng tuyến giáp. Phụ nữ mang thai, cho con bú và người có bệnh tuyến giáp nên trao đổi với bác sĩ trước khi dùng sản phẩm bổ sung.

Ăn mặn vẫn có thể thiếu i-ốt, vì lượng muối sử dụng không cho biết cơ thể đã nhận đủ vi chất này hay chưa. Mỗi gia đình có thể bắt đầu bằng việc kiểm tra loại muối đang dùng, ưu tiên sản phẩm có bổ sung i-ốt và duy trì chế độ ăn đa dạng. Lựa chọn đúng loại muối vẫn cần đi cùng thói quen ăn nhạt để bảo vệ sức khỏe.