Một đợt nhiễm RSV cũng có thể khiến bệnh mạn tính trở nặng

Vì sao người bệnh mạn tính cần đặc biệt cảnh giác với RSV?

RSV có thể gây bệnh ở mọi lứa tuổi. Ở người trưởng thành, bệnh thường có triệu chứng giống cảm lạnh như sổ mũi, đau họng, ho và mệt mỏi; trường hợp nhẹ thường cải thiện trong 1 - 2 tuần. Tuy nhiên, với người mắc bệnh mạn tính, đặc biệt khi lớn tuổi hoặc suy giảm miễn dịch, ảnh hưởng của RSV có thể nghiêm trọng hơn.

Khiến bệnh mạn tính trở nặng

Với người mắc hen hoặc bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD), nhiễm RSV có thể gây đợt cấp, khiến các triệu chứng ho, khò khè và khó thở tăng lên. RSV cũng có thể làm tình trạng suy tim nặng hơn, khiến người bệnh cần được đánh giá và điều chỉnh điều trị. Như vậy, đợt nhiễm RSV có thể khiến người bệnh vừa phải đối phó với triệu chứng hô hấp, vừa gặp khó khăn hơn trong việc kiểm soát bệnh nền.

Tăng nguy cơ biến chứng nghiêm trọng

RSV có thể gây viêm phổi, suy hô hấp và làm tăng nguy cơ nhập viện. Những biến chứng này đặc biệt đáng lo ngại ở người lớn tuổi, người mắc bệnh tim, phổi mạn tính, bệnh thận nặng, đái tháo đường có biến chứng hoặc người bị suy giảm miễn dịch. Trường hợp nặng, người bệnh có thể cần hỗ trợ thở oxy hoặc điều trị tại khoa hồi sức tích cực.

Khiến quá trình hồi phục kéo dài

Sau một đợt RSV nặng, việc xuất viện không phải lúc nào cũng đồng nghĩa người bệnh đã hồi phục sức khỏe như trước. Một nghiên cứu đa trung tâm tại Mỹ theo dõi 146 người trưởng thành từng nhập viện vì RSV ghi nhận 27,4% người tham gia báo cáo khó thở nặng tại lần đánh giá sau 6 - 12 tháng. Nghiên cứu cũng ghi nhận những hạn chế về vận động và khả năng thực hiện các sinh hoạt hằng ngày.

Kết quả này cho thấy một số người cần tiếp tục được theo dõi và hỗ trợ sau đợt bệnh cấp. Tuy nhiên, đây là dữ liệu ở nhóm đã phải nhập viện, không đại diện cho mọi trường hợp nhiễm RSV. Các biểu hiện kéo dài cũng cần được bác sĩ đánh giá để phân biệt ảnh hưởng sau đợt nhiễm với bệnh nền hoặc nguyên nhân khác.

Những dấu hiệu nào cần đi khám sớm?

Ở người mắc bệnh mạn tính, RSV có thể gây triệu chứng giống cảm lạnh nhưng cũng có nguy cơ diễn tiến nặng. Vì vậy, cần chú ý những thay đổi về sức khỏe trong cả hai trường hợp sau:

Khi nghi ngờ nhiễm RSV

Người có bệnh mạn tính nên đi khám sớm nếu xuất hiện ho, sốt, nghẹt mũi hoặc khò khè, đặc biệt khi:

• Triệu chứng ngày càng nặng hoặc không cải thiện.
• Khó thở tăng so với bình thường, ho nhiều hoặc khò khè rõ hơn.
• Bệnh nền có dấu hiệu mất kiểm soát, chẳng hạn cơn hen xuất hiện nhiều hơn, đường huyết tăng cao bất thường hoặc triệu chứng suy tim nặng lên.

Khi đã được chẩn đoán và đang điều trị RSV

Trong quá trình chăm sóc và điều trị, người bệnh cần tái khám sớm nếu:

• Sốt kéo dài, triệu chứng hô hấp nặng hơn hoặc không cải thiện như dự kiến.
• Ăn uống kém, mệt nhiều, có dấu hiệu mất nước.
• Các triệu chứng bệnh mạn tính trở nặng dù vẫn dùng thuốc theo hướng dẫn.

Cần cấp cứu ngay nếu xuất hiện khó thở nghiêm trọng, đau tức ngực kéo dài, tím tái, lú lẫn hoặc giảm khả năng đáp ứng. Không nên chờ đến lịch tái khám khi có những dấu hiệu này.

Người mắc bệnh mạn tính nên làm gì để phòng ngừa RSV?

Để giảm nguy cơ nhiễm RSV, người mắc bệnh mạn tính và người sống cùng nên chủ động thực hiện các biện pháp phòng ngừa sau:

• Giữ vệ sinh tay và đồ dùng: Rửa tay thường xuyên bằng xà phòng, tránh chạm tay chưa sạch lên mắt, mũi, miệng. Vệ sinh các bề mặt thường xuyên tiếp xúc như tay nắm cửa, điện thoại và mặt bàn.
• Hạn chế tiếp xúc với người có triệu chứng hô hấp: Tránh tiếp xúc gần với người đang ho, sốt, sổ mũi. Người sống cùng nếu mắc bệnh nên hạn chế tiếp xúc với người có bệnh nền.
• Giữ không gian thông thoáng: Mở cửa sổ hoặc tăng lưu thông không khí trong nhà khi điều kiện cho phép.
• Đeo khẩu trang phù hợp: Ưu tiên khẩu trang vừa vặn khi đến nơi đông người, không gian kín hoặc khi khó tránh tiếp xúc gần với người đang có triệu chứng hô hấp.
• Trao đổi với bác sĩ về vắc xin RSV: Người lớn tuổi và người có một số yếu tố nguy cơ nên hỏi bác sĩ về khả năng tiêm phòng. Việc tiêm chủng cần căn cứ vào độ tuổi, tình trạng sức khỏe và hướng dẫn sử dụng của vắc xin được cấp phép tại Việt Nam.

Tóm lại, RSV có thể làm bệnh mạn tính trở nặng, gây biến chứng và kéo dài quá trình hồi phục ở một số người bệnh. Vì vậy, chủ động phòng ngừa, kiểm soát tốt bệnh mạn tính và nhận biết sớm các dấu hiệu bất thường là điều cần thiết để được chăm sóc y tế kịp thời. Bên cạnh đó, người mắc bệnh mạn tính có thể đến Trung tâm Tiêm chủng Long Châu để được tư vấn về vắc xin phòng RSV và lịch tiêm chủng phù hợp với độ tuổi, tình trạng sức khỏe.