Uống nước rau húng quế có tác dụng gì? Một số lưu ý cần biết

Húng quế (Ocimum basilicum) thường được dùng như một loại rau gia vị. Ngoài cách ăn trực tiếp, lá húng quế có thể được ngâm hoặc pha với nước để tạo thành thức uống có mùi thơm đặc trưng. Tuy nhiên, cần phân biệt nước húng quế pha từ lá với tinh dầu hoặc các loại chiết xuất cô đặc, vì thành phần và mức độ tác động lên cơ thể không giống nhau.

Uống nước rau húng quế có tác dụng gì?

Húng quế chứa polyphenol, flavonoid và nhiều hợp chất thơm tự nhiên. Các nghiên cứu cho thấy loại rau này có những đặc tính sinh học đáng chú ý, đặc biệt là khả năng chống oxy hóa. Dù vậy, phần lớn bằng chứng về tác dụng điều trị bệnh vẫn đến từ nghiên cứu tiền lâm sàng hoặc sử dụng dạng chiết xuất, thay vì nước húng quế thông thường.

Bổ sung một số hợp chất chống oxy hóa

Một trong những lợi ích được nghiên cứu nhiều nhất của húng quế là khả năng chống oxy hóa. Lá húng quế chứa các hợp chất thực vật như polyphenol cùng một số thành phần có hoạt tính sinh học, có khả năng tham gia bảo vệ tế bào trước tác động của các gốc tự do.

Gốc tự do được cơ thể tạo ra trong quá trình chuyển hóa và cũng có thể tăng lên khi tiếp xúc với một số yếu tố từ môi trường. Khi lượng gốc tự do vượt quá khả năng kiểm soát của hệ thống chống oxy hóa, tình trạng stress oxy hóa có thể xảy ra.

Uống nước pha từ lá húng quế có thể là một cách đưa một phần hợp chất thực vật của loại rau này vào chế độ ăn. Tuy nhiên, lượng hoạt chất thực sự đi vào nước phụ thuộc vào lượng lá, cách pha và thời gian ngâm. Vì vậy, không nên xem một cốc nước húng quế là nguồn chất chống oxy hóa có liều lượng xác định hoặc là phương pháp phòng, chữa bệnh.

Góp phần bổ sung nước cho cơ thể

Nếu nước húng quế được pha chủ yếu từ nước lọc và lá húng quế, không thêm nhiều đường, lợi ích dễ thấy nhất là giúp tăng lượng chất lỏng được đưa vào cơ thể. Hương thơm của lá có thể giúp nước dễ uống hơn đối với những người không thích uống nước lọc.

Cleveland Clinic cũng đề cập đến việc sử dụng húng quế để tạo hương vị cho nước uống như một cách làm đa dạng đồ uống.

Tuy nhiên, khả năng cung cấp nước trong trường hợp này chủ yếu đến từ nước, không phải một tác dụng đặc biệt của húng quế. Vì vậy, nước húng quế không cần thay thế nước lọc và cũng không có bằng chứng cho thấy loại nước này có khả năng “thải độc” cơ thể tốt hơn nước thông thường.

Cung cấp thêm một số vi chất từ húng quế

Lá húng quế được sử dụng trong chế độ ăn như một loại rau gia vị và có chứa một số vitamin, khoáng chất cùng các hợp chất thực vật. Trong đó, húng quế được biết đến là nguồn vitamin K khi được ăn trực tiếp. Vitamin K tham gia vào quá trình đông máu bình thường và sức khỏe của xương.

Tuy nhiên, khi chỉ ngâm vài lá húng quế vào nước rồi bỏ phần lá, lượng chất dinh dưỡng nhận được có thể thấp hơn so với ăn cả lá. Do đó, nếu mục tiêu là tận dụng thành phần dinh dưỡng của húng quế, sử dụng rau trực tiếp trong bữa ăn vẫn là lựa chọn hợp lý.

Có tiềm năng hỗ trợ kiểm soát phản ứng viêm và stress oxy hóa

Một số nghiên cứu trong phòng thí nghiệm và trên động vật ghi nhận Ocimum basilicum cùng các thành phần của cây có hoạt tính chống viêm và chống oxy hóa. Những tác dụng này được cho là liên quan đến các hợp chất như acid rosmarinic, eugenol và một số polyphenol khác.

Tuy nhiên, từ kết quả trong phòng thí nghiệm đến hiệu quả thực tế trên cơ thể người là một khoảng cách lớn. Các nghiên cứu hiện có chưa đủ để khẳng định uống nước húng quế thông thường có thể điều trị các bệnh liên quan đến viêm.

Vì vậy, nếu đang mắc bệnh viêm mạn tính hoặc một tình trạng sức khỏe cần điều trị, bạn không nên sử dụng nước húng quế để thay thế thuốc hay phương pháp điều trị đã được bác sĩ chỉ định.

Có tiềm năng hỗ trợ thư giãn và giấc ngủ nhưng bằng chứng còn hạn chế

Một số nghiên cứu lâm sàng gần đây đã quan tâm đến ảnh hưởng của Ocimum basilicum đối với giấc ngủ và trạng thái tâm lý.

Một thử nghiệm ngẫu nhiên trên phụ nữ mãn kinh đã nghiên cứu viên nang chứa chiết xuất lá húng quế đối với chất lượng giấc ngủ và mức độ mất ngủ. Một số nghiên cứu khác cũng đánh giá chế phẩm húng quế đối với lo âu hoặc chất lượng giấc ngủ ở những nhóm người cụ thể.

Các kết quả này đáng chú ý nhưng không đồng nghĩa với việc một cốc nước ngâm lá húng quế sẽ tạo ra tác dụng tương tự. Dạng chế phẩm, hàm lượng hoạt chất và đối tượng nghiên cứu khác đáng kể so với cách uống húng quế thông thường.

Do đó, có thể xem nước húng quế như một thức uống không caffeine có mùi thơm dễ chịu nếu bạn thích, nhưng chưa nên coi đây là phương pháp điều trị mất ngủ, lo âu hoặc các rối loạn tâm lý.

Một số lợi ích khác vẫn cần thêm nghiên cứu ở người

Húng quế còn được nghiên cứu về khả năng ảnh hưởng đến đường huyết, hệ tim mạch, hệ tiêu hóa và hoạt động của vi sinh vật. Tuy nhiên, bằng chứng không đồng đều giữa các loài thuộc chi Ocimum, và nhiều nghiên cứu sử dụng chiết xuất, tinh dầu hoặc chế phẩm với hàm lượng hoạt chất cao hơn nhiều so với nước pha từ lá.

Đặc biệt, không nên nhầm húng quế thông thường (Ocimum basilicum) với holy basil/tulsi, thường được xác định là Ocimum tenuiflorum hoặc Ocimum sanctum. Hai loại cây có họ hàng nhưng không hoàn toàn giống nhau. Vì vậy, kết quả nghiên cứu về tulsi không thể tự động áp dụng cho nước húng quế thông thường.

Những thông tin cho rằng nước húng quế có thể chữa tiểu đường, chữa bệnh tim mạch, tiêu diệt tế bào ung thư hoặc điều trị nhiễm trùng vì thế cần được nhìn nhận thận trọng. Hiện chưa có cơ sở đủ mạnh để sử dụng thức uống này thay cho điều trị y khoa.

Uống nước rau húng quế khi nào tốt?

Hiện chưa có bằng chứng đáng tin cậy cho thấy nước húng quế phải được uống vào một thời điểm cụ thể trong ngày mới phát huy tác dụng. Vì vậy, nếu dùng húng quế như một loại thực phẩm thông thường, bạn có thể lựa chọn thời điểm thuận tiện và phù hợp với cơ thể.

Có thể uống nước húng quế vào ban ngày như một loại nước tạo hương vị, đặc biệt nếu điều này giúp bạn uống đủ nước hơn. Nếu pha bằng lá tươi, nên rửa lá kỹ dưới vòi nước sạch trước khi sử dụng và dùng dụng cụ sạch để hạn chế nguy cơ nhiễm bẩn.

Nếu muốn dùng vào buổi tối, bạn cũng có thể lựa chọn nước húng quế không thêm caffeine. Tuy nhiên, không cần cố uống một lượng lớn ngay trước khi ngủ, bởi uống quá nhiều chất lỏng vào thời điểm này có thể khiến bạn phải thức dậy đi tiểu.

Nước húng quế cũng không nhất thiết phải uống khi bụng đói. Chưa có bằng chứng cho thấy uống lúc đói giúp cơ thể hấp thu các hoạt chất tốt hơn hoặc làm tăng lợi ích sức khỏe. Nếu cảm thấy khó chịu ở dạ dày khi uống, bạn có thể chuyển sang sử dụng sau bữa ăn hoặc đơn giản là ngừng uống.

Quan trọng hơn, nước húng quế nên được xem là một phần nhỏ của chế độ ăn đa dạng. Không cần sử dụng liên tục mỗi ngày với mục tiêu chữa bệnh hay “thải độc”.

Lưu ý khi uống nước rau húng quế

Húng quế được sử dụng rộng rãi như thực phẩm và việc ăn lá với lượng thông thường nhìn chung khác đáng kể so với sử dụng tinh dầu hoặc chiết xuất cô đặc. Một tổng quan về Ocimum basilicum cũng lưu ý rằng vấn đề an toàn cần được xem xét thận trọng hơn đối với tinh dầu húng quế do nồng độ một số hợp chất có thể cao hơn nhiều so với cây được dùng làm thực phẩm.

Khi sử dụng nước húng quế, bạn nên chú ý một số vấn đề sau:

• Không xem nước húng quế là thuốc: Các nghiên cứu về húng quế chưa đủ để khẳng định nước ngâm hoặc nước pha từ lá có thể điều trị tiểu đường, mất ngủ, bệnh tim mạch, ung thư hay các bệnh lý khác.
• Không tự ý uống tinh dầu húng quế: Tinh dầu là chế phẩm cô đặc và hoàn toàn khác với nước ngâm lá húng quế. Các đánh giá an toàn đã đặc biệt lưu ý đến nguy cơ khi tiếp xúc với lượng cao một số thành phần có trong tinh dầu.
• Hạn chế thêm nhiều đường: Nếu cho nhiều đường, siro hoặc chất tạo ngọt giàu năng lượng, thức uống có thể cung cấp lượng đường không cần thiết. Nước húng quế không đường hoặc ít đường phù hợp hơn nếu mục đích đơn giản là tạo hương vị cho nước.
• Thận trọng nếu đang sử dụng thuốc hoặc có bệnh nền: Các chế phẩm thảo dược cô đặc có thể có tác động khác với lượng rau sử dụng trong bữa ăn. Nếu muốn dùng húng quế thường xuyên dưới dạng chiết xuất hoặc thực phẩm bổ sung trong khi đang điều trị bệnh, nên trao đổi với bác sĩ hoặc dược sĩ trước.
• Phụ nữ mang thai hoặc đang cho con bú không nên tự sử dụng các chế phẩm húng quế cô đặc với mục đích điều trị: Dữ liệu an toàn cho những dạng sử dụng này còn hạn chế. Điều này khác với việc dùng một lượng húng quế thông thường như rau gia vị trong thực phẩm. Hiện thiếu dữ liệu lâm sàng đáng tin cậy về độ an toàn và hiệu quả của húng quế đối với phụ nữ đang cho con bú và trẻ bú mẹ.
• Ngừng sử dụng nếu xuất hiện phản ứng bất thường: Nếu sau khi uống có biểu hiện khó chịu rõ rệt hoặc nghi ngờ phản ứng dị ứng, không nên tiếp tục cố uống. Các triệu chứng nghiêm trọng như khó thở, sưng môi, lưỡi hoặc vùng họng cần được đánh giá y tế khẩn cấp.

Nhìn chung, câu trả lời cho câu hỏi uống nước rau húng quế có tác dụng gì là thức uống này có thể giúp bổ sung nước và cung cấp một phần các hợp chất thực vật có trong húng quế, trong đó đáng chú ý là những chất có hoạt tính chống oxy hóa. Một số tác dụng khác đối với giấc ngủ, tâm trạng, chuyển hóa hoặc tình trạng viêm đang được nghiên cứu, nhưng chưa đủ bằng chứng để khẳng định nước húng quế thông thường có tác dụng điều trị.

Nếu yêu thích mùi vị của loại rau này, bạn có thể sử dụng nước húng quế như một thức uống tạo hương vị trong chế độ ăn đa dạng. Điều quan trọng là không dùng nó thay thế thuốc hoặc phương pháp điều trị đã được chỉ định, đồng thời cần phân biệt nước pha từ lá với tinh dầu và các dạng chiết xuất cô đặc.