Xét nghiệm SPOT-MAS CRC là gì? Những lưu ý khi thực hiện

Ung thư đại trực tràng là một trong những bệnh lý ung thư phổ biến nhưng có thể điều trị hiệu quả nếu được phát hiện sớm. Xét nghiệm SPOT-MAS CRC là phương pháp phân tích DNA khối u lưu hành (ctDNA) trong máu, được phát triển nhằm hỗ trợ phát hiện sớm các tín hiệu liên quan đến ung thư đại trực tràng. Với ưu điểm ít xâm lấn và thuận tiện khi thực hiện, xét nghiệm này đang được ứng dụng như một giải pháp tầm soát hiện đại, góp phần mở rộng lựa chọn sàng lọc cho người có nguy cơ, đồng thời cần được sử dụng phù hợp theo tư vấn chuyên môn.

Xét nghiệm SPOT-MAS CRC là gì?

Xét nghiệm SPOT-MAS CRC là phương pháp tầm soát ung thư đại trực tràng tiên tiến, được thực hiện thông qua phân tích mẫu máu ngoại vi nhằm phát hiện sớm các dấu hiệu sinh học liên quan đến sự hình thành và phát triển của tế bào ung thư.

Xét nghiệm này ứng dụng công nghệ giải trình tự gen thế hệ mới (NGS - Next Generation Sequencing) kết hợp với trí tuệ nhân tạo (AI) để phân tích DNA khối u lưu hành trong máu (ctDNA). Đây là các đoạn vật chất di truyền được giải phóng từ tế bào ung thư hoặc tế bào tiền ung thư vào hệ tuần hoàn.

Nhờ khả năng phát hiện các biến đổi di truyền đặc hiệu, SPOT-MAS CRC giúp đánh giá nguy cơ ung thư đại trực tràng ngay cả khi người bệnh chưa xuất hiện triệu chứng lâm sàng. Phương pháp này có ưu điểm không xâm lấn, hạn chế gây khó chịu cho người thực hiện và có thể áp dụng trong tầm soát định kỳ, đặc biệt ở nhóm đối tượng có nguy cơ cao như người trên 45 tuổi, tiền sử gia đình mắc ung thư đại trực tràng hoặc có các bệnh lý viêm ruột mạn tính.

Ngoài ra, SPOT-MAS CRC còn hỗ trợ bác sĩ định hướng theo dõi sức khỏe đường tiêu hóa và xây dựng chiến lược sàng lọc cá thể hóa, góp phần nâng cao hiệu quả phát hiện sớm và cải thiện tiên lượng điều trị ung thư đại trực tràng.

Những ai nên thực hiện SPOT-MAS CRC?

Đây là một xét nghiệm dựa trên phân tích ctDNA trong máu, đang được nghiên cứu và ứng dụng trong phát hiện sớm ung thư đại trực tràng. Dưới đây là những đối tượng nên thực hiện SPOT-MAS CRC:

Người từ 45 tuổi trở lên

Nguy cơ ung thư đại trực tràng gia tăng theo tuổi do sự tích lũy đột biến gen và các yếu tố nguy cơ môi trường. Các hiệp hội tiêu hóa khuyến cáo người từ 45 tuổi nên tầm soát ung thư đại trực tràng định kỳ, kể cả khi chưa xuất hiện triệu chứng bất thường.

Người có lối sống và yếu tố nguy cơ chuyển hóa

Những người thường xuyên sử dụng rượu bia, hút thuốc lá, thừa cân béo phì hoặc ít vận động có nguy cơ cao xuất hiện tổn thương tiền ung thư và ung thư đại trực tràng.

Người có tiền sử gia đình mắc bệnh lý đại trực tràng

Người có người thân từng mắc ung thư đại trực tràng hoặc polyp tuyến tiến triển có nguy cơ mắc bệnh cao hơn dân số chung. Tầm soát sớm bằng xét nghiệm SPOT-MAS CRC giúp hỗ trợ phát hiện nguy cơ di truyền và theo dõi sức khỏe tiêu hóa hiệu quả.

Người có bệnh lý nền hoặc hội chứng di truyền

Các đối tượng mắc bệnh viêm ruột mạn tính (IBD), xơ nang hoặc mang đột biến gen liên quan đến hội chứng Lynch, hội chứng đa polyp gia đình có nguy cơ tiến triển ung thư cao. Thực hiện xét nghiệm SPOT-MAS định kỳ giúp hỗ trợ theo dõi, phát hiện sớm tổn thương tiền ung thư và xây dựng chiến lược quản lý sức khỏe phù hợp.

Những lưu ý khi thực hiện xét nghiệm SPOT-MAS

Để xét nghiệm SPOT-MAS phát huy hiệu quả trong tầm soát ung thư đại trực tràng, người thực hiện cần chuẩn bị đúng cách và tuân thủ hướng dẫn chuyên môn.

• Chế độ dinh dưỡng và sinh hoạt trước khi xét nghiệm: Xét nghiệm SPOT-MAS CRC không yêu cầu nhịn ăn trước khi lấy mẫu máu. Tuy nhiên, người thực hiện nên duy trì chế độ ăn uống lành mạnh, hạn chế sử dụng rượu bia, thuốc lá và các chất kích thích trước ngày xét nghiệm nhằm giảm nguy cơ ảnh hưởng đến các chỉ số sinh học trong máu.
• Cung cấp đầy đủ tiền sử bệnh lý và thông tin điều trị: Người thực hiện cần thông báo cho bác sĩ về các bệnh lý nền, tiền sử ung thư, các phương pháp điều trị như phẫu thuật, hóa trị, xạ trị hoặc những can thiệp y khoa gần đây. Những thông tin này giúp bác sĩ có cơ sở đối chiếu và diễn giải kết quả xét nghiệm một cách chính xác, tránh nhầm lẫn với các thay đổi sinh học không liên quan đến ung thư.
• Hiểu đúng vai trò của xét nghiệm trong tầm soát ung thư: SPOT-MAS CRC là phương pháp sàng lọc dựa trên phân tích ctDNA lưu hành trong máu, hỗ trợ phát hiện sớm dấu hiệu ung thư đại trực tràng. Tuy nhiên, đây không phải là xét nghiệm chẩn đoán xác định. Khi có kết quả nghi ngờ, người bệnh cần thực hiện thêm các phương pháp chuyên sâu như nội soi đại trực tràng hoặc sinh thiết để xác nhận tình trạng bệnh.
• Lựa chọn cơ sở y tế đạt tiêu chuẩn chất lượng: Người dân nên thực hiện xét nghiệm tại các trung tâm y tế có hệ thống phòng xét nghiệm đạt chuẩn, trang thiết bị giải trình tự gen hiện đại và đội ngũ chuyên gia giàu kinh nghiệm.
• Tuân thủ lịch tầm soát định kỳ theo khuyến cáo y khoa: Ngay cả khi kết quả xét nghiệm bình thường, người có yếu tố nguy cơ vẫn cần thực hiện tầm soát định kỳ theo hướng dẫn của bác sĩ để phát hiện sớm các tổn thương tiền ung thư và ung thư ở giai đoạn khởi phát.

Xét nghiệm SPOT-MAS CRC là bước tiến mới trong tầm soát ung thư đại trực tràng nhờ khả năng phát hiện sớm dấu hiệu bệnh thông qua mẫu máu, giúp người dân chủ động bảo vệ sức khỏe và nâng cao hiệu quả điều trị. Tuy nhiên, để kết quả xét nghiệm có giá trị, người thực hiện cần tuân thủ đúng các lưu ý trước khi xét nghiệm, đồng thời kết hợp theo dõi định kỳ theo khuyến cáo của bác sĩ.