Bão mặt trời là gì? Gây ảnh hưởng gì đến sức khỏe con người?

Trên thực tế, những lo ngại xoay quanh bão mặt trời xuất phát từ nhận định rằng các biến động của môi trường tự nhiên, đặc biệt là từ trường Trái đất, có thể ảnh hưởng nhất định đến cơ thể con người. Tuy nhiên, để đánh giá đúng mức độ ảnh hưởng này, điều quan trọng là cần hiểu rõ bản chất của hiện tượng bão mặt trời và cách nó hình thành.

Bão mặt trời là gì?

Bão mặt trời là một hiện tượng thiên văn xảy ra khi mặt trời giải phóng đột ngột một lượng lớn năng lượng và các hạt mang điện vào không gian. Quá trình này thường diễn ra dưới dạng các vụ bùng phát tia lửa mặt trời (solar flares), phun trào khối lượng vành nhật hoa (CME) hoặc các dòng hạt năng lượng cao di chuyển với tốc độ rất lớn.

Khi những dòng hạt này hướng về trái đất và va chạm với từ quyển, chúng gây ra hiện tượng gọi là bão địa từ. Đây chính là nguyên nhân tạo nên các hiện tượng quen thuộc như cực quang ở hai vùng cực, đồng thời cũng có thể làm gián đoạn hoạt động của vệ tinh, GPS, hệ thống thông tin liên lạc và lưới điện.

Theo các cơ quan khoa học như NASA và NOAA, bão mặt trời có nhiều cấp độ khác nhau. Ở mức độ nhẹ, hiện tượng này gần như không gây ảnh hưởng đáng kể. Tuy nhiên, khi đạt đến cấp độ mạnh hoặc cực đại, bão mặt trời có thể tạo ra những nhiễu loạn lớn trong từ trường trái đất, làm tăng nguy cơ sự cố kỹ thuật trên diện rộng.

Bão mặt trời có nguy hiểm không?

Khi tìm hiểu về hiện tượng này, nhiều người thường đặt câu hỏi bão mặt trời có nguy hiểm không và lo ngại rằng nó có thể liên quan đến phóng xạ, tia độc hay gây tổn thương trực tiếp cho cơ thể con người. Tuy nhiên, theo khẳng định của giới khoa học, bão mặt trời không gây nguy hiểm trực tiếp đến sức khỏe con người.

Nguyên nhân là bởi trái đất được bảo vệ bởi hai lá chắn tự nhiên: từ quyển và khí quyển. Hai lớp bảo vệ này có khả năng hấp thụ và làm lệch hướng gần như toàn bộ bức xạ nguy hiểm từ mặt trời, ngăn chúng tiếp xúc trực tiếp với con người.

Trên thực tế, các rủi ro lớn nhất của bão mặt trời thường liên quan đến công nghệ như mất điện, gián đoạn viễn thông hoặc sự cố vệ tinh. Tuy nhiên, trong lĩnh vực sức khỏe, các nghiên cứu chỉ ghi nhận những ảnh hưởng gián tiếp và ở mức độ nhẹ, chủ yếu xuất hiện ở một số nhóm người nhạy cảm.

Bão mặt trời ảnh hưởng như thế nào đến sức khỏe con người?

Bão mặt trời ảnh hưởng đến sức khỏe con người​ như thế nào? Mặc dù không gây hại trực tiếp, nhưng các biến động từ trường trong những ngày bão mặt trời mạnh có thể tạo ra một số thay đổi sinh lý trong cơ thể con người. Những ảnh hưởng của bão mặt trời này không xảy ra đồng loạt, mà thường chỉ được ghi nhận ở các nhóm có cơ địa nhạy cảm.

Ảnh hưởng đến hệ tim mạch

Một số nghiên cứu dịch tễ học cho thấy, trong những ngày có hoạt động địa từ mạnh, hệ tim mạch của một số người có thể phản ứng nhẹ. Các biến động từ trường được cho là có liên quan đến sự thay đổi nhịp tim, huyết áp hoặc khả năng thích nghi của hệ tuần hoàn.

Đặc biệt, những người mắc bệnh tim mạch mạn tính, người cao tuổi hoặc phụ nữ được ghi nhận là dễ cảm nhận rõ hơn các thay đổi này. Tuy nhiên, các chuyên gia nhấn mạnh rằng đây không phải là nguyên nhân trực tiếp gây bệnh, mà chỉ là yếu tố có thể làm trầm trọng hơn tình trạng sẵn có.

Ảnh hưởng đến giấc ngủ

Giấc ngủ là một trong những yếu tố dễ bị tác động nhất khi từ trường trái đất biến động. Một số nghiên cứu cho thấy, hoạt động mặt trời mạnh có thể ảnh hưởng đến quá trình tiết melatonin, hormone đóng vai trò điều hòa chu kỳ ngủ - thức.

Kết quả là, một số người có thể gặp tình trạng khó vào giấc, ngủ không sâu hoặc cảm thấy mệt mỏi vào ban ngày. Những biểu hiện này thường mang tính tạm thời và sẽ tự cải thiện khi hoạt động địa từ trở lại trạng thái ổn định.

Biến động từ trường trái đất có thể làm rối loạn quá trình tiết melatonin, khiến một số người khó ngủ, ngủ không sâu và mệt mỏi tạm thời cho đến khi địa từ ổn định trở lại

Ảnh hưởng đến tâm lý và thần kinh

Ngoài tim mạch và giấc ngủ, hệ thần kinh cũng có thể chịu tác động nhẹ từ biến động từ trường. Một số người cho biết họ cảm thấy căng thẳng hơn, khó tập trung hoặc dễ cáu gắt trong những ngày xảy ra bão từ mạnh. Đây chỉ là mối liên hệ sinh học có thể xảy ra, chưa đủ cơ sở để khẳng định mối quan hệ nhân quả. Các biểu hiện này thường thoáng qua và không gây tổn thương lâu dài cho hệ thần kinh.

Ai dễ bị ảnh hưởng hơn trong những ngày có bão mặt trời?

Các nghiên cứu cho thấy một số nhóm đối tượng có cơ địa nhạy cảm có thể phản ứng rõ hơn trước sự biến động của từ trường trái đất. Cụ thể, người mắc các bệnh tim mạch như tăng huyết áp, rối loạn nhịp tim hoặc bệnh mạch vành có thể dễ cảm thấy mệt mỏi hơn bình thường. Những biến đổi nhỏ trong nhịp tim hoặc huyết áp, dù không nguy hiểm, nhưng có thể khiến cơ thể cảm giác khó chịu rõ rệt hơn trong những ngày bão mặt trời.

Người cao tuổi cũng là nhóm cần được lưu ý, bởi khả năng điều hòa sinh lý và thích nghi với các thay đổi môi trường thường kém hơn so với người trẻ. Do đó, họ có thể gặp tình trạng uể oải, chóng mặt nhẹ hoặc ngủ kém chất lượng hơn trong thời gian ngắn.

Đối với phụ nữ mang thai, những thay đổi nội tiết và tâm lý trong thai kỳ có thể khiến cơ thể nhạy cảm hơn với các yếu tố môi trường. Một số thai phụ có thể cảm thấy căng thẳng, khó ngủ hoặc mệt nhẹ, dù các nghiên cứu hiện nay cho thấy bão mặt trời không gây ảnh hưởng trực tiếp đến thai nhi.

Bão mặt trời là một hiện tượng thiên văn tự nhiên và không gây nguy hiểm trực tiếp đến sức khỏe con người. Tuy nhiên, các biến động từ trường trong những cơn bão mạnh có thể ảnh hưởng nhẹ đến giấc ngủ, tim mạch và cảm xúc ở một số nhóm nhạy cảm. Hiểu đúng bản chất khoa học, giữ tinh thần bình tĩnh và chăm sóc sức khỏe toàn diện chính là cách tốt nhất để bảo vệ bản thân trước những thông tin chưa chính xác về bão mặt trời.