Bệnh suy tuyến giáp có nguy hiểm không? Dấu hiệu nhận biết và cách xử trí an toàn

Suy tuyến giáp là bệnh lý nội tiết phổ biến, đặc biệt ở nữ giới trung niên. Việc hiểu đúng mức độ nguy hiểm, nhận biết sớm và biết khi nào cần thăm khám là yếu tố quan trọng giúp người bệnh tránh biến chứng lâu dài. Bài viết dưới đây giúp bạn nắm rõ bản chất bệnh, các dấu hiệu cảnh báo cũng như cách kiểm soát hiệu quả.

Bệnh suy tuyến giáp có nguy hiểm không?

Đây là câu hỏi mà nhiều người đặt ra khi nhận thấy cơ thể có những thay đổi bất thường như mệt mỏi kéo dài hay tăng cân không rõ lý do.

Suy tuyến giáp hay còn gọi là tình trạng tuyến giáp hoạt động kém, xảy ra khi tuyến giáp không sản xuất đủ hormone thyroxine (T4) và triiodothyronine (T3) - hai chất cần thiết để điều hòa chuyển hóa, năng lượng và các chức năng cơ thể. Nếu chỉ ở mức nhẹ và được phát hiện sớm, bệnh không quá nghiêm trọng nhưng nếu để kéo dài mà không điều trị, bệnh suy tuyến giáp sẽ trở thành mối đe dọa lớn đến sức khỏe tổng thể.

Thực tế cho thấy, khi tuyến giáp hoạt động kém, cơ thể không có đủ hormone để duy trì các chức năng quan trọng như chuyển hóa năng lượng, tim mạch, tiêu hóa và tinh thần. Hormone giáp ảnh hưởng đến hầu hết các cơ quan, từ tim đập chậm dẫn đến nguy cơ rối loạn nhịp đến hệ tiêu hóa ùn tắc gây táo bón mạn tính. Nếu kéo dài, bệnh suy tuyến giáp sẽ dẫn đến nhiều biến chứng nguy hiểm như tăng cholesterol, tăng nguy cơ bệnh tim; mệt mỏi kéo dài, ảnh hưởng chất lượng cuộc sống; rối loạn kinh nguyệt, giảm khả năng sinh sản ở phụ nữ…

Nguyên nhân gây suy tuyến giáp

Nguyên nhân gây suy tuyến giáp đa dạng, từ tự miễn đến các yếu tố bên ngoài nhưng đa phần liên quan đến sự suy giảm chức năng tuyến giáp theo thời gian. Dưới đây là các nguyên nhân thường gặp nhất gây suy tuyến giáp, bạn đọc có thể tham khảo:

• Viêm tuyến giáp Hashimoto: Đây là nguyên nhân phổ biến nhất, chiếm khoảng 90% trường hợp suy giáp ở các nước phát triển. Đây là tình trạng hệ miễn dịch tấn công tuyến giáp, khiến tuyến giáp hoạt động yếu dần theo thời gian. Bệnh thường tiến triển âm thầm, với kháng thể chống thyroid peroxidase (anti-TPO) tăng cao trong máu.
• Sau phẫu thuật cắt tuyến giáp: Người từng phẫu thuật điều trị bướu giáp hoặc ung thư tuyến giáp thường cần bổ sung hormone giáp suốt đời. Việc cắt bỏ một phần hoặc toàn bộ tuyến giáp làm giảm sản xuất hormone tự nhiên dẫn đến suy giáp vĩnh viễn.
• Điều trị phóng xạ: Dùng i-ốt phóng xạ để trị cường giáp có thể làm tuyến giáp suy yếu, đặc biệt nếu liều lượng cao.
• Thiếu i-ốt trong khẩu phần ăn: Dù hiện nay hiếm gặp hơn nhờ muối i-ốt, nhưng tình trạng thiếu i-ốt kéo dài có thể gây suy giáp, đặc biệt ở vùng nông thôn hoặc chế độ ăn chay nghiêm ngặt.
• Tác dụng phụ của thuốc: Một số thuốc như amiodarone (trị rối loạn nhịp tim) hoặc lithium (trị rối loạn lưỡng cực) có thể ảnh hưởng hoạt động của tuyến giáp, gây suy giáp tạm thời hoặc vĩnh viễn.
• Suy tuyến giáp bẩm sinh (ở trẻ sơ sinh): Trẻ sinh ra không có tuyến giáp hoặc tuyến giáp hoạt động kém, chiếm khoảng 1/2.000 - 4.000 trẻ sơ sinh. Nếu không sàng lọc sớm, có thể gây chậm phát triển trí tuệ vĩnh viễn.

Ngoài ra, các yếu tố khác như nhiễm virus (viêm tuyến giáp bán cấp) hoặc suy thượng thận cũng có thể góp phần làm tăng nguy cơ suy tuyến giáp.

Dấu hiệu nhận biết suy tuyến giáp

Suy giáp tiến triển chậm, nhiều triệu chứng không đặc hiệu nên dễ nhầm lẫn. Một số biểu hiện thường gặp của suy giáp bao gồm:

• Triệu chứng toàn thân: Mệt mỏi, uể oải; tăng cân nhẹ dù ăn uống bình thường; tay chân lạnh; táo bón kèm đầy hơi…
• Da khô, nứt nẻ: Lớp da mất độ ẩm, trở nên thô ráp và dễ bong tróc, đặc biệt ở khuỷu tay và gót chân.
• Tóc rụng nhiều: Tóc mỏng đi, dễ gãy, đôi khi kèm theo rụng lông mày ngoài.
• Giọng khàn: Do phù nề ở dây thanh quản, giọng nói trở nên trầm và khàn khàn.
• Giảm tập trung: Khó nhớ, hay quên, ảnh hưởng đến học tập hoặc làm việc.
• Dễ buồn chán, suy giảm trí nhớ: Có thể dẫn đến trầm cảm nhẹ với cảm giác vô vọng hoặc lo âu không rõ nguyên nhân.
• Phụ nữ chiếm đa số bệnh nhân, với các dấu hiệu đặc trưng như kinh nguyệt thưa, nhiều hoặc thất thường, khó thụ thai…

Chẩn đoán suy tuyến giáp

Chẩn đoán suy tuyến giáp dựa trên sự kết hợp giữa khám lâm sàng và xét nghiệm, giúp xác định chính xác mức độ và nguyên nhân. Theo đó, để chẩn đoán suy giáp, bác sĩ sẽ dựa trên:

• Khám lâm sàng: Quan sát các dấu hiệu như da khô, nhịp tim chậm, phù nề ở mặt và chân cùng với phản xạ gân xương chậm. Bác sĩ cũng hỏi về tiền sử gia đình và triệu chứng để đánh giá tổng quát.
• Xét nghiệm máu hormone tuyến giáp (quan trọng nhất): Đây là "tiêu chuẩn vàng" để chẩn đoán. TSH tăng cao (trên 4.5 mIU/L) cho thấy tuyến giáp kém hoạt động trong khi T4 tự do (FT4) giảm (dưới 0.8 ng/dL) xác nhận thiếu hormone. Xét nghiệm thêm kháng thể tuyến giáp (Anti-TPO) để xác định nguyên nhân nếu nghi Hashimoto, với dương tính ở hơn 90% trường hợp.
• Siêu âm tuyến giáp: Giúp đánh giá cấu trúc tuyến giáp, phát hiện viêm (tăng kích thước, giảm echo) hoặc tổn thương như u nang. Siêu âm không xâm lấn, an toàn và hỗ trợ theo dõi lâu dài.

Nếu cần, bác sĩ có thể chỉ định thêm xét nghiệm T3 hoặc sinh thiết tuyến giáp nếu nghi ung thư.

Điều trị suy tuyến giáp

Điều trị suy tuyến giáp tập trung vào việc bổ sung hormone thiếu hụt, giúp cơ thể trở lại bình thường và giảm nguy cơ biến chứng. Với cách tiếp cận đúng, bệnh suy tuyến giáp sẽ không còn là vấn đề lớn.

Nguyên tắc điều trị

Người bệnh sẽ uống hormone tuyến giáp tổng hợp (levothyroxine) hằng ngày để bù lại lượng hormone thiếu hụt. Liều lượng bắt đầu thấp (25 - 50 mcg/ngày) và điều chỉnh dựa trên TSH nhằm đạt mức hormone bình thường mà không gây thừa (cường giáp). Thuốc này an toàn, chi phí thấp và hiệu quả cao, với hầu hết bệnh nhân cải thiện triệu chứng sau 4 - 6 tuần.

Theo dõi và tái khám định kỳ

Xuyên suốt quá trình điều trị, người bệnh cần theo dõi và tái khám định kỳ theo hướng dẫn của bác sĩ. Ví dụ như:

• Kiểm tra TSH và T4 sau mỗi 6 - 8 tuần khi mới điều trị để điều chỉnh liều chính xác.
• Khi ổn định, tái khám mỗi 6 - 12 tháng, theo dõi cholesterol và tim mạch.
• Phụ nữ mang thai cần theo dõi thường xuyên hơn với mục tiêu TSH dưới 2.5 mIU/L để bảo vệ thai nhi.

Lối sống hỗ trợ

Để tăng hiệu quả điều trị, người mắc suy giáp cần áp dụng các thay đổi sau:

• Ăn uống cân bằng, đủ i-ốt.
• Tập thể dục nhẹ nhàng.
• Ngủ đủ giấc, giảm stress.

Với lối sống lành mạnh, bệnh nhân có thể kiểm soát bệnh lâu dài.

Tóm lại, bệnh suy tuyến giáp có nguy hiểm không? Suy tuyến giáp có thể nguy hiểm nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời nhưng người bệnh hoàn toàn có thể sống khỏe khi điều trị đúng cách. Nhận biết sớm các dấu hiệu như mệt mỏi kéo dài, lạnh tay chân, tăng cân hoặc rối loạn kinh nguyệt sẽ giúp bạn chủ động thăm khám và điều chỉnh sớm. Nếu có triệu chứng nghi ngờ, bạn nên đưa người bệnh đến cơ sở y tế để được kiểm tra và tư vấn cụ thể.